Delhi SIR Notices: દિલ્હીમાં મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન એટલે કે SIRની પ્રક્રિયા વચ્ચે ચૂંટણી પંચની કામગીરીની પારદર્શિતાને લઈને સવાલો ઊભા થયા છે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં સામેલ આશરે 33.13 લાખ મતદારોને ‘No Mapping’ અને ‘Logical Discrepancies’ જેવી શ્રેણીઓ હેઠળ નોટિસ આપવાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. જોકે, અરજદારોનો આરોપ છે કે ચૂંટણી પંચે હજુ સુધી જાહેર કર્યું નથી કે કયા મતદારોને નોટિસ આપવામાં આવી છે અને તેમને નોટિસ આપવા પાછળનું ચોક્કસ કારણ શું છે.
અંજલિ ભારદ્વાજ અને અમૃતા જોહરીની અરજી
આ મામલે પારદર્શિતા કાર્યકર્તા અંજલિ ભારદ્વાજ અને અમૃતા જોહરીએ સુપ્રીમ કોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો છે. અરજીમાં ચૂંટણી પંચ અને દિલ્હીના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી દ્વારા SIR પ્રક્રિયા સંબંધિત જરૂરી જાહેર માહિતી ઉપલબ્ધ ન કરાવવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટ આ અરજી પર 21 સપ્ટેમ્બરે સુનાવણી કરશે.
Election Commission has FINALLY published the list of 33 lakh voters who are being served notices under the Delhi SIR! This should have happened on 31st August itself, when the draft SIR list was released.
We had been highlighting this glaring omission and had finally filed a… pic.twitter.com/Wd13le84GR— Anjali Bhardwaj (@AnjaliB_) September 18, 2026
13.79 લાખ ‘No Mapping’, 19.33 લાખ ‘Logical Discrepancies’માં
અરજીમાં જણાવાયેલા આંકડા મુજબ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં સામેલ 33,13,000થી વધુ મતદારોને બે મુખ્ય શ્રેણીમાં રાખવામાં આવ્યા છે. તેમાં 13,79,785 મતદારોને ‘No Mapping’ હેઠળ અને 19,33,134 મતદારોને ‘Logical Discrepancies’ હેઠળ દર્શાવવામાં આવ્યા છે. અરજદારોનો સવાલ છે કે આ બંને કેટેગરીમાં આવતા મતદારોની સંપૂર્ણ યાદી જાહેર કેમ કરવામાં આવી નથી અને કોઈ મતદારને આ શ્રેણીમાં મૂકવાનો ચોક્કસ આધાર શું છે.
SIRમાં ‘મેપિંગ’નો અર્થ શું?
SIR પ્રક્રિયામાં મેપિંગનો અર્થ વર્તમાન મતદારની વિગતોને 2002ની મતદાર યાદી સાથે જોડવાનો છે. જૂના મતદાર રોલમાં સંબંધિત વ્યક્તિનો પાર્ટ નંબર અને સિરિયલ નંબર શોધીને વિગતો જોડવામાં આવે છે. જો વર્તમાન મતદારનું નામ 2002ના રોલમાં ન મળે તો તેના માતા-પિતાના 2002ના મતદાર રેકોર્ડના આધારે પણ લિંક સ્થાપિત કરવામાં આવી શકે છે. ઓખલાના કોંગ્રેસ બૂથ લેવલ એજન્ટ-1 ફૌઝુલ અઝીમના જણાવ્યા અનુસાર, કોનું મેપિંગ થયું નથી અને કોને નોટિસ આપવામાં આવી છે તેની માહિતી મુખ્યત્વે BLO અને ચૂંટણી અધિકારીઓ પાસે ઉપલબ્ધ છે.
‘Logical Discrepancies’ના માપદંડ અંગે પ્રશ્ન
અરજીમાં ‘Logical Discrepancies’ શબ્દપ્રયોગને લઈને પણ સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. અરજદારોનું કહેવું છે કે ચૂંટણી પંચના 14 મેના સંચાર અને મૂળ SIR આદેશમાં આ શ્રેણી માટે કયા ચોક્કસ માપદંડ અથવા પદ્ધતિ અપનાવવામાં આવશે તે સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી. અરજી અનુસાર નામ, માતા-પિતાની વિગતો અથવા ઉંમરમાં તફાવત જેવી બાબતોને આવી વિસંગતતાઓ સાથે જોડવામાં આવી શકે છે. સાથે જ એ પણ પ્રશ્ન છે કે પશ્ચિમ બંગાળમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલા SIRના માપદંડો દિલ્હીમાં પણ લાગુ કરવામાં આવ્યા છે કે કેમ.
અરજદારોની માંગ: નોટિસ મેળવનારની સંપૂર્ણ માહિતી જાહેર કરો
અંજલિ ભારદ્વાજ અને અમૃતા જોહરીએ ચૂંટણી પંચ સમક્ષ નોટિસ મેળવનારા તમામ મતદારોની એક સંકલિત અને શોધી શકાય તેવી યાદી જાહેર કરવાની માંગ કરી છે. તેમાં મતદારનું નામ, સરનામું, કઈ શ્રેણી હેઠળ નોટિસ આપવામાં આવી છે અને નોટિસનું ચોક્કસ કારણ દર્શાવવાની માંગ છે. અરજદારોનો આરોપ છે કે ECI તથા દિલ્હીના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીએ અત્યાર સુધી આ વિગતો જાહેર કરી નથી.
47.56 લાખ મતદારો ASDD શ્રેણી હેઠળ બહાર
31 ઓગસ્ટે પ્રકાશિત દિલ્હીની ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં આશરે 97.53 લાખ મતદારોનો સમાવેશ થયો છે. અરજીમાં જણાવ્યા મુજબ આશરે 47.56 લાખ મતદારોને ASDD શ્રેણીઓ હેઠળ ડ્રાફ્ટ યાદીમાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યા છે. ASDDનો અર્થ Absent, Shifted, Dead અને Duplicate એટલે કે ગેરહાજર, સ્થળાંતરિત, મૃત અથવા ડુપ્લિકેટ મતદારો થાય છે. આ સ્થિતિમાં એક તરફ લાખો નામ બહાર રાખવામાં આવ્યા છે અને બીજી તરફ ડ્રાફ્ટમાં રહેલા લાખો મતદારોને નોટિસ આપવાના કારણ અંગે પણ પારદર્શિતાનો પ્રશ્ન છે.
9 સપ્ટેમ્બરે અંજલિ ભારદ્વાજે જાહેરમાં સવાલ ઉઠાવ્યો
અંજલિ ભારદ્વાજે 9 સપ્ટેમ્બરે X પર પોસ્ટ કરીને દિલ્હીના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીને સવાલ કર્યો હતો કે 33 લાખથી વધુ લોકોને નોટિસ આપવામાં આવી હોવાના અહેવાલો છતાં તેમની વિગતો જાહેર કેમ કરવામાં આવી નથી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આશરે 19.33 લાખ મતદારો ‘anomalies’ અથવા ‘logical discrepancies’ હેઠળ અને 13.79 લાખ ‘unmapped’ શ્રેણીમાં છે. ભારદ્વાજના જણાવ્યા મુજબ ચૂંટણી પંચની માર્ગદર્શિકા અનુસાર આ શ્રેણીઓમાં આવતા મતદારોની યાદી દિલ્હી CEOની વેબસાઇટ અને સંબંધિત કચેરીઓમાં ઉપલબ્ધ હોવી જોઈએ. ત્યારબાદ 13 સપ્ટેમ્બરે ભારદ્વાજ અને જોહરીએ દિલ્હીના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીને વિગતવાર રજૂઆત કરી હતી.
JJ બેલા એસ્ટેટમાં 728 નામો બહાર, 500થી વધુ લોકો ત્યાં જ રહેતા હોવાનો દાવો
મધ્ય દિલ્હીના JJ બેલા એસ્ટેટમાં પણ SIRને લઈને ચિંતા જોવા મળી છે. અહેવાલ મુજબ ચાંદની ચોક વિધાનસભા મતવિસ્તારના જૂના પાર્ટ 33ના 728 મતદારોને ASDD શ્રેણી હેઠળ ડ્રાફ્ટ યાદીમાંથી બહાર કરવામાં આવ્યા હતા. BLO અને બૂથ લેવલ એજન્ટની બેઠકની મિનિટ્સમાં 632 મતદારોને ‘Shifted’ દર્શાવવામાં આવ્યા હતા. જોકે બાદની જમીની ચકાસણીમાં 500થી વધુ લોકો હજુ પણ JJ બેલા એસ્ટેટમાં રહેતા હોવાનું સામે આવ્યું હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ રહેવાસીઓએ Enumeration Forms પણ ભર્યા હતા અને હવે મતદાર યાદીમાં નામ ફરી સામેલ કરાવવા પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
462 Form 6 અરજીઓ જમા
વિસ્તારના રહેવાસી કમલ માસ્ટરના જણાવ્યા મુજબ ડ્રાફ્ટ યાદી બહાર આવ્યા બાદ JJ બેલા એસ્ટેટના રહેવાસીઓએ BLOને 462 Form 6 અરજીઓ આપી છે. તેમના કહેવા પ્રમાણે અન્ય રહેવાસીઓ પણ Form 6 ભરવાના છે. વસાહતમાં રહેતા લોકોને શિક્ષિત બાળકોએ ફોર્મ ભરવામાં મદદ કરી હોવાનું પણ તેમણે જણાવ્યું હતું. કમલ માસ્ટરના જણાવ્યા મુજબ ચૂંટણી પંચે નામ ફરી મતદાર યાદીમાં સામેલ કરવાની ખાતરી આપી છે.
21 સપ્ટેમ્બરની સુનાવણી પર નજર
હવે સમગ્ર મામલો સુપ્રીમ કોર્ટની 21 સપ્ટેમ્બરની સુનાવણી તરફ છે. મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે નોટિસ મેળવનારા 33.13 લાખ મતદારોની ઓળખ, તેમને ‘No Mapping’ અથવા ‘Logical Discrepancy’માં મૂકવાના ચોક્કસ કારણો અને આ કેટેગરી નક્કી કરવાની પદ્ધતિ કેટલી જાહેર અને સ્પષ્ટ છે. મતદારોને પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરવાની તક કઈ પ્રક્રિયા હેઠળ મળશે તે પણ મહત્વનો પ્રશ્ન છે. સુપ્રીમ કોર્ટની સુનાવણી બાદ દિલ્હીની SIR પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને જાહેર માહિતી અંગે આગળની દિશા સ્પષ્ટ થવાની શક્યતા છે.
