Delhi Medical Scam: દિલ્હી સરકારના સ્વાસ્થ્ય વિભાગને દવાઓ, સર્જિકલ સામગ્રી અને મેડિકલ ઉપકરણોની ખરીદીમાં કથિત ગેરરીતિઓને કારણે ₹750 કરોડથી વધુનું નુકસાન થયું હોવાનો આરોપ સામે આવ્યો છે. સેન્ટ્રલ પ્રોક્યોરમેન્ટ એજન્સી (CPA)ના પૂર્વ હેડ ઓફ ઓફિસ ડો. વિનોદ કુમાર રંગા અને તેમના સાથીઓ સામે ટેન્ડરમાં હેરફેર, પસંદગીની કંપનીઓને ફાયદો પહોંચાડવા અને મેડિકલ સામગ્રીની કિંમતો વધારીને સરકારી નાણાંને નુકસાન પહોંચાડવાનો આરોપ છે. રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટમાં તપાસ અધિકારીઓએ આ વિગતો રજૂ કરી હતી.
જામીન અરજી પર કોર્ટનો કડક નિર્ણય
મામલામાં ધરપકડ કરાયેલા ડો. રંગાએ જેલમાંથી મુક્તિ માટે જામીન અરજી કરી હતી, પરંતુ વિશેષ જજ વિદ્યા પ્રકાશે તેને ફગાવી દીધી. કોર્ટે આરોપોની ગંભીરતા, આરોપીની કથિત ભૂમિકા, તપાસની હાલની સ્થિતિ અને પુરાવા સાથે સંભવિત છેડછાડ જેવા મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં લીધા હતા. તપાસ એજન્સીએ દલીલ કરી હતી કે રંગાને જામીન મળવાથી સાક્ષીઓને પ્રભાવિત કરવા, ડિજિટલ પુરાવા નષ્ટ કરવા અથવા તપાસને અસર પહોંચાડવાનો ખતરો છે.
સેંકડો બેંક ખાતાઓમાં નાણાં ટ્રાન્સફર કરવાનો આરોપ
તપાસકર્તાઓના જણાવ્યા મુજબ, સરકારી ખાતામાંથી પસંદગીની કંપનીઓને ચુકવણી થયા બાદ નાણાં તરત જ સેંકડો અન્ય બેંક ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા હતા. કેટલાક ખાતાઓ એવા લોકો અથવા સંસ્થાઓના હોવાનું કહેવાયું છે, જેમનો મેડિકલ સામગ્રીની ખરીદી સાથે સીધો સંબંધ દેખાતો નથી. તપાસમાં કરોડો રૂપિયા રોકડમાં ઉપાડવામાં આવ્યા હોવાનો અથવા અન્ય ખાતાઓમાં મોકલવામાં આવ્યા હોવાનો પણ આરોપ છે. અધિકારીઓ હાલમાં આ નાણાં અંતે કોને મળ્યા અને સમગ્ર નાણાકીય નેટવર્ક કેવી રીતે ચાલતું હતું તેની તપાસ કરી રહ્યા છે.
2 જૂન 2026ની FIR અને 18 જૂને રંગાની ધરપકડ
આ મામલે એન્ટી કરપ્શન બ્રાન્ચે 2 જૂન 2026ના રોજ FIR નોંધાવી હતી. તેમાં આરોપ હતો કે ટેન્ડરની શરતો એવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવી હતી કે ચોક્કસ કંપનીઓને કોન્ટ્રાક્ટ મેળવવામાં ફાયદો થાય. ડો. રંગાની 18 જૂન 2026ના રોજ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને ત્યારથી તેઓ ન્યાયિક હિરાસતમાં છે. કેસમાં પૂર્વ DGHS પ્રમુખ ડો. વત્સલા અગ્રવાલ, CPAના પૂર્વ અધિકારી નીરજ ચોપરા અને વેપારી રાજીવ કુમાર ઉર્ફે રાજીવ રંગીલા સહિત અન્ય લોકોને પણ સહ-આરોપી બનાવવામાં આવ્યા છે.
પોર્ટેબલ X-ray મશીનની કિંમતમાં મોટો તફાવત
તપાસમાં સામે આવેલા એક ઉદાહરણમાં પોર્ટેબલ X-ray મશીનની ખરીદી પર ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. આરોપ મુજબ, જે મશીન ઉત્પાદક દ્વારા અન્ય સરકારી વિભાગોને લગભગ ₹10 લાખમાં આપવામાં આવતું હતું, તે CPA દ્વારા લગભગ ₹33 લાખ પ્રતિ મશીનના ભાવે ખરીદવામાં આવ્યું. કુલ 448 મશીનોનો ઓર્ડર આપવામાં આવ્યો અને તેના માટે આશરે ₹148 કરોડ ચૂકવાયા. ACBના જણાવ્યા મુજબ આ મશીનોની વાસ્તવિક કિંમત ₹45 કરોડથી વધુ ન હોવી જોઈએ. આ તફાવતને તપાસમાં કથિત ઓવરપ્રાઇસિંગના મહત્વના ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
ટેન્ડર પ્રક્રિયામાં કથિત રીતે પસંદગીની કંપનીઓને ફાયદો
ACBનો આરોપ છે કે રંગા અને તેમના કથિત સાથીઓએ મળીને ટેન્ડરની શરતો તૈયાર કરી અને ત્યારબાદ તે શરતો ટેન્ડર સમિતિ સમક્ષ મૂકવામાં આવી. આરોપ મુજબ અધિકારીઓ પર આ શરતો મંજૂર કરવા માટે દબાણ કરવામાં આવ્યું હતું. કેટલીક કંપનીઓને કોન્ટ્રાક્ટ મળ્યા બાદ તેમની સરકારી ચુકવણી ઝડપથી કરવામાં આવી હોવાનો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે. કેટલાક કિસ્સામાં GeM પોર્ટલ પર ટેન્ડર હજુ પણ ‘સક્રિય’ અથવા ‘પેન્ડિંગ’ દેખાતું હોવા છતાં કામ અને ચુકવણી આગળ વધારવામાં આવી હોવાનો આરોપ છે.
ગાયબ ટેન્ડર ફાઇલો અને મોબાઇલ ફોનનો મુદ્દો
કોર્ટમાં રજૂ થયેલી માહિતીમાં ગાયબ થયેલી ટેન્ડર ફાઇલો પણ મહત્વનો મુદ્દો બની હતી. 11 નવેમ્બર 2025ના રંગાના એક આદેશમાં ટેન્ડર ફાઇલો અને સંબંધિત બોલીઓને તેમની સુરક્ષિત દેખરેખ હેઠળ રાખવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો. તપાસકર્તાઓના જણાવ્યા મુજબ બાદમાં આ ફાઇલો મળી શકી નહોતી. તેમાં ખરીદીની માંગ કરનાર સંસ્થાઓ, પ્રક્રિયા શરૂ કરનારા અધિકારીઓ અને ટેન્ડરની શરતો તથા બોલીઓનું મૂલ્યાંકન કરનારી સમિતિઓની માહિતી હતી. ACBએ રંગાના મોબાઇલ ફોન અંગે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા છે અને તેમાં મહત્વપૂર્ણ ડિજિટલ પુરાવા હોવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી છે.
TB મુક્ત ભારત અભિયાન સહિત અન્ય ખરીદી પણ તપાસ હેઠળ
તપાસ હવે માત્ર મેડિકલ ઉપકરણોની ખરીદી પૂરતી મર્યાદિત નથી. અભિયોજનના જણાવ્યા મુજબ TB મુક્ત ભારત અભિયાન હેઠળ મોબાઇલ ડિજિટલ ચેસ્ટ X-ray સ્ક્રીનિંગ માટે રેડિયોગ્રાફરો ઉપલબ્ધ કરાવવાના કામમાં પણ ગેરરીતિની શંકા છે. એક કંપનીને કામ શરૂ કરાવવામાં આવ્યું હોવાનો આરોપ છે, જ્યારે GeM પર સંબંધિત બોલી હજુ પેન્ડિંગ હતી. આ કેસ સાથે જોડાયેલી ફાઇલો પણ ગાયબ હોવાનું તપાસમાં સામે આવ્યું છે. અન્ય સેનિટેશન સર્વિસ ટેન્ડરની ફાઇલો પણ મળી ન હોવાનું કોર્ટને જણાવાયું.
‘ભાઈ’ના ફોન અને અધિકારીઓની બદલીનો આરોપ
અભિયોજન પક્ષે CPAના પૂર્વ અધિકારી નીરજ ચોપરાના નિવેદનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આરોપ મુજબ, રંગા પર વિવાદિત ખરીદીની ફાઇલો મંજૂર કરવા દબાણ કરવામાં આવતું હતું અને ચોપરાએ ‘ભાઈ’ના ફોન અથવા નિર્દેશોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તપાસ એજન્સીનો દાવો છે કે અહીં ‘ભાઈ’થી રાજીવ કુમાર ઉર્ફે રાજીવ રંગીલાનો સંદર્ભ હતો. જે અધિકારીઓએ કેટલીક પ્રક્રિયાઓનો વિરોધ કર્યો તેમને તેમના પદ પરથી હટાવવામાં આવ્યા હોવાનો પણ આરોપ છે.
રંગાના વકીલની દલીલ અને તપાસ હજુ ચાલુ
બચાવ પક્ષે દલીલ કરી હતી કે રંગા પાસે ખરીદી અંગે સ્વતંત્ર અંતિમ સત્તા નહોતી અને દરેક ફાઇલ અનેક વહીવટી, નાણાકીય અને ટેકનિકલ તપાસમાંથી પસાર થતી હતી. વકીલ વિજય બિશ્નોઈએ કહ્યું કે રંગા ઓગસ્ટ 2025માં હેડ ઓફ ઓફિસ બન્યા હતા અને જૂન 2026 સુધીમાં ફાઇલો અન્ય અધિકારીને સોંપવામાં આવી હતી. તેમણે એ પણ દલીલ કરી કે બેંક રેકોર્ડ, ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો અને નાણાકીય લેવડદેવડની તપાસ રંગાને કસ્ટડીમાં રાખ્યા વિના થઈ શકે છે. જોકે કોર્ટએ તપાસના વર્તમાન તબક્કા અને પુરાવા સાથે છેડછાડની શક્યતાને ધ્યાનમાં રાખીને જામીન નકારી કાઢ્યા.
