UP SIR Controversy: ઉત્તર પ્રદેશમાં 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં મતદાર યાદીની વિશેષ સઘન સુધારણા પ્રક્રિયા (SIR) રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી છે. અત્યાર સુધી વિપક્ષ ચૂંટણી પંચની આ પ્રક્રિયા સામે સવાલ ઉઠાવતો હતો, પરંતુ હવે મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે પણ મતદાર યાદીમાંથી મોટી સંખ્યામાં નામ ગાયબ થવાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. યોગીના જણાવ્યા અનુસાર, રાજ્યમાં આશરે 1.27 કરોડ હિંદુ મતદારોનાં નામ યાદીમાંથી ગાયબ થયાં છે, જ્યારે મુસ્લિમ મતદારોની સંખ્યામાં 1.65 ટકાનો વધારો થયો છે.
બીજી તરફ, સમાજવાદી પાર્ટીના પ્રમુખ અખિલેશ યાદવે ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં આધાર કાર્ડ અને બાયોમેટ્રિક ઓળખનો ઉપયોગ કરવાની માગ કરી છે. આ બધાની વચ્ચે BJPમાં યોગી આદિત્યનાથ અને કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ વચ્ચે કથિત મતભેદો દૂર થઈ રહ્યા હોવાની ચર્ચા પણ છે. 2027ની ચૂંટણી પહેલાં આ ત્રણેય મુદ્દા ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણમાં નવા સમીકરણો ઊભાં કરી રહ્યા છે.
1.27 કરોડ હિંદુ મતદારોનાં નામ ગાયબ હોવાનો યોગીનો દાવો
યોગી આદિત્યનાથે 8 નવેમ્બરે આજતક પંચાયત કાર્યક્રમમાં વરિષ્ઠ પત્રકાર શ્વેતા સિંહ સાથેની વાતચીત દરમિયાન SIR અંગે મોટું નિવેદન આપ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે ઉત્તર પ્રદેશમાં આશરે 1.27 કરોડ હિંદુ મતદારોનાં નામ મતદાર યાદીમાંથી ગાયબ છે, જ્યારે મુસ્લિમ મતદારોની સંખ્યામાં 1.65 ટકાનો વધારો થયો છે.
યોગીએ અખિલેશ યાદવને સવાલ કર્યો કે જો તેમને SIRની પ્રક્રિયા સામે વાંધો છે તો તેઓ તેને રદ કરવાની માગ કેમ કરતા નથી? મુખ્યમંત્રીએ વિપક્ષના ગેરરીતિના આક્ષેપોને ફગાવતાં કહ્યું કે ચૂંટણીમાં હાર્યા બાદ વિપક્ષ ક્યારેક EVM તો ક્યારેક SIRને જવાબદાર ઠરાવે છે.
યોગીએ જણાવ્યું કે રાજ્ય સરકારે ચૂંટણી પંચને આવેદનપત્ર આપીને પાત્ર મતદારોનાં નામ ફરી ઉમેરવાની માગ કરી છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, પંચાયત ચૂંટણીની મતદાર યાદીમાં સામેલ કેટલાક લોકોનાં નામ SIR બાદ ચૂંટણી પંચની યાદીમાં જોવા મળતાં નથી. આમાં સરકારી કલ્યાણકારી યોજનાઓના લાભાર્થીઓ અને 18થી 19 વર્ષની ઉંમરના યુવાનો પણ સામેલ હોવાનું તેમણે કહ્યું હતું.
મુખ્યમંત્રીએ આશરે 46 લાખ મૃત મતદારોનાં નામ દૂર કરવાની જરૂરિયાત પણ જણાવી હતી. જોકે, તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ પ્રક્રિયામાં કોઈ જીવિત અને પાત્ર મતદારનું નામ કપાવું ન જોઈએ. વિદેશી ઘૂસણખોરોનાં નામ દૂર કરવાની વાત પણ તેમણે કરી હતી.
જોકે, 1.27 કરોડ હિંદુ મતદારોનાં નામ ગાયબ થવાનો આંકડો યોગીનો દાવો છે. ચૂંટણી પંચની મતદાર યાદીમાં સામાન્ય રીતે મતદારોનો ધર્મ નોંધવામાં આવતો નથી. તેથી આ આંકડાની ગણતરી કયા આધારે કરવામાં આવી છે, તેની સ્પષ્ટતા જરૂરી છે.
