Gauri Lankesh Murder Case: પત્રકાર અને કાર્યકર્તા ગૌરી લંકેશની નિર્મમ હત્યાને નવ વર્ષ વીતી ગયા છે, છતાં ન્યાય હજુ પણ દૂરની ક્ષિતિજ જેવો ભાસે છે. આટલા લાંબા ગાળામાં આ કેસની સુનાવણી સાત અલગ-અલગ ન્યાયાધીશો સુધી પહોંચી ચૂકી છે, જે ન્યાયિક પ્રક્રિયાની ધીમી ગતિ પર ગંભીર સવાલો ઉભા કરે છે. ૨૦૧૮ માં આરોપનામું દાખલ થયા પછી, ૨૦૨૨ માં જ્યારે સુનાવણી શરૂ થઈ ત્યારે આશા જાગી હતી, પરંતુ વારંવાર બદલાતા જજ આ કેસની ગંભીરતાને અનંતકાળ સુધી લંબાવી રહ્યા છે. તાજેતરમાં કે.એસ. ભરત કુમારે આ કેસનો કાર્યભાર સંભાળ્યો છે, કારણ કે તેમના પહેલાના જજ એમ. ચંદ્રશેખર રેડ્ડીની હાઈકોર્ટમાં બદલી થઈ ગઈ હતી. આ અગાઉના એસ. અમરન્નાવર, અનિલ કટ્ટી, સી.એમ. જોશી, રામકૃષ્ણ હુડ્ડાર અને બી. મુરલીધર પાઈ જેવા જજો પણ કેસ પૂરો કરી શક્યા ન હતા, કારણ કે તેઓ બધા પદોન્નત થઈને આગળ વધી ગયા.
એક બહાદુર અવાજનો કરૂણ અંત: લોકશાહીના સ્તંભ પર હુમલો
૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૭ ની એ કાળી રાત્રે, જ્યારે ગૌરી લંકેશ પોતાના બેંગલુરુ સ્થિત ઘરે પરત ફરી રહ્યા હતા, ત્યારે હિન્દુત્વની કટ્ટર ટીકાકાર એવા આ બહાદુર પત્રકારને ગોળી મારીને ઠાર કરવામાં આવ્યા હતા. આ હત્યા માત્ર એક વ્યક્તિની નહોતી, પણ અભિવ્યક્તિની આઝાદી પર સીધો હુમલો હતો. વિશેષ તપાસ દળ (SIT) ના અહેવાલ મુજબ, આ કોઈ સામાન્ય ગુનો નહોતો, પરંતુ સનાતન સંસ્થાના બેનર હેઠળ કામ કરતા કટ્ટર દક્ષિણપંથી સંગઠનોનું એક આયોજિત કાવતરું હતું. હુમલાખોરો પરશુરામ વાઘમારે અને ગણેશ મિસ્કિનની ઓળખ થઈ ચૂકી છે, અને એ પણ સાબિત થયું છે કે જે પિસ્તોલથી એમ.એમ. કલબુર્ગીની હત્યા થઈ હતી, તે જ હથિયાર ગૌરી લંકેશના જીવ લેવા માટે વપરાયું હતું.
એસઆઈટીની તપાસમાં એક ભયાનક સત્ય બહાર આવ્યું છે: ૨૦૧૩ થી ૨૦૧૮ ની વચ્ચે આ કટ્ટરપંથી સિન્ડિકેટ દ્વારા વિચારકો અને લેખકોના લોહીથી ખરડાયેલી એક ‘હિટ-લિસ્ટ’ તૈયાર કરવામાં આવી હતી. આ યાદીમાં ધ વાયરના સંસ્થાપક સંપાદક સિદ્ધાર્થ વરદરાજન સહિત અનેક લોકોના નામ હતા. આ એક એવું સંગઠિત નેટવર્ક હતું જે માત્ર એક હત્યા કરીને અટક્યું નહીં, પણ તેની પાછળ વિચારધારાના નામે નફરતનું બીજ રોપ્યું હતું. જ્યારે દેશના જાણીતા બુદ્ધિજીવીઓ નિશાના પર હોય, ત્યારે આ કેસની સુનાવણીમાં થતા વિલંબથી એવી શંકા જાય છે કે શું સત્તાના ગલિયારાઓમાં આ કેસને દબાવવા માટે કોઈ રમત તો નથી રમાઈ રહી ને? નવ વર્ષ સુધી સાક્ષીઓ અને પુરાવાઓનું આ રીતે વેરવિખેર થવું એ લોકશાહી માટે મોટો ખતરો છે.
સાક્ષીઓનું ફરી જવું અને ડરનો માહોલ: ન્યાય સામેના અવરોધો
ન્યાયિક પ્રક્રિયાને પાયમાલ કરવા માટે માત્ર જજોની બદલી જ નહીં, પણ સાક્ષીઓનું ફરી જવું (Hostile Witnesses) પણ એટલું જ ચિંતાજનક છે. મે ૨૦૨૫ માં બેલગાવીના એક સાક્ષીએ તેના અગાઉના નિવેદનોનો ઈન્કાર કર્યો, જેમાં તેણે તાલીમ શિબિરો અને આયોજન વિશે માહિતી આપી હતી. તેવી જ રીતે, અન્ય એક સાક્ષી જેણે આરોપીને મોટરસાઈકલ આપી હતી, તે પણ પાછો ફરી ગયો. આ કોઈ સંયોગ નથી, પણ એક વ્યવસ્થિત દબાણનું પરિણામ છે. જ્યારે સાક્ષીઓ હિંમત હારી જાય અથવા તો દબાણ હેઠળ આવી જાય, ત્યારે ન્યાયનું પલડું નબળું પડે છે. ૪૦૦ સાક્ષીઓમાંથી અત્યાર સુધી માત્ર ૨૧૬ ના નિવેદનો લેવાયા છે, જે સૂચવે છે કે હજુ કેટલો લાંબો રસ્તો બાકી છે.
ન્યાયનો વિલંબ એ અન્યાય જ છે!
ગૌરી લંકેશ કેસ માત્ર એક પત્રકારની હત્યાનો કેસ નથી, પણ આ દેશમાં અસંમતિના અવાજને કેવી રીતે કચડી નાખવામાં આવે છે તેનું પ્રતીક છે. સાત-સાત જજો બદલાઈ ગયા, સાક્ષીઓ ફરી રહ્યા છે અને નવ વર્ષ વીતી ગયા છે. શું આ ભારતીય ન્યાય વ્યવસ્થાની નિષ્ફળતા નથી? એક બાજુ આપણે ન્યાયની આશા રાખીએ છીએ અને બીજી બાજુ સિસ્ટમ પોતે જ સુનાવણીને એક ‘રૂટિન’ પ્રોસેસ બનાવી રહી છે. ગૌરી લંકેશના પરિવાર અને કરોડો ભારતીયો જે સત્યની રાહ જોઈ રહ્યા છે, તેમને ક્યારે ન્યાય મળશે? જો ન્યાયમાં વિલંબ થશે, તો નફરત ફેલાવનારાઓનું મનોબળ વધતું જ રહેશે. અંતે તો, સત્યનો વિજય થવો જોઈએ, પણ શું આ કેસમાં સત્ય સુધી પહોંચતા સુધીમાં બધું જ ભુલાઈ જશે?
આ પણ વાંચો:
