Delhi Student Protest RTI: દિલ્હીમાં 20 જુલાઈએ વિદ્યાર્થીઓના પ્રસ્તાવિત સંસદ માર્ચ દરમિયાન થયેલી પોલીસ કાર્યવાહી અંગે નવા પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. માહિતીના અધિકાર કાયદા (RTI) હેઠળ પ્રાપ્ત થયેલા જવાબોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે પેલેટ ગનથી ઓછામાં ઓછા 10 લોકો ઘાયલ થયા હતા. અત્યાર સુધી માત્ર પાંચ લોકો પેલેટ ગનથી ઘાયલ થયા હોવાની માહિતી સામે આવી હતી, પરંતુ તાજેતરમાં બે સરકારી હોસ્પિટલોના RTI જવાબો સામે આવ્યા બાદ ઘાયલોની પુષ્ટિ થયેલી સંખ્યા બમણી થઈ ગઈ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. આ ઘટનાએ પોલીસ કાર્યવાહી અને તેના દરમિયાન ઉપયોગમાં લેવાયેલા બળ અંગેની ચર્ચાને ફરી વેગ આપ્યો છે.
RTIમાં હોસ્પિટલો દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી
તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC)ના પૂર્વ રાજ્યસભા સાંસદ સાકેત ગોખલે દ્વારા દાખલ કરાયેલી RTI અરજીના જવાબમાં લેડી હાર્ડિંગ મેડિકલ કોલેજે જણાવ્યું હતું કે ત્યાં પેલેટ ગનથી ઘાયલ થયેલા 9 લોકોની સારવાર કરવામાં આવી હતી. બીજી તરફ, સફદરજંગ હોસ્પિટલના જવાબ મુજબ એક વ્યક્તિ પેલેટ ગનની ઇજાઓ સાથે હોસ્પિટલમાં દાખલ થયો હતો. આ બંને જવાબોને આધારે ઓછામાં ઓછા 10 લોકો પેલેટ ગનથી ઘાયલ થયા હોવાનું સામે આવ્યું છે.
સાકેત ગોખલેએ જણાવ્યું છે કે હજુ સુધી AIIMS અને ડૉ. રામ મનોહર લોહિયા હોસ્પિટલ તરફથી RTIના જવાબ મળવાના બાકી છે. જો આ હોસ્પિટલોના આંકડા પણ સામે આવશે તો ઘાયલોની સંખ્યા વધુ વધી શકે છે.
Very important
Until now, there were reports of 5 people with pellet gun injuries during the Jantar Mantar protests on 20th July.
However, records procured from hospitals show that the confirmed number is AT LEAST DOUBLE i.e. 10 persons.
The break-up is:
👉 Lady Hardinge… pic.twitter.com/qo8MjDKKjj
— Saket Gokhale (@SaketGokhale) August 10, 2026
20 જુલાઈએ શું બન્યું હતું?
20 જુલાઈએ વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા સંસદ તરફ માર્ચ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. પ્રદર્શનકારીઓ શિક્ષણમંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગ સાથે વિરોધ કરી રહ્યા હતા. પ્રદર્શન દરમિયાન ભીડને નિયંત્રિત કરવા માટે સુરક્ષા દળોએ લાઠીચાર્જ, બળપ્રયોગ અને અન્ય ભીડ નિયંત્રણના પગલાં લીધા હતા. ઘટનાના અનેક વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયા હતા, જેમાં પોલીસ અને સુરક્ષા દળો દ્વારા પ્રદર્શનકારીઓને રોકવાના દૃશ્યો જોવા મળ્યા હતા.
આ ઘટનાના બાદ કેટલાક ઘાયલોના શરીર પર નાના ગોળાકાર ઘા જોવા મળ્યા હતા, જેના આધારે પેલેટ ગનના ઉપયોગ અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ હતી.
પેલેટ ગન મુદ્દે વિરોધાભાસી દાવાઓ
ઘટના બાદ દિલ્હી પોલીસે પેલેટ ગનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો (PIB)એ પણ પોતાના ફેક્ટ ચેકમાં પેલેટ ગનના ઉપયોગ સંબંધિત દાવાઓને ખોટા ગણાવ્યા હતા.
જોકે ત્યારબાદ 22 જુલાઈએ પાર્લિયામેન્ટ સ્ટ્રીટ પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાયેલી જનરલ ડાયરી (GD)માં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો કે રેપિડ એક્શન ફોર્સ (RAF) દ્વારા એન્ટી-રાયટ ગનથી બે રાઉન્ડ ફાયર કરવામાં આવ્યા હતા. આ નોંધ સામે આવ્યા બાદ સમગ્ર ઘટનાને લઈને નવા સવાલો ઊભા થયા છે કે ભીડને વિખેરવા માટે કયા પ્રકારના સાધનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
હોસ્પિટલોમાં કેટલા લોકો દાખલ થયા હતા?
લેડી હાર્ડિંગ મેડિકલ કોલેજના RTI જવાબ અનુસાર 20 જુલાઈની ઘટનામાં કુલ 81 લોકોને સારવાર માટે દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. તેમાં 35 પોલીસ અધિકારીઓ અને 46 પ્રદર્શનકારીઓનો સમાવેશ થતો હતો.
બીજી તરફ, સફદરજંગ હોસ્પિટલના જવાબમાં જણાવાયું હતું કે જંતર-મંતર અથવા તેની આસપાસના વિસ્તારમાં થયેલી ઘટનામાં 25 પોલીસકર્મીઓ અને 4 પ્રદર્શનકારીઓને સારવાર માટે દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ઘટનામાં બંને પક્ષના લોકો ઇજાગ્રસ્ત થયા હતા.
સાકેત ગોખલેએ ઉઠાવ્યા સવાલો
RTI દ્વારા પ્રાપ્ત થયેલા દસ્તાવેજોને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર શેર કરતાં સાકેત ગોખલેએ સવાલ ઉઠાવ્યો કે જો પેલેટ ગનનો ઉપયોગ થયો હતો તો તેના વિશે શરૂઆતમાં ઇનકાર કેમ કરવામાં આવ્યો. તેમણે કહ્યું કે લોકશાહી વ્યવસ્થામાં નિહથ્થા પ્રદર્શનકારીઓ સામે પેલેટ ગન જેવા સાધનોના ઉપયોગ અંગે સંપૂર્ણ પારદર્શિતા હોવી જોઈએ.
તેમણે સરકારને પ્રશ્ન કર્યો કે જો હોસ્પિટલોના દસ્તાવેજોમાં પેલેટ ગનની ઇજાઓનો ઉલ્લેખ છે તો કેન્દ્ર સરકારે અત્યાર સુધી પેલેટ ગનથી ઘાયલ થયેલા લોકોની સત્તાવાર સંખ્યા જાહેર કેમ કરી નથી. તેમણે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહના રાજીનામાની પણ માંગ કરી હતી અને પોલીસ કાર્યવાહી અંગે ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
ઘાયલ પ્રદર્શનકારીઓના દાવા પણ ચર્ચામાં
ઘટના બાદ કેટલાક મીડિયા અહેવાલોમાં ઘાયલ પ્રદર્શનકારીઓના અનુભવ પણ સામે આવ્યા હતા. તેમાં 24 વર્ષીય ઇરશાદ મન્સૂરીનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમને ગંભીર ઇજાઓ સાથે હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. તેમના ચહેરા અને ગળા પર નાના ઘા જોવા મળ્યા હતા અને તેમની સારવાર માટે લગભગ ત્રણ કલાક સુધી સર્જરી કરવામાં આવી હતી.
અહેવાલો મુજબ, ડૉક્ટરોએ સર્જરી પહેલાં તેમના પરિવારજનોને દ્રષ્ટિ ગુમાવવાનો સંભવિત જોખમ હોવાની માહિતી આપી હતી. ઇરશાદના મિત્રના જણાવ્યા અનુસાર તેઓ કનોટ પ્લેસ વિસ્તાર પાસે હતા ત્યારે આશરે 40થી 50 મીટરના અંતરેથી રેપિડ એક્શન ફોર્સના એક જવાને ચલાવેલા હથિયારથી તેઓ ઘાયલ થયા હતા. જોકે આ દાવાઓની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી.
તપાસ અને પારદર્શિતાની માંગ તેજ
આ સમગ્ર ઘટનાને લઈને હવે પોલીસ કાર્યવાહી, ભીડ નિયંત્રણ માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલા સાધનો અને હોસ્પિટલોમાં દાખલ થયેલા ઘાયલોના આંકડાઓ અંગે વધુ પારદર્શિતાની માંગ ઉઠી રહી છે. AIIMS અને ડૉ. રામ મનોહર લોહિયા હોસ્પિટલના RTI જવાબોની રાહ જોવાઈ રહી છે, કારણ કે તેનાથી ઘટનાનું વધુ સ્પષ્ટ ચિત્ર સામે આવી શકે છે. બીજી તરફ, દિલ્હી પોલીસ અને સંબંધિત એજન્સીઓ તરફથી પેલેટ ગનના ઉપયોગ અંગે અલગ-અલગ દાવાઓ સામે આવતા સમગ્ર મામલો રાજકીય અને જાહેર ચર્ચાનો મહત્વનો વિષય બની ગયો છે.
