Delhi Health Department Scam: રાજધાની દિલ્હીના સ્વાસ્થ્ય વિભાગમાં એક ચોંકાવનારા કૌભાંડનો પર્દાફાશ થયો છે, જેણે સામાન્ય માણસના વિશ્વાસ અને સરકારી તિજોરી બંનેને હચમચાવી દીધા છે. આ કોઈ સામાન્ય ગોટાળો નથી, પરંતુ એક સુનિયોજિત લૂંટ છે જેમાં ૨.૫૦ રૂપિયાના ઓરલ રિહાઇડ્રેશન સોલ્ટ (ઓએરએસ) ના પેકેટને ૧૫ રૂપિયામાં અને ૧૫૦ રૂપિયાની સામાન્ય બેડશીટને ૪૫૦ રૂપિયામાં ખરીદીને સરકારી પૈસાનો દુરુપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આ કૌભાંડમાં માત્ર દવાઓ જ નહીં, પણ આધુનિક પોર્ટેબલ એક્સ-રે મશીન અને અન્ય સર્જિકલ સાધનોની ખરીદીમાં પણ મોટા પાયે હેરાફેરી થઈ છે. દિલ્હીની એન્ટી કરપ્શન બ્રાન્ચ (એસીબી) એ અત્યાર સુધીમાં ત્રણ મુખ્ય અધિકારીઓની ધરપકડ કરી છે, જેઓ આ સમગ્ર કાવતરાના કેન્દ્રમાં હતા.
ભ્રષ્ટાચારનું નેટવર્ક અને સૂત્રધાર
આ ભ્રષ્ટાચાર પાછળ એક જટિલ નેટવર્ક કાર્યરત હતું, જેમાં સરકારી અધિકારીઓ અને ખાનગી વચેટિયાઓની મિલીભગત હતી. એસીબીની તપાસ મુજબ, રાજીવ રંગીલા નામનો એક ખાનગી બ્રોકર આ સમગ્ર કૌભાંડનો મુખ્ય સૂત્રધાર છે. રંગીલાએ મેડિકલ સાધનો બનાવતી કંપનીઓ સાથે મળીને પોતાની ઘણી નકલી કંપનીઓ ઊભી કરી હતી, જેમ કે ‘એફ-મેડ ડિવાઈસીઝ’ અને ‘એમ સાહિબ એન્ડ સન્સ’. તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે સરકારી ટેન્ડરોની શરતો એવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવતી હતી કે જેથી માત્ર આ નકલી કંપનીઓ જ પાસ થઈ શકે. અધિકારીઓ ટેન્ડર કમિટીના અન્ય સભ્યો પર દબાણ લાવતા હતા અને ધમકાવતા હતા કે જો તેઓ આ ખોટા દસ્તાવેજો પર સહી નહીં કરે, તો તેમની સામે વહીવટી પગલાં લેવામાં આવશે.
અધિકારીઓની સંડોવણી અને ધરપકડ
આ કૌભાંડમાં સામેલ ઉચ્ચ અધિકારીઓમાં ડી. વિનોદ કુમાર રંગા (પૂર્વ હેડ, સીપીએ), ડો. વત્સલા અગ્રવાલ (પૂર્વ મહાનિર્દેશક, સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ) અને નીરજ ચોપરા (ડેપ્યુટી કન્ટ્રોલર ઓફ એકાઉન્ટ્સ) મુખ્ય છે. તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે ડો. વત્સલા અગ્રવાલ અને રંગાએ ટેન્ડરની ખોટી શરતો અને ગેરકાયદેસર ખરીદીને વહીવટી મંજૂરી આપી હતી. જ્યારે વિજિલન્સ વિભાગે આ મામલાની તપાસ શરૂ કરી અને ફાઈલો જપ્ત કરવા માટે પ્રોક્યોરમેન્ટ ઓફિસ પર દરોડા પાડ્યા, ત્યારે આ અધિકારીઓએ તપાસથી બચવા માટે તરકટ રચ્યા હતા. ડો. રંગા તો તપાસ ટીમ આવતા પહેલા જ ઓફિસમાંથી રવાના થઈ ગયા હતા અને પોતાનો ફોન બંધ કરી દીધો હતો. ત્યારબાદ આ મામલો એસીબીને સોંપવામાં આવ્યો અને એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી.
કિંમતોમાં અંધાધૂંધ વધારો
કૌભાંડની ગંભીરતાનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે પ્રોગ્નોસિસ કંપની જે એક્સ-રે મશીન ૧૦ લાખમાં વેચે છે, તે જ મશીન સ્વાસ્થ્ય વિભાગે ૩૩ લાખ રૂપિયાના દરે ખરીદ્યું હતું. ૪૪૮ મશીનોનો ઓર્ડર આપીને સરકારી તિજોરીને કરોડોનું નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું. જે મશીનોની વાસ્તવિક કિંમત ૪૫ કરોડ રૂપિયા હતી, તેના માટે સરકારે ૧૪૮ કરોડ રૂપિયા ચૂકવ્યા. તેવી જ રીતે, સાત સી-આર્મ રેડિયોલોજીકલ સાધનો માટે સરકારે ૭.૭૫ કરોડ રૂપિયા ચૂકવ્યા, જ્યારે તેની બજાર કિંમત ઘણી ઓછી હતી. આ નાણાં કિકબેક રૂપે રાજીવ રંગીલા અને અન્ય અધિકારીઓ વચ્ચે વહેંચવામાં આવતા હતા. ટેન્ડર પ્રક્રિયાને GeM કે ઈ-પ્રોક્યોરમેન્ટ પોર્ટલ પર પારદર્શક રાખવાને બદલે તેને છુપાવી દેવામાં આવતી હતી, જેથી અન્ય સપ્લાયરોને કંઈ જાણ ન થાય.
લોકલ કેમિસ્ટના ટેન્ડરનો દુરુપયોગ
આ કૌભાંડનો વધુ એક ચોંકાવનારૂ પાસું દવાઓની ખરીદીમાં કરવામાં આવેલી હેરાફેરી છે. નિયમ મુજબ, સ્વાસ્થ્ય વિભાગે સ્ટેટ લેવલ પર મોટા પાયે ટેન્ડર દ્વારા દવાઓ ખરીદવી જોઈએ, જે સસ્તી પડે છે. પરંતુ આ અધિકારીઓએ ‘અર્જન્ટ પ્રોક્યોરમેન્ટ’ (તાત્કાલિક જરૂરિયાત) નું બહાનું કાઢીને લગભગ ૪૦૦ કરોડ રૂપિયાની દવાઓ લોકલ કેમિસ્ટના ટેન્ડર દ્વારા ખરીદી. લોકલ કેમિસ્ટના ભાવ મુખ્ય સપ્લાયરો કરતા ૭૦ થી ૮૦ ટકા મોંઘા હોય છે. આ રીતે ખરીદેલી દવાઓમાંથી લગભગ ૩૦૦ કરોડ રૂપિયાની લાંચ રાજીવ રંગીલાએ મેળવી અને તેને પોતાની તથા અધિકારીઓની વચ્ચે વહેંચી દીધી. આ ગેરકાયદેસર પ્રક્રિયા વર્ષો સુધી કોઈના ધ્યાનમાં આવ્યા વગર ચાલતી રહી.
રાજકીય ટકરાવ અને જનતાની સ્થિતિ
આ કૌભાંડ બહાર આવ્યા બાદ દિલ્હીના રાજકારણમાં ગરમાવો આવ્યો છે. આમ આદમી પાર્ટી, ભાજપ અને કોંગ્રેસ એકબીજા પર આરોપ લગાવી રહ્યા છે. ભાજપના નેતાઓનું કહેવું છે કે તેઓ ભ્રષ્ટાચાર સહન નહીં કરે અને એસીબીના રિપોર્ટના આધારે કડક પગલાં લેવામાં આવશે. બીજી તરફ, આપના નેતા સૌરભ ભારદ્વાજે પ્રશ્ન કર્યો છે કે ડો. વત્સલા અગ્રવાલ જેવા અધિકારીઓને કોના ઈશારે અને શા માટે પ્રમોટ કરવામાં આવ્યા? કોંગ્રેસ આ મામલાની સીબીઆઈ તપાસની માંગ કરી રહી છે. સામાન્ય જનતા માટે આ સમાચાર માત્ર આંકડાનો ખેલ નથી, પરંતુ એક સંવેદનશીલ મુદ્દો છે. દર્દીઓ જે હોસ્પિટલમાં સારવાર માટે જાય છે, ત્યાં જ આટલો મોટો ભ્રષ્ટાચાર થાય તે આસ્થા અને માનવતા પરનો મોટો પ્રહાર છે. હવે તપાસના અંતે સાચું સત્ય બહાર આવશે કે આ રકમમાં કેટલા લોકો સામેલ હતા.
આ પણ વાંચો:
