AIIMS Bhopal: ભોપાલની પ્રતિષ્ઠિત AIIMS હોસ્પિટલમાં એક એવી ઘટના બની છે જેણે આખા દેશના માનવતાવાદી માળખાને હચમચાવી દીધું છે. કેન્સર સામે લડી રહેલા ત્રણ વર્ષના સાર્થક યાદવનું મૃત્યુ કોઈ બીમારીને કારણે નહીં, પણ હોસ્પિટલના સ્ટાફની એક ભયાનક ભૂલ અને અક્ષમ્ય બેદરકારીને કારણે થયું છે. સાર્થકને જીવન આપવાને બદલે, ત્યાંની નર્સ દ્વારા ‘ફોર્મેલિન’ નામનું ઝેરી કેમિકલ ઇન્જેક્શન આપી દેવામાં આવ્યું. વિચારવાની વાત એ છે કે, જે હોસ્પિટલમાં લોકો પોતાનું જીવન બચાવવા જાય છે, ત્યાં જ આવી બેદરકારી થઈ શકે? આ ઘટના ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ માં બની હતી, પરંતુ છ મહિના પછી પણ જ્યારે આ મામલે FIR નોંધાઈ છે, ત્યારે તે તંત્રની ધીમી ચાલ અને ન્યાય મેળવવા માટે પરિવારે વેઠેલા સંઘર્ષની વાર્તા કહે છે. સાર્થક હવે આપણી વચ્ચે નથી, પણ તેના મૃત્યુએ સિસ્ટમના અંધકારમય પાસાઓને ફરી એકવાર ઉજાગર કર્યા છે.
‘ડોક્ટર હું છું કે તું?’
બાળકના પિતા સિદ્ધાર્થ યાદવની વેદના શબ્દોમાં વર્ણવી શકાય તેમ નથી. ૧૭ ડિસેમ્બરની એ સવારે જ્યારે બાળકની IV લાઈન બ્લોક થઈ, ત્યારે એક નર્સિંગ ઓફિસર વોર્ડમાં આવી. સિદ્ધાર્થે જ્યારે જોયું કે નર્સ એક એવી સિરિન્જ ઉઠાવી રહી છે જેના પર ‘F’ લખેલું હતું, ત્યારે તેમણે શંકા જતા તેમને ત્રણ વાર રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો. પરંતુ, નર્સનો અહંકાર અને તેની બેદરકારી એટલી ચરમસીમાએ હતી કે તેણે ઉદ્ધતાઈથી પિતાને કહ્યું, ‘અહીં ડોક્ટર હું છું કે તું?’ અને સિદ્ધાર્થની ચેતવણીને અવગણીને તે ઝેરી પ્રવાહી બાળકની IV બોટલમાં નાખી દીધું. આ ઘટના એ સાબિત કરે છે કે વ્હાઈટ કોટ પહેરેલા લોકોની અંદર કેટલી હદ સુધી સંવેદનહીનતા ઘર કરી ગઈ છે. પિતાના આંખ સામે જ પોતાના દીકરાને કાળના મુખમાં જતા જોવો એનાથી મોટી કોઈ સજા ન હોઈ શકે.
ફોર્મેલિન એક એવું કેમિકલ છે જેનો ઉપયોગ મનુષ્યો માટે નથી, પરંતુ મૃતદેહો, ટિશ્યુ અને બાયોપ્સી સેમ્પલને સુરક્ષિત રાખવા માટે કરવામાં આવે છે. આટલું ખતરનાક કેમિકલ જે સિરિન્જમાં હતું, તેને વોર્ડમાં એક લોકર પર ખુલ્લું છોડી દેવું એ AIIMS જેવા સંસ્થાન માટે શરમજનક છે. હોસ્પિટલની આંતરિક તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે બોન મેરો બાયોપ્સી માટે તે સિરિન્જ તૈયાર રાખવામાં આવી હતી, પણ પ્રક્રિયા મોકૂફ રાખ્યા બાદ તેને સુરક્ષિત રીતે નિકાલ કરવાને બદલે ત્યાં જ છોડી દેવામાં આવી. નર્સિંગ ઓફિસર મધુબાલા શર્મા અને અનુકા ગુજરાતીની આ બેદરકારીએ ત્રણ વર્ષના સાર્થકના પ્રાણ હરી લીધા. શું એક સિરિન્જને સુરક્ષિત રાખવી એટલી અઘરી હતી કે તે કોઈના જીવ લેવાનું સાધન બની જાય?
તંત્રની અંધાધૂંધી: જીવ ગયા પછી જ જાગતું નિષ્ક્રિય પ્રશાસન
સાર્થકને જ્યારે PICU માં લઈ જવામાં આવ્યો, ત્યારે વોર્ડમાં અફરાતફરી મચી ગઈ હતી. પિતાનો આક્ષેપ છે કે બાળકને બેભાન થતો જોઈને હોસ્પિટલના સ્ટાફે પુરાવાનો નાશ કરવા માટે IV બોટલ હટાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ ઘટના માત્ર બેદરકારી નથી, પણ ગુનાહિત કાવતરું છે. એક તરફ હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટે બંને નર્સને સસ્પેન્ડ કરીને પોતાની જવાબદારી પૂરી કરી લીધી હોય તેવું લાગે છે, તો બીજી તરફ પોલીસ કાર્યવાહીમાં પણ કેટલાય મહિનાઓનો સમય નીકળી ગયો. જો AIIMS જેવી સેન્ટ્રલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં આટલી બેદરકારી હોય, તો સામાન્ય હોસ્પિટલોની તો વાત જ શું કરવી? આ ઘટના સિસ્ટમમાં વ્યાપેલી ગંભીર ખામીઓનું પરિણામ છે, જ્યાં જવાબદારી નક્કી કરવાને બદલે પુરાવા છુપાવવાની વૃત્તિ વધારે જોવા મળે છે.
ન્યાયના નામે ખાલી કાગળો: કલમ ૧૦૬(૧) અને ૨૮૬ શું બાળકને પાછું લાવી શકશે?
બાગસેવનિયા પોલીસે ભારતીય ન્યાય સંહિતાની કલમ ૧૦૬(૧) હેઠળ ગંભીર બેદરકારીથી મૃત્યુ અને કલમ ૨૮૬ હેઠળ ખતરનાક કેમિકલની બેદરકારી અંગે કેસ નોંધ્યો છે. પોલીસ તપાસમાં એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે મૃત્યુનું કારણ ફોર્મેલિન જ હતું. પરંતુ સવાલ એ છે કે શું આ કાયદાકીય કાર્યવાહી સાર્થકના માતા-પિતાના આંસુ લૂછી શકશે? હોસ્પિટલ સ્ટાફની આટલી મોટી ભૂલ બાદ માત્ર સસ્પેન્શન અને FIR પૂરતા છે? આટલા મોટા સંસ્થાનમાં શું પ્રોટોકોલનું પાલન નથી થતું? સામાન્ય લોકો પોતાની આસ્થા રાખીને AIIMS માં જાય છે, પરંતુ જો ત્યાં જ આવી બેદરકારીથી મોત થતું હોય તો સામાન્ય નાગરિકે ક્યાં જવું? સરકાર અને સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયે આ મામલે ઉચ્ચસ્તરીય તપાસ કરીને દોષિતોને આકરી સજા અપાવવી જોઈએ જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ માસુમ સાર્થક આ રીતે સિસ્ટમનો ભોગ ન બને.
આ પણ વાંચો:
Liberal World Order Crisis: લિબરલ વર્લ્ડ ઓર્ડરના પતનની પાછળની અસલી કહાની – thegujaratreport.com
