Shashi Tharoor Congress: ભારતીય રાજકારણમાં જ્યારે પણ કોંગ્રેસ પક્ષની વાત આવે છે, ત્યારે શશિ થરૂરનું નામ એક એવા નેતા તરીકે ઉભરી આવે છે જેઓ પોતાની બૌદ્ધિકતા અને અલગ વિચારધારા માટે જાણીતા છે. તાજેતરમાં, કોંગ્રેસના સંચાર વિભાગના અધ્યક્ષ પવન ખેડા અને થરૂર વચ્ચે થયેલી શાબ્દિક ટક્કરે પક્ષના નેતૃત્વ અને થરૂર વચ્ચેના તણાવને ફરી એકવાર સપાટી પર લાવી દીધો છે. આ વિવાદનું મૂળ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની વિદેશ નીતિ પર શશિ થરૂર દ્વારા કરવામાં આવેલા વખાણમાં રહેલું છે. પવન ખેડાએ શશિ થરૂર પર કટાક્ષ કરતા તેમને “મહામાનવ મોદી” ના ભક્ત ગણાવ્યા, જે કોંગ્રેસના ગલીયારામાં ચાલી રહેલા આંતરિક મતભેદોનો સ્પષ્ટ પુરાવો છે. આ ટિપ્પણી એવા સમયે આવી છે જ્યારે કોંગ્રેસ નેતૃત્વ સરકારની નીતિઓનો આક્રમક વિરોધ કરવા માગે છે, ત્યારે તેમના જ એક વરિષ્ઠ નેતાનું સરકાર તરફી વલણ પક્ષ માટે ‘અસહજ’ બની રહ્યું છે.
My senior colleague Dr Shashi Tharoor’s admiration for PM Modi appears to have transcended the limitations of the physical world. He now seems capable of hearing what Modi doesn’t even say.
According to the official MEA readout of the Modi–Trump meeting on the sidelines of the… pic.twitter.com/6U7BFRxAgZ
— Pawan Khera 🇮🇳 ಪವನ್ ಖೇರಾ (@Pawankhera) June 20, 2026
શું મોદી સરકારના વખાણ કોંગ્રેસ માટે ‘દેશદ્રોહ’ સમાન છે?
વિવાદનો પાયો ત્યારે નખાયો જ્યારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ અમેરિકી જહાજ પર થયેલા હુમલામાં ત્રણ ભારતીય નાવિકોના મોતની ઘટના પર સરકારના વલણને શશિ થરૂરે મજબૂત ગણાવ્યું. પવન ખેડાએ એક્સ (X) પર તીખી પ્રતિક્રિયા આપતા લખ્યું કે થરૂરની પ્રશંસા “ભૌતિક વિશ્વની સીમાઓ પાર કરી ચૂકી છે” અને તેઓ એવી બાબતો પણ સાંભળી શકે છે જે મોદીએ કહી જ નથી. ખેડાની આ ટિપ્પણી માત્ર એક રાજકીય કટાક્ષ નથી, પરંતુ પક્ષની સત્તાવાર લાઇન અને એક સાંસદના સ્વતંત્ર વિચારો વચ્ચેની મોટી ખાઈ દર્શાવે છે. પક્ષના નેતાઓ માને છે કે થરૂર વારંવાર મોદી સરકારના વખાણ કરીને પક્ષના ‘એન્ટી-મોદી’ નેરેટિવને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છે. બીજી તરફ, થરૂરનું માનવું છે કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને ભારતીય નાગરિકોના હિતોના મુદ્દા પર રાજકીય સ્કોરિંગ કરવાને બદલે એકજૂથ થવું જોઈએ.
Frankly, I find it extraordinary that a statement about protecting Indian civilian sailors is being twisted into a partisan political controversy.
Three Indians lost their lives. My remarks were about the safety of our citizens and the principle that civilian seafarers should…
— Shashi Tharoor (@ShashiTharoor) June 20, 2026
થરૂરનો પક્ષ: “હું રાષ્ટ્રને રાજનીતિથી ઉપર માનું છું”
શશિ થરૂરે પવન ખેડાના આક્રમણનો જવાબ આપતા ખૂબ જ પરિપક્વતાથી પોતાની વાત રજૂ કરી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતીય નાગરિક નાવિકોની સુરક્ષાનો મુદ્દો એક માનવીય સંવેદનાનો વિષય છે, ન કે રાજકીય ફૂટબોલ. થરૂરના મતે, વ્યાપારી જહાજો પર કામ કરતા નિર્દોષ ભારતીય નાગરિકો સૈન્ય કાર્યવાહીનો શિકાર ન બનવા જોઈએ, અને વડાપ્રધાને આ મુદ્દે જે મજબૂતી બતાવી છે, તે દેશના હિતમાં છે. તેમણે ખેડાના કટાક્ષનો સામનો કરતા કહ્યું કે, “જો કેટલાક લોકોને આ ચિંતા પર વાત કરવાને બદલે રાજકીય સ્કોર મેળવવામાં રસ હોય, તો તે તેમના વિશે વધુ બતાવે છે, મારા વિશે નહીં.” થરૂરનો આ વલણ એ સાબિત કરે છે કે તેઓ પક્ષના આદેશો કરતાં પોતાની અંતરાત્મા અને રાષ્ટ્રીય હિતને વધુ મહત્વ આપે છે, જે કદાચ પક્ષના ચાણક્ય ગણાતા નેતાઓને ખૂંચે છે.
સંસ્થાઓની આડમાં જૂના ઘા: જી-૨૩ અને આંતરિક લોકશાહી
શશિ થરૂર અને કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડ વચ્ચેનો આ સંઘર્ષ નવો નથી. થરૂર જી-૨૩ (G-23) જૂથના સક્રિય સભ્ય રહ્યા છે, જેણે કોંગ્રેસમાં આંતરિક લોકશાહી અને નેતૃત્વમાં પરિવર્તનની માંગ કરી હતી. સમય જતાં, પક્ષે થરૂરની ભૂમિકાઓ તો જાળવી રાખી છે—જેમ કે વિદેશ બાબતોની સંસદીય સમિતિનું નેતૃત્વ—પરંતુ પક્ષની અંદર તેમનું સ્થાન હંમેશા ‘સંદિગ્ધ’ રહ્યું છે. જયરામ રમેશ જેવા વરિષ્ઠ નેતાઓએ ભૂતકાળમાં ઘણીવાર જાહેરમાં કહ્યું છે કે થરૂરના નિવેદનો પક્ષનો સત્તાવાર અભિપ્રાય નથી. આ બતાવે છે કે કોંગ્રેસ નેતૃત્વ થરૂરને પક્ષમાંથી બહાર કાઢવાની હિંમત પણ નથી કરી શકતું અને તેમને પક્ષની મુખ્યધારામાં પૂરેપૂરો સ્વીકારવા પણ તૈયાર નથી. આ ‘અધવચ્ચે લટકેલી’ સ્થિતિ પક્ષની નબળી આંતરિક વ્યવસ્થાને ઉજાગર કરે છે.
વ્યૂહાત્મક બેઠકો અને ઉકેલનો અભાવ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં કોંગ્રેસ નેતૃત્વ અને શશિ થરૂર વચ્ચે ઘણી બેઠકો યોજાઈ છે. આ બેઠકોનો મુખ્ય હેતુ વિદેશ નીતિ પર જાહેર નિવેદનો અને પક્ષની લાઇન વચ્ચેના મતભેદોને દૂર કરવાનો હતો. છતાં, પરિણામ ‘શૂન્ય’ રહ્યું છે. પક્ષના એક વરિષ્ઠ નેતાએ સ્વીકાર્યું છે કે “મતભેદો હજી પણ બનેલા છે.” આ સ્થિતિ કોંગ્રેસની તે વિચારધારાને પ્રતિબિંબિત કરે છે જ્યાં ‘હાઈકમાન્ડ’ની ઈચ્છા જ સર્વોપરી છે, અને જે નેતાઓ આ ઈચ્છાની બહાર જઈને તર્કસંગત વાત કરે છે, તેમને ‘વિરોધી’ તરીકે ચિતરવામાં આવે છે. થરૂર જેવા બૌદ્ધિક નેતા માટે આ એક ગૂંગળામણભરી પરિસ્થિતિ છે.
શું કોંગ્રેસમાં બૌદ્ધિકો માટે જગ્યા ઓછી થઈ રહી છે?
આખો વિવાદ માત્ર શશિ થરૂર પૂરતો મર્યાદિત નથી. આ ઘટના એ સવાલ ઉભો કરે છે કે શું આજના કોંગ્રેસમાં વિવેચનાત્મક વિચારધારા અને વૈશ્વિક દ્રષ્ટિકોણ ધરાવતા નેતાઓ માટે કોઈ સ્થાન છે? એક તરફ જ્યારે દેશ એક મજબૂત વિપક્ષની શોધમાં છે, ત્યારે કોંગ્રેસ પોતાના જ ઘરના ‘રત્નો’ ને સાચવવાને બદલે તેમને ‘પરકીય’ ગણાવીને દૂર કરી રહી છે. પવન ખેડા દ્વારા વાપરવામાં આવેલી ‘મહામાનવ મોદીના ભક્ત’ જેવી ભાષા માત્ર શશિ થરૂરનું અપમાન નથી, પરંતુ તે કોંગ્રેસના તે વર્ગની માનસિકતા દર્શાવે છે જે માત્ર મોદી વિરોધમાં આંધળી થઈને દેશના વ્યાપક હિતોને પણ નજરઅંદાજ કરી રહી છે.
શશિ થરૂર અને કોંગ્રેસ વચ્ચેનું આ અંતર એ માત્ર બે વ્યક્તિઓ વચ્ચેનો ઝઘડો નથી, પરંતુ બે અલગ-અલગ વિચારધારાઓનો સંઘર્ષ છે. એક તરફ પક્ષની જૂની પદ્ધતિ છે જે દરેક બાબતે સરકારનો આક્રમક વિરોધ કરવા માંગે છે, તો બીજી તરફ થરૂર જેવું નેતૃત્વ છે જે માને છે કે વિદેશ નીતિમાં પક્ષના રાજકારણને બદલે રાષ્ટ્રીય ગરિમા વધુ મહત્વની છે. જ્યાં સુધી કોંગ્રેસ આ તફાવતને નહીં સમજે, ત્યાં સુધી આવા વિવાદો થતા રહેશે અને તેનો ભોગ પક્ષની છબી બનતી રહેશે. અંતે તો, જનતા એ જોશે કે કયો પક્ષ દેશને પ્રગતિશીલ વિચાર આપે છે અને કયો પક્ષ માત્ર આંતરિક કલહમાં ડૂબેલો રહે છે.
આ પણ વાંચો:
