INDIA bloc controversy: પશ્ચિમ બંગાળના રાજકારણમાં દોઢ દાયકા સુધી એકહથ્થુ શાસન ભોગવ્યા બાદ, ભારતીય જનતા પાર્ટી સામે સત્તા ગુમાવતા જ તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) ના વડા મમતા બેનર્જીના સૂર બદલાયા છે. હારની કડવી વાસ્તવિકતા સામે આવ્યા બાદ હવે તેઓ સતત ‘ઇન્ડિયા બ્લોક’ ની એકજૂથતા માટે અપીલ કરી રહ્યા છે. જે પક્ષોને તેઓ અત્યાર સુધી બંગાળમાં ગણકારતા નહોતા, હવે તેમને જ ભાજપ સામે લડવા માટે એક પ્લેટફોર્મ પર આવવા વિનંતી કરી રહ્યા છે. જોકે, વિપક્ષી દળો હવે તેમને ભાવ આપવાના મૂડમાં જણાતા નથી, જેના કારણે મમતા બેનર્જી રાજકીય રીતે એકલા પડી ગયા હોય તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
સીપીએમનો આકરો પ્રહાર: મમતાને ગણાવ્યા ‘અપરાધી અને લૂંટારા’
મમતા બેનર્જીની વિપક્ષી એકતાની ઝુંબેશને સૌથી મોટો અને આઘાતજનક ઝટકો ડાબેરી પક્ષો તરફથી મળ્યો છે. સીપીએમના વરિષ્ઠ નેતા મોહમ્મદ સલીમે મમતા બેનર્જીના પ્રસ્તાવને ફગાવતા અત્યંત આકરા શબ્દોનો પ્રયોગ કર્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમને એવો કોઈ પણ પ્રસ્તાવ મંજૂર નથી જેની ઓળખ અપરાધી, લૂંટારા કે ભ્રષ્ટ નેતાઓ સાથે જોડાયેલી હોય. ડાબેરીઓએ મમતા બેનર્જી પર સાંપ્રદાયિક રાજનીતિનો પણ આરોપ લગાવ્યો છે. એક સમયે બંગાળમાં ડાબેરીઓને સત્તા પરથી હટાવનાર મમતા આજે જ્યારે તેમની મદદ માંગી રહ્યા છે, ત્યારે જૂના ઘા ફરી તાજા થયા હોય તેમ લાગે છે.
કોંગ્રેસનો વળતો સવાલ: અલ્ટ્રા-લેફ્ટ અને માઓવાદીઓ સાથેના જોડાણ પર શંકા
માત્ર ડાબેરીઓ જ નહીં, પણ કોંગ્રેસે પણ મમતા બેનર્જીની અપીલ પર આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું છે. પશ્ચિમ બંગાળ પ્રદેશ કોંગ્રેસે સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે મમતા બેનર્જી જ્યારે ‘અલ્ટ્રા-લેફ્ટ’ ને સાથે જોડવાની વાત કરે છે, ત્યારે તેમનો ઈશારો કોના તરફ છે? કોંગ્રેસે ૨૦૧૩ની એ ઘટના યાદ અપાવી જેમાં માઓવાદીઓએ ૧૮ કોંગ્રેસ નેતાઓની હત્યા કરી હતી. કોંગ્રેસના નેતાઓનું માનવું છે કે મમતા બેનર્જી માત્ર પોતાની રાજકીય તાકાત ખતમ થઈ હોવાથી જ હવે સમર્થન માંગી રહ્યા છે. અધીર રંજન ચૌધરીએ તો ત્યાં સુધી કહી દીધું કે જો મમતા રાહુલ ગાંધીને ઇન્ડિયા બ્લોકના નેતા માને, તો જ કોઈ વાતચીત આગળ વધી શકે છે.
બંગાળમાં શાસન પરિવર્તન અને બદલાતા રાજકીય સમીકરણો
૯ મે ના રોજ શુભેન્દુ અધિકારીએ પશ્ચિમ બંગાળના પ્રથમ ભાજપના મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લીધા, તે સાથે જ મમતા બેનર્જીનું સત્તા પરનું વર્ચસ્વ સત્તાવાર રીતે ખતમ થયું. મમતા બેનર્જીએ ‘દુશ્મનનો દુશ્મન દોસ્ત’ વાળી રણનીતિ અપનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો અને ભાજપને સૌથી મોટા દુશ્મન ગણાવ્યા. જોકે, વિપક્ષી દળોને યાદ છે કે ૨૦૧૧ થી ૨૦૨૬ સુધીના શાસનકાળમાં ટીએમસીએ કઈ રીતે કોંગ્રેસ અને ડાબેરીઓના અસ્તિત્વને મિટાવવાના પ્રયાસો કર્યા હતા. રિપોર્ટ્સ મુજબ, હાર બાદ તુરંત જ કોંગ્રેસ અને લેફ્ટના કાર્યકરોએ ટીએમસી દ્વારા કબ્જે કરાયેલી પોતાની ઓફિસો પર ફરીથી નિયંત્રણ મેળવવાનું શરૂ કરી દીધું છે.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ પરથી સવાલ એ થાય છે કે, શું વિપક્ષી એકતા માત્ર સત્તા બચાવવા કે મેળવવા માટે જ હોય છે? જ્યારે મમતા બેનર્જી મજબૂત હતા ત્યારે તેમણે ક્યારેય કોંગ્રેસ કે ડાબેરીઓને સાથ આપવાની જરૂર કેમ ન અનુભવી? ચૂંટણી પહેલા બેઠકોની વહેંચણીમાં જે અહંકાર જોવા મળ્યો હતો, તે આજે હાર બાદ નમ્રતામાં ફેરવાઈ ગયો છે. સાથી પક્ષોનો આક્રોશ વ્યાજબી લાગે છે કારણ કે રાજનીતિમાં વિશ્વાસ સૌથી મોટી મૂડી છે, જે ટીએમસીએ કદાચ ગુમાવી દીધી છે. શું મમતા બેનર્જી ફરીથી વિપક્ષનો વિશ્વાસ જીતી શકશે કે પછી બંગાળમાં ત્રિપાંખિયો જંગ ચાલુ રહેશે?
ઇન્ડિયા બ્લોકનું ભવિષ્ય અને મમતાની ભૂમિકા
મમતા બેનર્જી ભલે હવે અખિલેશ યાદવ, હેમંત સોરેન અને તેજસ્વી યાદવ જેવા નેતાઓ સાથે મળીને ઇન્ડિયા બ્લોકને મજબૂત કરવાનો દાવો કરતા હોય, પરંતુ બંગાળમાં તેમના ઘરઆંગણે જ વિરોધનો વંટોળ છે. કોંગ્રેસ અને ડાબેરીઓ વિના બંગાળમાં ભાજપ સામે મજબૂત મોરચો બનાવવો મુશ્કેલ છે. જે રીતે તમિલનાડુમાં કોંગ્રેસે ગઠબંધન બદલ્યું છે, તે જોતા લાગે છે કે રાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ સમીકરણો બદલાઈ રહ્યા છે. મમતા બેનર્જી માટે આગામી સમય અગ્નિપરીક્ષા સમાન છે, કારણ કે તેમને હવે માત્ર ભાજપ સામે જ નહીં, પણ પોતાના જ જૂના સાથીઓના અવિશ્વાસ સામે પણ લડવાનું છે.
આ પણ વાંચો:
