Haldwani Purification Controversy: ઉત્તરાખંડ હાઈકોર્ટે હલ્દ્વાનીમાં કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ અને રાજ્યસભામાં વિપક્ષના નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગેના ભાષણ બાદ કરવામાં આવેલા કથિત ‘શુદ્ધિકરણ’ અનુષ્ઠાનની નિષ્પક્ષ અને સમયબદ્ધ તપાસની માંગ કરતી અરજી ફગાવી દીધી છે. અદાલતે રાજ્યના મહાધિવક્તા એસએન બાબુલકરના આ નિવેદનને રેકોર્ડ પર લીધું કે પોલીસ સમગ્ર મામલાની નિષ્પક્ષ અને તટસ્થ તપાસ કરશે.
જસ્ટિસ સિદ્ધાર્થ સાહ અને જસ્ટિસ મનોજ કુમાર તિવારીની ખંડપીઠે સોમવાર, 7 સપ્ટેમ્બરે કહ્યું કે મહાધિવક્તાએ નિષ્પક્ષ તપાસનું આશ્વાસન આપ્યું હોવાથી તેમના નિવેદન પર અવિશ્વાસ કરવાનું કોઈ કારણ નથી. તેથી આ તબક્કે અદાલત તરફથી અલગથી કોઈ નિર્દેશ આપવાની જરૂર નથી અને અરજીનો નિકાલ કરવામાં આવ્યો.
વકીલે CCTV અને અન્ય પુરાવા સુરક્ષિત રાખવાની માંગ કરી હતી
દલિત સમુદાયમાંથી હોવાનો દાવો કરનારા વકીલ બૈજનાથે હાઈકોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી હતી. તેમણે ખડગેના ભાષણ અને ત્યારબાદ યોજાયેલા ‘શુદ્ધિકરણ’ અનુષ્ઠાનની નિષ્પક્ષ તપાસ કરાવવા અદાલત પાસે દિશાનિર્દેશ માંગ્યો હતો.
અરજદારે ઘટનાને લગતા CCTV ફૂટેજ, તસવીરો, ઇલેક્ટ્રોનિક સંચાર અને કાર્યક્રમ માટે લેવામાં આવેલી પરવાનગીઓ સંબંધિત દસ્તાવેજોને સુરક્ષિત રાખવાની પણ માંગ કરી હતી. તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ અસ્પૃશ્યતાને ગુનો જાહેર કરતા નાગરિક અધિકાર સંરક્ષણ અધિનિયમ હેઠળ તથા જો લાગુ પડે તો અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ (અત્યાચાર નિવારણ) અધિનિયમ હેઠળ કેસ નોંધવાની પણ માગ કરવામાં આવી હતી.
હલ્દ્વાનીમાં પહેલેથી FIR નોંધાયેલી હોવાની સરકારની માહિતી
ઉત્તરાખંડ સરકારે હાઈકોર્ટને જણાવ્યું કે આ મામલે અમિત કુમાર નામના વ્યક્તિની ફરિયાદના આધારે હલ્દ્વાની પોલીસે પહેલેથી જ FIR નોંધેલી છે. મહાધિવક્તા એસએન બાબુલકરે અદાલતને વધુમાં જણાવ્યું કે બેંગલુરુ પોલીસમાં એક ઝીરો FIR પણ નોંધાઈ છે, જેને હલ્દ્વાનીમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
તેમણે અદાલતને ખાતરી આપી કે બંને ફરિયાદો અને સમગ્ર ઘટનાની નિષ્પક્ષ રીતે તપાસ કરવામાં આવશે. આ આશ્વાસનને ધ્યાનમાં રાખીને હાઈકોર્ટે વધુ તપાસના આદેશ આપવાનો ઇનકાર કર્યો.
