Raghav Chadha: ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા વિશેષ સઘન પુનરીક્ષણ એટલે કે SIR હેઠળ તૈયાર થયેલી પંજાબની ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં રાજ્યસભા સાંસદ રાઘવ ચઢ્ઢાનું નામ સામેલ ન હોવાને લઈને રાજકીય વિવાદ ઊભો થયો છે. આમ આદમી પાર્ટીના ઉમેદવાર તરીકે 2022માં રાજ્યસભામાં ચૂંટાયેલા ચઢ્ઢા આ વર્ષે એપ્રિલમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીમાં જોડાયા હતા. હવે મતદાર યાદીમાંથી તેમનું નામ દૂર થતાં તેમણે પંજાબની AAP સરકાર પર રાજકીય બદલો લેવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.
બીજી તરફ પંજાબ સરકારના એક વરિષ્ઠ અધિકારી અને AAPએ આ આરોપોને ફગાવી દીધા છે. તેમનું કહેવું છે કે SIRની સમગ્ર પ્રક્રિયા ચૂંટણી પંચના નિયંત્રણ હેઠળ છે અને મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવા કે દૂર કરવા અંગે રાજ્ય સરકારની કોઈ ભૂમિકા નથી.
ASDD યાદીમાં ચઢ્ઢાનું નામ, કારણ તરીકે ‘કાયમી સ્થળાંતર’
ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ અનુસાર, ચૂંટણી પંચના રેકોર્ડમાં 13 ઓગસ્ટે પ્રકાશિત પંજાબની ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં રાઘવ ચઢ્ઢાનું નામ દૂર કરાયેલા મતદારોની ASDD યાદીમાં છે. ASDDનો અર્થ એવા મતદારો થાય છે જેમને ગેરહાજર, સ્થળાંતરિત, મૃત અથવા ડુપ્લિકેટ તરીકે ચિહ્નિત કરવામાં આવ્યા હોય.
ચઢ્ઢાના નામની સામે તેમને ‘કાયમી રીતે સ્થળાંતરિત’ એટલે કે ‘permanently shifted’ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. SIR પહેલાં પંજાબમાં નોંધાયેલા કુલ મતદારોમાંથી 20.66 લાખ એટલે કે આશરે 9.7 ટકા મતદારોનાં નામ ડ્રાફ્ટ યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા છે. ચઢ્ઢાનું નામ પણ આ યાદીમાં સામેલ છે.
12 ઓક્ટોબરે અંતિમ યાદી થશે જાહેર
પંજાબની અંતિમ SIR મતદાર યાદી 12 ઓક્ટોબરે પ્રકાશિત થવાની છે. ડ્રાફ્ટ યાદીમાં જેમના નામ દૂર કરવામાં આવ્યા છે તેમને પોતાનું નામ ફરીથી સામેલ કરાવવા માટે દાવો અને વાંધાની પ્રક્રિયા હેઠળ અરજી કરવાની તક આપવામાં આવી છે.
આ માટે 13 ઓગસ્ટથી 12 સપ્ટેમ્બર સુધી એક મહિનાનો સમય આપવામાં આવ્યો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન સંબંધિત ફોર્મ અને જરૂરી દસ્તાવેજો જમા કરાવીને મતદાર પોતાના નામ અંગે વાંધો અથવા દાવો રજૂ કરી શકે છે.
ચઢ્ઢાએ પણ કહ્યું છે કે તેઓ SIRના નિયમો હેઠળ ઉપલબ્ધ ઉપાયોનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે અને તેમને આશા છે કે ઓક્ટોબર 2026માં પ્રકાશિત થનારી અંતિમ મતદાર યાદીમાં તેમનું નામ ફરીથી યોગ્ય રીતે સામેલ કરવામાં આવશે.
ચઢ્ઢાએ કહ્યું—આ માત્ર કારકુની ભૂલ નથી
ચઢ્ઢાએ આ મામલે પંજાબની AAP સરકારને નિશાન બનાવી હતી. તેમનું કહેવું છે કે મતદાર યાદીમાંથી તેમનું નામ દૂર થવું સામાન્ય વહીવટી ભૂલ જેવું લાગતું નથી પરંતુ રાજકીય બદલો લેવાનો પ્રયાસ છે.
