Mamata Banerjee ED Case: પ્રવર્તન નિદેશાલય એટલે કે EDએ દુર્ગા પૂજા ‘પ્રીવ્યૂ’ શો સાથે જોડાયેલા કથિત નાણાકીય ગેરરીતિના કેસમાં પશ્ચિમ બંગાળના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી અને પૂર્વ મંત્રી ઇન્દ્રનીલ સેનની મ્યુઝિક કંપની વચ્ચે લગભગ ₹30 લાખના નાણાકીય વ્યવહારનો ખુલાસો કર્યો હોવાનો દાવો કર્યો છે. ED અનુસાર સેનની માલિકીની M/S Octave Recordsના બેંક ખાતામાંથી લગભગ અડધો ડઝન વ્યવહારો મારફતે આ રકમ મમતા બેનર્જીના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી હતી. જોકે, EDએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ વ્યવહારને હાલ ગુનામાંથી થયેલી કમાણી એટલે કે ‘પ્રોસીડ્સ ઑફ ક્રાઇમ’ તરીકે ગણવામાં આવ્યો નથી અને તેના સ્વરૂપ તથા હેતુ અંગે તપાસ ચાલુ છે.
ઇન્દ્રનીલ સેનનો દાવો ‘રોયલ્ટી’ની ચુકવણીનો
EDની પૂછપરછ દરમિયાન ઇન્દ્રનીલ સેને આ ₹30 લાખની રકમને મમતા બેનર્જીને આપવામાં આવેલી રોયલ્ટી તરીકે વર્ણવી હોવાનું એજન્સીએ જણાવ્યું છે. સેનના જણાવ્યા અનુસાર મમતા બેનર્જીએ ગીતો અને ધૂનો તૈયાર કરી હતી, જેને Octave Records દ્વારા વેચવામાં આવતી હતી અને તેના બદલામાં તેમને રોયલ્ટી ચૂકવવામાં આવી હતી. જોકે, EDનો દાવો છે કે સેન આ વ્યવસ્થાને સાબિત કરતો કોઈ કરાર અથવા ગીતો-ધૂનોના વેચાણ સાથે સંબંધિત દસ્તાવેજી પુરાવો રજૂ કરી શક્યા નહોતા. બીજી તરફ, તૃણમૂલ કોંગ્રેસ તરફથી મમતા બેનર્જીને મળેલી રકમને કાયદેસર રોયલ્ટી હોવાનું કહેવામાં આવ્યું છે.
Octave Recordsના ખાતામાં ₹3.8 કરોડથી વધુ રોકડ જમા
EDના જણાવ્યા પ્રમાણે ઇન્દ્રનીલ સેન મંત્રી તરીકે કાર્યરત હતા તે સમયગાળા દરમિયાન તેમના અને તેમના માલિકીના વ્યવસાય M/S Octave Recordsના બેંક ખાતાઓમાં ₹3.8 કરોડથી વધુ રોકડ જમા કરવામાં આવી હતી. આ નાણાકીય વ્યવહારો પણ તપાસનો ભાગ છે. એજન્સીનું કહેવું છે કે રોકડ જમા અને ત્યારબાદ થયેલા વ્યવહારોની સમગ્ર કડીની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. મહત્વનું એ છે કે ₹30 લાખના મમતા બેનર્જી સાથેના ટ્રાન્સફર અંગે EDએ પોતે પણ હજુ કોઈ અંતિમ ગુનાહિત નિષ્કર્ષ આપ્યો નથી.
₹85 કરોડથી વધુના ટેન્ડર અંગે પણ તપાસ
EDએ વધુ એક ગંભીર દાવો કરતાં કહ્યું છે કે ઇન્દ્રનીલ સેન પશ્ચિમ બંગાળ સરકારમાં મંત્રી હતા ત્યારે પર્યટન અને સાંસ્કૃતિક વિભાગના ₹85 કરોડથી વધુના અનેક ટેન્ડર Dhrubajyoti Bose અને Dipesh Roy સાથે જોડાયેલી કંપનીઓને આપવામાં આવ્યા હતા. ED અનુસાર બંને વ્યક્તિઓને સેનના નજીકના સહયોગી તરીકે તપાસમાં દર્શાવવામાં આવ્યા છે. એજન્સીનો દાવો છે કે આ કંપનીઓમાંથી સેનના સંબંધીઓ દ્વારા નિયંત્રિત સંસ્થાઓમાં મોટી રકમ ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી હતી અને ટેન્ડર મેળવનારી કંપનીઓના ખાતામાંથી મોટા પ્રમાણમાં રોકડ ઉપાડ પણ જોવા મળ્યો હતો. આ દાવાઓની અંતિમ કાનૂની સ્થિતિ તપાસ અને ન્યાયિક પ્રક્રિયા પર નિર્ભર રહેશે.
MassArt અને UNESCOના નામના ઉપયોગનો મુદ્દો
આ સમગ્ર મની લોન્ડરિંગ તપાસ કોલકાતા પોલીસની FIRના આધારે આગળ વધી રહી છે. ફરિયાદમાં ઇન્દ્રનીલ સેન, તેમની પત્ની Madhuchhanda Sen અને MassArt સાથે જોડાયેલા અન્ય હોદ્દેદારોના નામ છે. EDનો આરોપ છે કે 2022થી 2025 દરમિયાન MassArt મારફતે સામાન્ય લોકો પાસેથી મોટી રકમ એકત્ર કરવામાં આવી અને સંસ્થાને UNESCO સાથે જોડાયેલી અથવા UNESCO દ્વારા પ્રાયોજિત હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું. એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર UNESCOના નામ, પ્રતિષ્ઠા અને લોગોનો વ્યાવસાયિક હેતુસર કથિત રીતે પરવાનગી વિના ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
24 પંડાલોમાં ₹1,749થી ₹5,499 સુધીની ટિકિટ
EDના જણાવ્યા પ્રમાણે કોલકાતાના 24 પસંદ કરાયેલા દુર્ગા પૂજા પંડાલોમાં ‘Preview Shows’ માટે સામાન્ય લોકોને ₹1,749થી ₹5,499 સુધીની ટિકિટ વેચવામાં આવી હતી. એજન્સીનો આરોપ છે કે આ રીતે દુર્ગા પૂજાના જાહેર આયોજનને વ્યવસ્થિત રીતે વ્યાવસાયિક પ્રવૃત્તિમાં ફેરવવામાં આવ્યું. તપાસમાં 2023 અને 2024 દરમિયાન આવા એક લાખથી વધુ ટિકિટ જારી કરવામાં આવ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. EDનું કહેવું છે કે ટિકિટ વેચાણમાંથી મળેલી રકમમાંથી કેટલાક નાણાં બેંક ખાતામાંથી રોકડ ઉપાડીને અથવા અલગ-અલગ ખર્ચ હેઠળ દર્શાવીને દૂર કરવામાં આવ્યા હોવાની શંકા છે.
TMCએ EDની કાર્યવાહી સામે સવાલ ઉઠાવ્યા
તૃણમૂલ કોંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય પ્રવક્તા સાકેત ગોખલેએ EDના દાવાઓને રાજકીય રીતે પ્રેરિત ગણાવીને એજન્સીની કામગીરી પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે. તેમણે ED દ્વારા નોંધાયેલા કેસો અને સજા સંબંધિત આંકડાઓનો ઉલ્લેખ કરીને એજન્સીની અસરકારકતા અંગે પ્રશ્નો કર્યા. બીજી તરફ, TMCના નેતા Kunal Ghoshએ પણ મમતા બેનર્જીને મળેલી રકમને ગીતો, પુસ્તકો અને સંગીત રચનાઓ માટેની કાયદેસર રોયલ્ટી ગણાવી છે અને કહ્યું છે કે ચુકવણી બેંકિંગ ચેનલ મારફતે TDS બાદ કરવામાં આવી હતી.
તપાસ આગળ વધતાં હવે મુખ્ય સવાલો
EDની કાર્યવાહી બાદ હવે તપાસનો મુખ્ય મુદ્દો એ રહેશે કે ₹30 લાખની ચુકવણી ખરેખર કયા કરાર અથવા વ્યવસાયિક વ્યવસ્થાના આધારે કરવામાં આવી હતી અને તેના સમર્થનમાં દસ્તાવેજો ઉપલબ્ધ છે કે નહીં. સાથે જ ₹3.8 કરોડથી વધુની રોકડ જમા, ₹85 કરોડથી વધુના સરકારી ટેન્ડર, સંબંધિત કંપનીઓ વચ્ચેના નાણાકીય વ્યવહારો અને MassArtના ટિકિટ વેચાણમાંથી મળેલી રકમ ક્યાં ગઈ તેની પણ તપાસ મહત્વની બની છે. EDએ અત્યાર સુધી ₹30 લાખના ટ્રાન્સફરને ગુનાની કમાણી ગણાવ્યો નથી, તેથી આ વ્યવહાર અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ તપાસ અને આગળની કાનૂની પ્રક્રિયા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.
