Food Inflation India: દેશમાં દૈનિક જરૂરિયાતની ખાદ્ય વસ્તુઓના વધતા ભાવને લઈને કોંગ્રેસે કેન્દ્રની નરેન્દ્ર મોદી સરકારને ઘેરી છે. કોંગ્રેસ મહાસચિવ જયરામ રમેશે કેટલાક મીડિયા અહેવાલો અને સરકારી આંકડાઓનો હવાલો આપીને દાવો કર્યો છે કે છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયામાં દાળ, ડુંગળી, મસાલા અને ખાદ્ય તેલના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. કોંગ્રેસના જણાવ્યા મુજબ આ વધારાની સીધી અસર ગરીબ અને મધ્યમવર્ગીય પરિવારોના ઘરેલુ બજેટ પર પડી રહી છે.
જયરામ રમેશે લખનઉના સ્થાનિક બજારના અહેવાલને ટાંકીને જણાવ્યું કે તુવેર દાળનો ભાવ રૂ.100થી વધીને રૂ.130 પ્રતિ કિલો, ચણા દાળ રૂ.70થી વધીને રૂ.100 અને અડદ દાળ રૂ.120થી વધીને રૂ.140 પ્રતિ કિલો થઈ ગઈ છે. કોંગ્રેસનો દાવો છે કે એક જ મહિનામાં કેટલીક જરૂરી વસ્તુઓમાં રૂ.30 પ્રતિ કિલો સુધીનો વધારો થયો છે.
ડુંગળીનો સરેરાશ છૂટક ભાવ રૂ.53.78 સુધી પહોંચ્યો
ડુંગળીના ભાવને લઈને પણ કોંગ્રેસે સરકાર પર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. સરકારી આંકડાઓને ટાંકીને રજૂ થયેલા અહેવાલ મુજબ 1 જૂને દેશમાં ડુંગળીનો સરેરાશ છૂટક ભાવ રૂ.29.50 પ્રતિ કિલો હતો, જે 17 સપ્ટેમ્બરે વધીને રૂ.53.78 થયો હતો. એટલે કે આ સમયગાળામાં સરેરાશ ભાવમાં 82.3 ટકાનો વધારો નોંધાયો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
देश में खाद्य पदार्थों की कीमतों में बेतहाशा उछाल ने मध्यम और गरीब वर्ग की कमर तोड़ दी है।
दैनिक उपयोग की आवश्यक सामग्रियों के दाम आसमान छू रहे हैं, जिससे आम आदमी का जीना मुहाल हो गया है।
पिछले एक महीने में मसालों के दामों में 10% से 25% तक की भारी बढ़ोतरी हुई है। छोटी इलायची… pic.twitter.com/FjkPnIKN2w
— Jairam Ramesh (@Jairam_Ramesh) September 21, 2026
જથ્થાબંધ બજારમાં પણ ભાવ વધ્યા હતા. 1 જૂને સરેરાશ જથ્થાબંધ ભાવ રૂ.22.60 પ્રતિ કિલો હતો, જે 10 સપ્ટેમ્બરે રૂ.46.20 અને 17 સપ્ટેમ્બરે રૂ.45.68 પ્રતિ કિલો થયો હતો. અહેવાલોમાં મહારાષ્ટ્રમાં પાકને થયેલા નુકસાન, ત્યાંથી આવકમાં ઘટાડો, કર્ણાટકથી ઓછી સપ્લાય અને નવા ખરીફ પાકની આવકમાં વિલંબ જેવા કારણો દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
મસાલા અને ખાદ્ય તેલના ભાવમાં પણ વધારો
જયરામ રમેશે મસાલાના ભાવ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ છેલ્લા એક મહિનામાં લીલી એલચીનો ભાવ રૂ.4,000થી વધીને રૂ.4,400 પ્રતિ કિલો, મોટી એલચી રૂ.2,400થી રૂ.2,800, જીરું રૂ.360થી રૂ.400 અને જાવંત્રી રૂ.2,500થી રૂ.3,000 પ્રતિ કિલો થઈ છે.
આ ઉપરાંત સરસવનું તેલ રૂ.190થી વધીને રૂ.210 પ્રતિ લિટર અને સફોલા તેલ રૂ.240થી વધીને રૂ.280 પ્રતિ લિટર થયું હોવાનો પણ કોંગ્રેસે દાવો કર્યો છે. કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે જ્યારે દાળ, તેલ, મસાલા અને શાકભાજી જેવી અનેક વસ્તુઓ એકસાથે મોંઘી થાય છે ત્યારે પરિવારના માસિક રસોડાના ખર્ચ પર તેનો સીધો ભાર પડે છે.
‘GST કપાતનો લાભ મોંઘવારીએ ઘટાડી દીધો’
કોંગ્રેસે મોંઘવારીના મુદ્દાને ગયા વર્ષે કરવામાં આવેલા GST દરના ઘટાડા સાથે પણ જોડ્યો છે. જયરામ રમેશે દાવો કર્યો કે સપ્ટેમ્બર 2025માં GST દરોમાં કરવામાં આવેલા ફેરફારને સરકારે ગ્રાહકો માટે મોટી રાહત તરીકે રજૂ કર્યો હતો, પરંતુ ત્યારબાદ વધતી મોંઘવારી અને ઉત્પાદન ખર્ચને કારણે તેનો લાભ મોટા પ્રમાણમાં ઘટી ગયો છે.
FMCG ક્ષેત્ર અંગેના અહેવાલો મુજબ કેટલાક ઉત્પાદનો પર GST 12 અથવા 18 ટકાથી ઘટાડીને 5 ટકા કરવામાં આવ્યા બાદ શરૂઆતમાં સરેરાશ ભાવમાં આશરે 10 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો. જોકે કાચા માલ, ઊર્જા અને લોજિસ્ટિક્સના ખર્ચમાં વધારો થતાં કંપનીઓએ કેટલાક ઉત્પાદનોના ભાવ ફરી વધાર્યા અને શરૂઆતના ઘટાડાનો એક હિસ્સો ઘટી ગયો.
કોંગ્રેસનો સવાલ- ‘સારા દિવસો ક્યાં ગયા?’
જયરામ રમેશે મોંઘવારી મુદ્દે વડાપ્રધાન મોદી પર રાજકીય કટાક્ષ કરતાં 1977ની ફિલ્મ ‘હમ કિસી સે કમ નહીં’ના ગીત ‘ક્યા હુઆ તેરા વાદા?’નો ઉલ્લેખ કર્યો. કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે રોજિંદા ઉપયોગની વસ્તુઓ મોંઘી થતી જાય ત્યારે સામાન્ય પરિવારોને મળેલી રાહતનો વાસ્તવિક લાભ કેટલો રહ્યો તે સરકારને સ્પષ્ટ કરવું જોઈએ.
સરકાર સામે સવાલ એ છે કે ડુંગળીના ભાવમાં 82.3 ટકાનો વધારો થયો હોવાના આંકડા સામે ગ્રાહકોને તાત્કાલિક રાહત આપવા માટે કયા પગલાં લેવામાં આવ્યા? શું સરકાર પાસે ભાવ નિયંત્રણ અને સપ્લાય વધારવા માટેની સ્પષ્ટ સમયબદ્ધ યોજના છે?
મોંઘવારી પાછળ અનેક કારણો, પરંતુ રાહતની જવાબદારી કોની?
ખાદ્ય વસ્તુઓના ભાવમાં વધારો માત્ર એક જ કારણથી થતો નથી. પાકનું ઉત્પાદન, હવામાન, વરસાદ, પાકને થયેલું નુકસાન, મંડીમાં આવક, સંગ્રહ ક્ષમતા, પરિવહન ખર્ચ, વૈશ્વિક ભાવ અને માંગ-સપ્લાય જેવા અનેક પરિબળો ભાવને અસર કરે છે. ડુંગળીના ભાવમાં થયેલા વધારા પાછળ પણ વિવિધ રાજ્યોમાં સપ્લાય અને પાક સંબંધિત પરિબળો દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
તેમ છતાં સરકાર સામે મૂળભૂત સવાલ એ છે કે આ પરિબળોની અસર સામાન્ય ગ્રાહક સુધી પહોંચે તે પહેલાં ભાવને સ્થિર રાખવા માટે સરકારી તંત્ર કેટલી અસરકારક રીતે કામ કરી રહ્યું છે? જો GSTમાં ઘટાડાનો હેતુ ગ્રાહકોને રાહત આપવાનો હતો, તો તે રાહતનો કેટલો હિસ્સો ખરેખર ગ્રાહક સુધી પહોંચ્યો તેનો રાજ્યવાર અને વસ્તુવાર હિસાબ સરકાર જાહેર કરશે?
કોંગ્રેસે વધતી ખાદ્ય મોંઘવારી પર તાત્કાલિક પગલાં લેવાની અને સામાન્ય ગ્રાહકોને રાહત આપવાની માંગ કરી છે. હવે આગામી સમયમાં દાળ, ડુંગળી, તેલ અને મસાલાના ભાવને નિયંત્રિત કરવા સરકાર કયા નક્કર પગલાં લે છે તેના પર નજર રહેશે.