चुनाव को लेकर सीधी-सरल मांग:
– आधार कार्ड को वोटिंग से जोड़ा जाए।
– काग़ज़ या प्लास्टिक की जगह ‘मेटल कार्ड’ बनाए जाएं जिससे नक़ली न बन सकें।
– उँगलियों के निशान या आँख से होनेवाली बायोमेट्रिक्स पहचान को अपनाया जाए क्योंकि ये किसी दो व्यक्ति के समान नहीं होते हैं, इसीलिए भाजपा नक़ली वोटिंग नहीं करा पायेगी।— Akhilesh Yadav (@yadavakhilesh) November 9, 2026
SIRમાં 2.04 કરોડ નામ દૂર, 84 લાખ નવા મતદારો ઉમેરાયા
ઉત્તર પ્રદેશમાં SIR બાદ મતદાર યાદીમાંથી 2.04 કરોડથી વધુ નામ દૂર કરવામાં આવ્યાં છે, જ્યારે 84 લાખથી વધુ નવા મતદારોનાં નામ ઉમેરાયાં છે. અંતિમ મતદાર યાદીમાં કુલ 13,39,84,792 મતદારો નોંધાયા છે.
નામ દૂર કરવાની પ્રક્રિયાની અસર શહેરી વિસ્તારોમાં વધુ જોવા મળી હતી. મહિલા મતદારોનો મોટો હિસ્સો પણ આ પ્રક્રિયાથી પ્રભાવિત થયો હતો. 2027માં ઉત્તર પ્રદેશમાં વિધાનસભા ચૂંટણી યોજાવાની હોવાથી આ આંકડા રાજકીય રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ છે. વિપક્ષ લાંબા સમયથી આક્ષેપ કરી રહ્યો છે કે SIR દરમિયાન કાયદેસરના મતદારોનાં નામ પણ દૂર થઈ રહ્યાં છે.
અખિલેશ યાદવની માગ: આધાર કાર્ડ અને બાયોમેટ્રિક ઓળખનો ઉપયોગ કરો
યોગીના નિવેદન બાદ અખિલેશ યાદવે X પર ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં વધુ સુરક્ષિત ઓળખ વ્યવસ્થા લાગુ કરવાની માગ કરી હતી. તેમણે ત્રણ સૂચનો રજૂ કર્યા હતા.
- આધાર કાર્ડને મતદાન પ્રક્રિયા સાથે જોડવામાં આવે.
- કાગળ કે પ્લાસ્ટિકના બદલે ધાતુનાં નકલ ન થઈ શકે તેવાં મતદાર ઓળખપત્ર બનાવવામાં આવે.
- મતદાન વખતે ફિંગરપ્રિન્ટ અથવા આઇરિસ સ્કેન દ્વારા બાયોમેટ્રિક ઓળખ કરવામાં આવે.
અખિલેશના મતે, બાયોમેટ્રિક ઓળખથી બોગસ મતદાન અને ગેરરીતિની શક્યતાઓ ઘટાડી શકાય છે. જોકે, આધારને મતદાન સાથે જોડવાની વ્યવસ્થા અંગે ઓળખની સુરક્ષા, ગોપનીયતા અને કાયદાકીય બાબતો પણ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.
યોગીએ અખિલેશને SIR રદ કરવાની માગ અંગે સવાલ કર્યો હતો, પરંતુ અખિલેશની માગ ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને ઓળખની વિશ્વસનીયતા વધારવા પર કેન્દ્રિત છે. મુખ્ય સવાલ એ છે કે દરેક પાત્ર નાગરિકનું નામ યાદીમાં રહે અને કોઈનું નામ ખોટી રીતે દૂર ન થાય.
યોગી અને અમિત શાહ વચ્ચે કથિત સમાધાનના સંકેત
SIRનો વિવાદ એવા સમયે સામે આવ્યો છે, જ્યારે BJPમાં યોગી આદિત્યનાથ અને અમિત શાહ વચ્ચેના કથિત મતભેદો અંગે પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે. 2027ની ચૂંટણી પહેલાં બંને નેતાઓ સાથે મળીને કામ કરશે અને ચૂંટણીની જવાબદારી સંભાળશે તેવી વાતો સામે આવી છે.
માધ્યમોના અહેવાલોમાં BJPના આંતરિક સૂત્રોને ટાંકીને કહેવામાં આવ્યું છે કે અમિત શાહ ઉત્તર પ્રદેશમાં ચૂંટણીના મુખ્ય વ્યૂહરચનાકારની ભૂમિકા નિભાવવા તૈયાર થયા છે. લખનઉમાં BJPની પ્રદેશ કાર્યસમિતિની બેઠકમાં તેમની હાજરીને પણ બંને જૂથો વચ્ચે સંબંધ સુધર્યાના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. અહેવાલો અનુસાર, દિવાળી બાદ શાહ ઉત્તર પ્રદેશના પ્રવાસ વધારી સંગઠન અને ચૂંટણીની તૈયારીઓ પર ધ્યાન આપી શકે છે.
2024ની લોકસભા ચૂંટણી બાદ કેમ વધ્યું હતું અંતર?
2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ઉત્તર પ્રદેશની 80 બેઠકોમાંથી BJPને માત્ર 33 બેઠકો મળી હતી, જ્યારે સમાજવાદી પાર્ટીએ 37 બેઠકો જીતી હતી. આ પરિણામથી BJPના કેન્દ્રીય નેતૃત્વને મોટો રાજકીય આંચકો લાગ્યો હતો.
ચૂંટણીમાં નબળા દેખાવ બાદ યોગી જૂથ તરફથી ઉમેદવારોની પસંદગી અને વ્યૂહરચનામાં રાજ્યના નેતૃત્વને પૂરતું મહત્ત્વ ન મળ્યાની ફરિયાદો હોવાની ચર્ચા થઈ હતી. બીજી તરફ, અમિત શાહના જૂથમાં રાજ્ય સરકાર અને સંગઠન વચ્ચે પૂરતા તાલમેલનો અભાવ હોવાની નારાજગી હોવાનું કહેવાયું હતું.
BJPના સંગઠન અને જ્ઞાતિનાં સમીકરણો સામે પડકાર
BJPનાં આંતરિક સર્વેક્ષણો અંગેના અહેવાલોમાં યોગીની વ્યક્તિગત લોકપ્રિયતા જળવાઈ હોવાનું જણાવાયું છે, પરંતુ સંગઠનને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. કેટલાક કાર્યકરો પોતાને અવગણાયેલા અનુભવતા હોવાની અને વહીવટમાં અમલદારશાહીનું પ્રભુત્વ વધ્યું હોવાની ફરિયાદો પણ સામે આવી છે.
બ્રાહ્મણ અને અન્ય સવર્ણ સમુદાયોમાં નારાજગી, UGCની સમાનતા માર્ગદર્શિકા અંગેનો વિવાદ તથા SC-ST અત્યાચાર નિવારણ કાયદાના કથિત દુરુપયોગ અંગેની ફરિયાદો પણ BJP માટે પડકાર બની શકે છે. પછાત વર્ગોમાં રાજપૂત સમુદાયને વધુ મહત્ત્વ મળતું હોવાની માન્યતા અંગે પણ ચર્ચા છે.
તાજેતરમાં વારાણસીની બંને વિધાન પરિષદ બેઠકો પર BJPની હારથી પણ ચિંતા વધી છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના સંસદીય મતવિસ્તારમાં સમાજવાદી પાર્ટીની જીતને પક્ષ માટે ચેતવણીરૂપ માનવામાં આવી રહી છે. કેટલાક આંતરિક સર્વેક્ષણોમાં BJP અને તેના સહયોગીઓ માટે 403માંથી બહુમતીના 202 બેઠકોના આંકડા સુધી પહોંચવું પડકારરૂપ હોવાનું પણ કહેવાયું છે.
2027ની ચૂંટણીમાં સત્તા અને સંગઠનની કસોટી
2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી યોગી આદિત્યનાથ અને અમિત શાહ બંને માટે મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે. યોગી માટે સતત ત્રીજી વખત BJPની સરકાર બનાવવાનો પડકાર છે, જ્યારે કેન્દ્રીય નેતૃત્વ માટે ઉત્તર પ્રદેશમાં ફરી મજબૂત રાજકીય પકડ સ્થાપિત કરવાનો સવાલ છે.
આ દરમિયાન વિપક્ષનું મતદાર યાદી અને ચૂંટણી પંચની વિશ્વસનીયતા અંગેનું અભિયાન પણ BJP માટે પડકારરૂપ બની રહ્યું છે. યોગીના નિવેદનથી SIR અંગેની ચર્ચા વધુ ગંભીર બની છે. હવે ચૂંટણી પંચે મતદાર યાદીમાંથી દૂર થયેલાં નામો, નવા ઉમેરાયેલા મતદારો અને યોગીના ધર્મ આધારિત આંકડાઓ અંગે સ્પષ્ટતા કરવી જરૂરી છે.
આખરે ઉત્તર પ્રદેશની ચૂંટણીમાં માત્ર BJPની અંદરની એકતા જ નહીં, પરંતુ મતદાર યાદીની વિશ્વસનીયતા અને અખિલેશ યાદવના રાજકીય પડકારની પણ કસોટી થશે.