તેમણે જણાવ્યું કે હાલની યાદી માત્ર ડ્રાફ્ટ છે અને અંતિમ નથી, તેથી સુધારાની પ્રક્રિયા ઉપલબ્ધ છે. ચઢ્ઢાએ કહ્યું કે તેઓ આ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ કરીને ખોટું વર્ગીકરણ સુધરાવશે.
તેમણે વધુમાં દાવો કર્યો કે 24 જૂન 2025ના રોજ ચૂંટણી પંચે જાહેર કરેલી વિગતવાર SIR માર્ગદર્શિકામાં જનપ્રતિનિધિઓનાં નામ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં સામેલ કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી.
The AAP government in Punjab has now taken its politics of revenge to the Draft Electoral Rolls.
I am a sitting Rajya Sabha MP from Punjab, with my voter ID registered in Mohali, Punjab. Yet my name has been classified as “shifted” in the draft electoral rolls.
Thankfully,… pic.twitter.com/laAFAAWYiQ
— Raghav Chadha (@raghav_chadha) September 3, 2026
SIR માર્ગદર્શિકાના ફકરા 4(d)નો ઉલ્લેખ
ચઢ્ઢાએ SIRની માર્ગદર્શિકાના ફકરા 4(d)નો ખાસ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમના જણાવ્યા મુજબ, ચૂંટણી ડેટાબેઝમાં અગાઉથી ચિહ્નિત ન્યાયતંત્રના સભ્યો, જનપ્રતિનિધિઓ, જાહેર પદો પર રહેલા લોકો ઉપરાંત કલા, સંસ્કૃતિ, પત્રકારત્વ, રમતગમત અને જાહેર સેવાના ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી હસ્તીઓનાં નામ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં સામેલ કરવાના હતા.
આ જોગવાઈનો હેતુ એવો હતો કે દાવા અને વાંધાના સમયગાળા દરમિયાન જરૂરી દસ્તાવેજો એકત્ર કરી શકાય. ચઢ્ઢાએ દલીલ કરી કે તેઓ પંજાબના વર્તમાન રાજ્યસભા સાંસદ હોવાથી તેમનું નામ ડ્રાફ્ટ યાદીમાં હોવું જોઈએ હતું.
તેમણે પંજાબ સરકારને સંબોધીને કહ્યું કે રાજ્ય સરકાર પંજાબનું શાસન ચલાવી શકે છે, પરંતુ પંજાબની ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીઓ તેની ખાનગી મિલકત નથી.
પંજાબ સરકાર અને AAPનો જવાબ
ચઢ્ઢાના આરોપો સામે પંજાબ સરકારના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ કહ્યું કે આ સમગ્ર આરોપ ખોટો છે. અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, SIR પ્રક્રિયામાં રાજ્ય સરકારની કોઈ ભૂમિકા નથી અને મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી ભારતના ચૂંટણી પંચ દ્વારા નિયુક્ત કરવામાં આવે છે.
AAPના પ્રવક્તાએ પણ આ જ દલીલ આગળ ધપાવી હતી. પાર્ટીનું કહેવું છે કે મતદાર યાદીમાં કોનું નામ રાખવું અથવા કોનું નામ દૂર કરવું તે અંગે નિર્ણય ચૂંટણી પંચની પ્રક્રિયા હેઠળ થાય છે.
Raghav Chadha has been caught by a National Daily English Newspaper, trying to get his voter registration made in Delhi through a backdated process, and is now attempting to put the entire blame on the Aam Aadmi Party (AAP) and Punjab government.
SIR is conducted by the Election… https://t.co/gUpkSiDEbd
— AAP Punjab (@AAPPunjab) September 3, 2026
AAPએ એવો પણ દાવો કર્યો કે જાહેર રેકોર્ડ મુજબ ચઢ્ઢા દિલ્હીમાં રહે છે. જો તેમણે પંજાબમાં રહેવાનું બંધ કર્યું હોય તો મતદાર નોંધણી જાળવી રાખવા અથવા તેને યોગ્ય સ્થળે સ્થળાંતરિત કરવાની જવાબદારી તેમની પોતાની હતી.
પાર્ટીના મીડિયા પ્રભારી અનુરાગ ઢાંડાએ આ મુદ્દે BJP પર પણ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે જો ચઢ્ઢાને લાગે છે કે કોઈ રાજકીય શક્તિના દબાણથી નામ દૂર કરવામાં આવ્યું છે, તો તેમણે એ જાણવું જોઈએ કે BJPમાં કોણ તેમના નામને દૂર કરાવવા માગે છે.
2022માં દિલ્હીના મતદાર તરીકે નોંધાયેલા હતા
વર્ષ 2022ની રાજ્યસભા ચૂંટણી દરમિયાન રાઘવ ચઢ્ઢાએ પોતાના સોગંદનામામાં જણાવ્યું હતું કે તેમનું નામ દિલ્હીના રાજિન્દર નગરના બૂથ નંબર 52માં મતદાર તરીકે નોંધાયેલું હતું.
રાજ્યસભામાં પંજાબનું પ્રતિનિધિત્વ મેળવ્યા બાદ તેમણે પોતાની મતદાર નોંધણી પંજાબમાં કરાવી હતી. 1 જૂન 2024ના રોજ યોજાયેલી લોકસભા ચૂંટણીમાં તેમણે પંજાબના SAS નગર એટલે કે મોહાલીના એક મતદાન કેન્દ્ર પર મતદાન કર્યું હતું.
જનપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1951ની કલમ 3 મુજબ રાજ્યસભાના સભ્ય બનવા માટે ઉમેદવારનું દેશના કોઈપણ સંસદીય મતવિસ્તારમાં મતદાર તરીકે નોંધાયેલું હોવું જરૂરી છે.
આ દરમિયાન બુધવારે ચૂંટણી પંચના વોટર સર્વિસિસ પોર્ટલ પર ચઢ્ઢાના મતદાર ઓળખપત્ર સાથે સંબંધિત વિગતો શોધવામાં આવી ત્યારે દિલ્હી અને પંજાબ બંને સ્થળે ‘કોઈ પરિણામ મળ્યું નથી’ એવો સંદેશ દેખાયો હતો.
દિલ્હીમાં પણ SIRને લઈને મોટા પાયે નામ દૂર
દિલ્હીની ડ્રાફ્ટ SIR મતદાર યાદી 31 ઓગસ્ટે જાહેર કરવામાં આવી હતી. તેમાં SIR પહેલાં નોંધાયેલા મતદારોમાંથી લગભગ 33 ટકા નામ દૂર કરવામાં આવ્યા હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને લઈને દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં રાજકીય વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. BJP અને તેના સહયોગી પક્ષો બિન-BJP શાસિત રાજ્યોમાં SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન રાજ્ય સરકારના હસ્તક્ષેપના આરોપો લગાવી ચૂક્યા છે. કર્ણાટકમાં પણ BJP અને તેના સહયોગી JDS દ્વારા SIRનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો.
કોંગ્રેસના કર્ણાટક પ્રભારી અને રાજ્યસભા સાંસદ રણદીપ સિંહ સુરજેવાલાએ આ વલણને BJP અને NDAનું બેવડું વલણ ગણાવ્યું હતું. તેમણે SIRની પ્રક્રિયા અંગે દેશવ્યાપી સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
દેશભરમાં 13.37 કરોડ નામ દૂર થયાનો અહેવાલ
ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ અનુસાર, છેલ્લા એક વર્ષમાં ચૂંટણી પંચ દ્વારા SIR હેઠળ તૈયાર કરવામાં આવેલી વિવિધ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીઓમાંથી દેશભરમાં આશરે 13.37 કરોડ નામ દૂર કરવામાં આવ્યા છે.
બિહાર અને પશ્ચિમ બંગાળમાં પણ SIR પ્રક્રિયા ભારે વિવાદમાં રહી છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં આશરે 27 લાખ મતદારોના નામ અંગે અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ હતી. અહેવાલ મુજબ, મતદાનના બે અઠવાડિયાથી પણ ઓછા સમય પહેલાં 19 ન્યાયિક ટ્રિબ્યુનલોએ આ મામલાઓ પર વિચાર કર્યો અને માત્ર 139 લોકોને મતદાનનો અધિકાર પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યો હતો.
હવે પંજાબમાં રાઘવ ચઢ્ઢાનું નામ ડ્રાફ્ટ યાદીમાંથી દૂર થવાનો મુદ્દો પણ SIRને લઈને ચાલી રહેલી રાષ્ટ્રીય ચર્ચામાં જોડાઈ ગયો છે. અંતિમ યાદી 12 ઓક્ટોબરે જાહેર થવાની હોવાથી ચઢ્ઢાના દાવા અને વાંધાની પ્રક્રિયા બાદ તેમનું નામ ફરીથી મતદાર યાદીમાં સામેલ થાય છે કે નહીં તે હવે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