રાહુલ ગાંધી સામે પણ FIRનો ઉલ્લેખ
ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના 31 ઓગસ્ટના અહેવાલ અનુસાર, હલ્દ્વાની પોલીસે અમિત કુમારની ફરિયાદના આધારે કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ પણ FIR નોંધેલી હતી. FIRમાં ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS)ની વૈમનસ્ય ફેલાવવા અને ધાર્મિક ભાવનાઓને ઠેસ પહોંચાડવા સંબંધિત કલમો ઉપરાંત SC/ST અધિનિયમની એક કલમનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
બીજી તરફ, બેંગલુરુમાં નોંધાયેલી ઝીરો FIRમાં ઉત્તરાખંડ BJP પ્રમુખ મહેશ ભટ્ટનું નામ હોવાનો ઉલ્લેખ છે. ફરિયાદમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે ‘શુદ્ધિકરણ’ અનુષ્ઠાન દ્વારા એવી જાતિવાદી વિચારસરણીને પ્રોત્સાહન મળ્યું કે દલિત સમુદાયમાંથી આવતા ખડગેએ ભાષણ આપ્યું હોવાથી મેદાન ‘અશુદ્ધ’ થઈ ગયું હતું. હાઈકોર્ટના 7 સપ્ટેમ્બરના આદેશ મુજબ આ ઝીરો FIR હજુ સુધી હલ્દ્વાનીમાં ટ્રાન્સફર થઈ નથી.
13 ઓગસ્ટે થયું હતું ‘શુદ્ધિકરણ’ હવન
આ સમગ્ર વિવાદ 13 ઓગસ્ટે થયેલા એક હવન બાદ શરૂ થયો હતો. શ્રી રામ સેના ધાર્મિક સેવા ટ્રસ્ટના કેટલાક સભ્યોએ હલ્દ્વાનીના તે મેદાનમાં ‘શુદ્ધિકરણ’ હવન કર્યું હતું, જ્યાં થોડા દિવસ પહેલાં મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ સભાને સંબોધિત કરી હતી.
સંગઠનના અધ્યક્ષે તે સમયે દાવો કર્યો હતો કે હિંદુ સંગઠનોની તુલના સાપો સાથે કરનારા અને મુસ્લિમ સમુદાયને તેમને ખતમ કરવાની અપીલ કરનારા વ્યક્તિને મેદાનમાં મંચ આપવામાં આવવાથી હિંદુ આસ્થાને ઠેસ પહોંચી હતી. કેન્દ્રીય મંત્રી જે.પી. નડ્ડાએ પણ રાજ્યસભામાં આ ઘટનાને ‘ખૂબ દુઃખદ ઘટના’ ગણાવી હતી.
BJPએ ખડગેની જાતિ સાથે સંબંધ હોવાનો ઇનકાર કર્યો
ઉત્તરાખંડ BJP પ્રમુખ મહેશ ભટ્ટ અને મુખ્યમંત્રી પુષ્કર સિંહ ધામીએ ‘શુદ્ધિકરણ’ અનુષ્ઠાનનો ખડગેની જાતિ સાથે કોઈ સંબંધ હોવાનો ઇનકાર કર્યો છે. બંનેએ સંકેત આપ્યો હતો કે ખડગેના ભાષણ દરમિયાન કરવામાં આવેલા સૂત્રોચ્ચારોના કારણે પણ આ અનુષ્ઠાન કરવામાં આવ્યું હતું.
મુખ્યમંત્રી ધામીએ આ સૂત્રોચ્ચારોને ‘જિહાદી નારા’ ગણાવ્યા હતા, જેના કારણે ઘટનાને લઈને રાજકીય વિવાદ વધુ તીવ્ર બન્યો હતો.
કોંગ્રેસના SC-ST સાંસદો રાષ્ટ્રપતિને મળશે
હાઈકોર્ટના નિર્ણય વચ્ચે કોંગ્રેસ સાંસદ મલ્લુ રવિએ 7 સપ્ટેમ્બરે જણાવ્યું કે પાર્ટીના અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ (SC/ST) સાંસદોએ એક સંસદીય મંચ બનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ મંચના સભ્યો ‘શુદ્ધિકરણ’ વિધિના મુદ્દે રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુને આવેદનપત્ર આપશે.
મલ્લુ રવિના જણાવ્યા અનુસાર, સાંસદો મંગળવાર, 8 સપ્ટેમ્બરે રાષ્ટ્રપતિને મળવાની મંજૂરી માટે બપોર સુધી રાહ જોશે. બીજી તરફ, હાઈકોર્ટના નિર્ણય બાદ હવે આ સમગ્ર મામલાની આગળની દિશા પોલીસની તપાસ અને નોંધાયેલી FIR પર નિર્ભર રહેશે.
