Pete Hegseth Impeachment: અમેરિકાના સંરક્ષણ મંત્રી પીટ હેગસેથ સામે મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ રજૂ થતાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વહીવટી તંત્રમાં રાજકીય હલચલ વધી છે. રિપબ્લિકન સાંસદ થોમસ મેસીએ અમેરિકી કોંગ્રેસમાં આ પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. હેગસેથ પર કોંગ્રેસની મંજૂરી વિના ઈરાન સામે યુદ્ધ શરૂ કરવા, સૈન્ય સત્તાનો દુરુપયોગ કરવા અને નાગરિકોની સુરક્ષા માટેના કાયદાઓની અવગણના કરવા સહિતના આઠ ગંભીર આરોપ મૂકવામાં આવ્યા છે.

જો આ પ્રસ્તાવ પ્રતિનિધિ સભામાં પસાર થાય છે તો હેગસેથ અમેરિકાના આશરે 250 વર્ષના ઇતિહાસમાં મહાભિયોગનો સામનો કરનારા ત્રીજા કેબિનેટ સચિવ બની શકે છે. આ પહેલાં માત્ર બે કેબિનેટ સચિવો સામે આવી કાર્યવાહી થઈ છે. જોકે, હેગસેથ સામે મૂકવામાં આવેલા આરોપો હજુ સાબિત થયા નથી અને મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ પસાર થવો પણ બાકી છે.

થોમસ મેસીએ બીજી વખત રજૂ કર્યો મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ

રિપબ્લિકન સાંસદ થોમસ મેસી અગાઉ પણ પીટ હેગસેથ સામે મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ રજૂ કરી ચૂક્યા છે. તેમનો પહેલો પ્રયાસ મધ્યસત્ર ચૂંટણી પહેલાં કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ પ્રતિનિધિ સભાના રિપબ્લિકન સ્પીકર માઇક જૉનસને તેને આગળ વધવા દીધો નહોતો. હવે મેસીએ ફરીથી આ મુદ્દો કોંગ્રેસ સમક્ષ ઉઠાવ્યો છે.

મેસીના નવા પ્રસ્તાવમાં હેગસેથ સામે ઓછામાં ઓછાં આઠ એવા આરોપ મૂકવામાં આવ્યા છે, જેને મહાભિયોગ ચલાવવા યોગ્ય ગણાવવામાં આવ્યા છે. મેસીએ અગાઉના પ્રસ્તાવની સરખામણીમાં આ નવા પ્રસ્તાવને વધુ નરમ ગણાવ્યો છે. તેમના મતે, જાન્યુઆરી 2027માં નવી કોંગ્રેસના સભ્યો કાર્યભાર સંભાળશે ત્યારે હેગસેથ સામે વધુ ગંભીર રાજકીય અને કાનૂની પડકાર ઊભા થઈ શકે છે.

પીટ હેગસેથ સામે આઠ મુખ્ય આરોપ

મહાભિયોગના પ્રસ્તાવમાં હેગસેથની સૈન્ય નીતિઓ, ઈરાન સામેની કાર્યવાહી અને સંરક્ષણ વિભાગના વહીવટને લઈને સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. તેમાં મુખ્યત્વે નીચેના આરોપોનો સમાવેશ થાય છે.

1. કોંગ્રેસની મંજૂરી વિના ઈરાન સામે યુદ્ધ: હેગસેથ પર આરોપ છે કે તેમણે કોંગ્રેસની જરૂરી મંજૂરી વિના ઈરાન સામે સૈન્ય કાર્યવાહી આગળ વધારી.

2. સૈન્ય સત્તાની મર્યાદાનો ભંગ: અમેરિકી કાયદા હેઠળ સૈન્ય કાર્યવાહી અંગે કોંગ્રેસની દેખરેખ અને મંજૂરીનું મહત્ત્વ છે. પ્રસ્તાવમાં હેગસેથ પર આ વ્યવસ્થાની અવગણનાનો આરોપ છે.

3. કેરેબિયન વિસ્તારમાં સૈન્ય હુમલા: કેરેબિયન વિસ્તારમાં કરવામાં આવેલી કેટલીક સૈન્ય કાર્યવાહીને લઈને પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. મેસીના પ્રસ્તાવમાં આ કાર્યવાહીઓને કથિત યુદ્ધ અપરાધ સાથે જોડવામાં આવી છે.

4. વરિષ્ઠ અધિકારીઓની બઢતી અટકાવવી: હેગસેથ પર જનરલ અને ઍડમિરલના હોદ્દા માટે પસંદ કરાયેલા આશરે 50 અધિકારીઓની બઢતી અટકાવવાનો આરોપ છે.

5. નાગરિકોની સુરક્ષાના કાયદાની અવગણના: સૈન્ય અભિયાનો દરમિયાન સામાન્ય નાગરિકોના મૃત્યુ ઘટાડવા માટે બનાવેલા કાયદાઓનું પાલન ન કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે.

6. ઈરાનની શાળા પર હુમલો: ઈરાનની એક શાળા પર થયેલા હુમલાનો ઉલ્લેખ કરીને નાગરિકોની સુરક્ષા અંગે ગંભીર સવાલો કરવામાં આવ્યા છે.

7. નિકોલસ માદુરો સાથે જોડાયેલો આરોપ: વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોને ગેરકાયદેસર રીતે અટકાયતમાં લેવા અથવા અપહરણ કરવા સાથે જોડાયેલો આરોપ પણ પ્રસ્તાવમાં સામેલ છે.

8. સૈન્ય વહીવટમાં સત્તાનો દુરુપયોગ: સંરક્ષણ સચિવ તરીકે હેગસેથ દ્વારા સૈન્ય વહીવટ અને સત્તાના ઉપયોગમાં કથિત ગેરરીતિઓનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

આ તમામ મુદ્દા થોમસ મેસી દ્વારા રજૂ કરાયેલા મહાભિયોગના પ્રસ્તાવનો ભાગ છે. તેના આધારે હેગસેથ સામે આરોપોની તપાસ અને રાજકીય કાર્યવાહી કરવાની માગ કરવામાં આવી છે.

ટ્રમ્પે હેગસેથનો બચાવ કર્યો, મેસીની ટીકા કરી

રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મહાભિયોગના પ્રસ્તાવ વચ્ચે પોતાના સંરક્ષણ મંત્રીનો ખુલ્લેઆમ બચાવ કર્યો છે. ટ્રમ્પે કહ્યું કે હેગસેથે તેમના નેતૃત્વ હેઠળ બે યુદ્ધોમાં જીત મેળવી છે. તેમણે વેનેઝુએલા અને ઈરાનનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે હેગસેથની પ્રશંસા થવી જોઈએ, તેમની સામે મહાભિયોગ નહીં ચલાવવો જોઈએ.

રૉયટર્સને આપેલા ટેલિફોન ઇન્ટરવ્યૂમાં ટ્રમ્પે હેગસેથના કામની પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે સવાલ કર્યો હતો કે અમેરિકા વિયેતનામ, અફઘાનિસ્તાન અને ઇરાકમાં લાંબા સમય સુધી યુદ્ધ લડ્યું ત્યારે સંબંધિત અધિકારીઓ સામે મહાભિયોગ કેમ ચલાવવામાં આવ્યો નહોતો.

ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ટ્રુથ સોશિયલ પર થોમસ મેસીને ‘સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ’ ગણાવી તેમની ટીકા કરી હતી. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે હેગસેથના કાર્યકાળમાં સૈન્ય ભરતીના આંકડા રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યા છે. ટ્રમ્પે રિપબ્લિકન સાંસદોને પણ હેગસેથના સમર્થનમાં ઊભા રહેવાની અપીલ કરી હતી.

મહાભિયોગની પ્રક્રિયા કેવી રીતે આગળ વધશે?

અમેરિકી બંધારણ મુજબ રાષ્ટ્રપતિ પાસે કેબિનેટ સચિવ સામે મહાભિયોગની પ્રક્રિયા અટકાવવાનો કે તેના પર વીટો કરવાનો અધિકાર નથી. જોકે, ટ્રમ્પ પોતાની પાર્ટીના સાંસદોને પ્રસ્તાવની વિરુદ્ધ એકજૂથ કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.

મહાભિયોગની પ્રક્રિયાના બે મુખ્ય તબક્કા છે.

પ્રથમ તબક્કો: પ્રતિનિધિ સભામાં મતદાન

પ્રતિનિધિ સભામાં મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ પસાર કરવા માટે સામાન્ય બહુમતી જરૂરી છે. જો પ્રસ્તાવ પસાર થાય તો સંબંધિત અધિકારી સામે ઔપચારિક મહાભિયોગની કાર્યવાહી શરૂ થાય છે.

બીજો તબક્કો: સેનેટમાં સુનાવણી

પ્રતિનિધિ સભામાં પ્રસ્તાવ પસાર થયા પછી સેનેટમાં આરોપો અંગે સુનાવણી થાય છે. અધિકારીને દોષિત ઠરાવી હોદ્દા પરથી દૂર કરવા માટે સેનેટના બે તૃતીયાંશ સભ્યોનું સમર્થન જરૂરી છે.

આપેલી વિગતો મુજબ સેનેટમાં રિપબ્લિકન પાર્ટીના 100માંથી 53 સભ્યો છે. જો બાકીના 47 સભ્યો તમામ દોષિત ઠરાવવાના પક્ષમાં મત આપે તો પણ કુલ 67 મત મેળવવા માટે ઓછામાં ઓછા 20 રિપબ્લિકન સભ્યોનું સમર્થન જરૂરી રહેશે. તેથી સેનેટમાં હેગસેથને હોદ્દા પરથી દૂર કરવાનું સરળ નહીં હોય.

અમેરિકાના ઇતિહાસમાં અગાઉ બે કેબિનેટ સચિવો સામે મહાભિયોગ

અમેરિકાના આશરે 250 વર્ષના ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધી માત્ર બે કેબિનેટ સચિવો સામે મહાભિયોગની કાર્યવાહી થઈ છે.

વિલિયમ બેલ્કનેપ: 1876માં રાષ્ટ્રપતિ યુલિસિસ એસ. ગ્રાન્ટના કાર્યકાળ દરમિયાન યુદ્ધ સચિવ વિલિયમ બેલ્કનેપ સામે ભ્રષ્ટાચારના આરોપો લાગ્યા હતા. તેમના પર સરકારી હોદ્દાઓ પર નિમણૂકના બદલામાં પૈસા લેવાનો આરોપ હતો. પ્રતિનિધિ સભામાં મહાભિયોગ અંગે મતદાન થાય તે પહેલાં તેમણે રાજીનામું આપી દીધું હતું. તેમ છતાં સેનેટમાં તેમની સામે કાર્યવાહી થઈ, પરંતુ તેમને દોષિત ઠરાવવા માટે જરૂરી બે તૃતીયાંશ બહુમતી મળી નહોતી.

એલેક્ઝાન્ડ્રો મેયોરકાસ: 2024માં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ જો બાઇડનના વહીવટી તંત્રમાં ગૃહ સુરક્ષા મંત્રી રહેલા એલેક્ઝાન્ડ્રો મેયોરકાસ સામે મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ પસાર થયો હતો. તેમના પર ઇમિગ્રેશન કાયદાઓનો અમલ કરવામાં નિષ્ફળ રહેવા અને કોંગ્રેસ સમક્ષ ખોટાં નિવેદનો આપવા સહિતના આરોપો મૂકાયા હતા. જોકે, સેનેટે તેમને દોષિત ઠરાવ્યા નહોતા.

જાન્યુઆરી 2027 પછી બદલાઈ શકે છે કોંગ્રેસનું ગણિત

મધ્યસત્ર ચૂંટણીનાં પરિણામો બાદ અમેરિકી કોંગ્રેસમાં સત્તાનું સમીકરણ બદલાયું હોવાનું જણાવાયું છે. નવી કોંગ્રેસના સભ્યો જાન્યુઆરી 2027માં કાર્યભાર સંભાળશે ત્યાં સુધી વર્તમાન રિપબ્લિકન સભ્યો પાસે સત્તા રહેશે. ત્યારબાદ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી બંને ગૃહોમાં નિયંત્રણ મેળવશે તો ટ્રમ્પ વહીવટી તંત્રના નિર્ણયો પર વધુ કડક દેખરેખ રાખી શકે છે.

હાલ હેગસેથ સામેનો પ્રસ્તાવ અમેરિકી રાજકારણમાં મોટો વિવાદ બની રહ્યો છે. હવે મુખ્ય સવાલ એ છે કે થોમસ મેસીનો પ્રસ્તાવ પ્રતિનિધિ સભામાં પસાર થાય છે કે નહીં અને સેનેટમાં તેને કેટલું સમર્થન મળે છે. જો પ્રસ્તાવ આગળ વધશે તો હેગસેથ અમેરિકાના ઇતિહાસમાં મહાભિયોગનો સામનો કરનારા ત્રીજા કેબિનેટ સચિવ બની શકે છે.