Simla Agreement: 22 એપ્રિલના રોજ પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલાએ સમગ્ર દેશને હચમચાવી નાખ્યો છે. આ ઘટનાને લઈને સમગ્ર દેશમાં ભારે ગુસ્સો છે. આ કાયરતાપૂર્ણ કૃત્યના જવાબમાં પીએમ મોદીની આગેવાની હેઠળ ભારત સરકારે બુધવારે અનેક કડક નિર્ણયો લીધા છે. જેમાં પાકિસ્તાન સાથે સિંધુ જળ સંધિ બંધ કરવા, અટારી સરહદ ચોકી બંધ કરવા અને પાકિસ્તાની લશ્કરી સલાહકારોને ભારત છોડી દેવાના નિર્દેશ સહિત વીઝા રદ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
પાકિસ્તાને ભારતના નિર્ણયને યુદ્ધનું કૃત્ય સમાન ગણાવ્યું
આ બાદ ભારત જેવી જ પાકિસ્તાને પણ કાર્યવાહી કરી છે. પાકિસ્તાને ભારતે લગાવેલા પ્રતિબંધો યુધ્ધ સમાન ગણાવ્યા છે. પાકિસ્તાને ગુરુવારે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદની બેઠક યોજી. જેમાં પાકિસ્તાને સિંધુ જળ સંધિ અટકાવવાના ભારતના નિર્ણયને યુદ્ધનું કૃત્ય સમાન ગણાવ્યું છે. આ સાથે, પાકિસ્તાને શિમલા કરાર સહિત દ્વિપક્ષીય કરારોને સ્થગિત કરવાની પણ વાત કરી છે. પહેલગામ હુમલા પછી બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવને કારણે શિમલા કરાર ફરી એકવાર ચર્ચામાં છે.
શું છે શિમલા કરાર?
1971 માં ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ પછી તેમના 90 હજારથી વધુ સૈનિકોને યુદ્ધ કેદી તરીકે લેવામાં આવ્યા હતા. આ પછી, ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સંબંધો સુધારવા અને પાકિસ્તાની યુદ્ધ કેદીઓને મુક્ત કરવાના પ્રયાસો શરૂ થયા. ત્યારબાદ બંને દેશો વચ્ચે સારા સંબંધો માટે 2 જુલાઈ 1972ના રોજ શિમલામાં એક કરાર થયો હતો.
કરારના મુખ્ય મુદ્દાઓ
- બંને દેશોએ 17 સપ્ટેમ્બર 1971ના રોજ યુદ્ધવિરામને માન્યતા આપી. આ કરારના 20 દિવસની અંદર બંને દેશોની સેનાઓ પોતપોતાની સરહદો પર જશે તે નક્કી કરાયું હતું.
- એવું પણ નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે બંને દેશો/સરકારોના વડાઓ ભવિષ્યમાં મળતા રહેશે. બંને દેશોના અધિકારીઓ સામાન્ય સંબંધો જાળવવા માટે વાતચીત ચાલુ રાખશે.
- બંને દેશો તમામ વિવાદો અને સમસ્યાઓના શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ માટે સીધી વાતચીત કરશે. તૃતીય પક્ષ દ્વારા કોઈ મધ્યસ્થી થશે નહીં.
- પરિવહન સુવિધાઓ ઉભી કરવામાં આવશે. જેથી બંને દેશોના લોકો સરળતાથી આવી અને જઈ શકે.
- શક્ય હોય ત્યાં સુધી વેપાર અને આર્થિક સહયોગ ફરીથી સ્થાપિત કરાશે.
- જો બંને દેશો વચ્ચે કોઈપણ સમસ્યાનું અંતિમ સમાધાન ન થાય અને મામલો પેન્ડિંગ રહે, તો બંને પક્ષ પરિસ્થિતિ બદલવા માટે કોઈ એકપક્ષીય પ્રયાસ કરશે નહીં.
- પક્ષો એવા કાર્યોમાં મદદ, પ્રોત્સાહન કે સહકાર આપશે નહીં જે શાંતિપૂર્ણ અને સૌહાર્દપૂર્ણ સંબંધો જાળવવા માટે હાનિકારક હોય.
- બંને દેશો એકબીજાની પ્રાદેશિક અખંડિતતા અને સાર્વભૌમત્વનો આદર કરશે. સમાનતા અને પરસ્પર લાભના આધારે, અમે એકબીજાના આંતરિક બાબતોમાં દખલ નહીં કરીએ.
- બંને સરકારો કોઈપણ દેશને લક્ષ્ય બનાવતા હિંસક પ્રચારને રોકવા માટે તેમની શક્તિમાં તમામ પગલાં લેશે. બંને દેશો આવી માહિતીની આપ-લેને એકબીજા સાથે પ્રોત્સાહન આપશે.
- સંદેશાવ્યવહાર માટે, ટપાલ, ટેલિગ્રાફ સેવાઓ, દરિયાઈ, સપાટી પરના સંદેશાવ્યવહારના માધ્યમો, જેમાં સરહદી ચોકી, ફ્લાઇટ્સ સહિત હવાઈ સંપર્કો પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવશે.
- બંને પક્ષોના પ્રતિનિધિઓ શાંતિ સ્થાપિત કરવાની શક્યતાઓ, યુદ્ધ કેદીઓ અને શહેરી અટકાયતીઓના વિનિમય, જમ્મુ અને કાશ્મીરના અંતિમ સમાધાન અને રાજદ્વારી
સંબંધોને સામાન્ય બનાવવા માટે મળવાનું અને ચર્ચા કરવાનું ચાલુ રાખશે. - બંને દેશો વચ્ચે એક કરાર થયો હતો કે આર્થિક અને અન્ય સંમત ક્ષેત્રોમાં શક્ય હોય ત્યાં સુધી વેપાર અને સહયોગ વધારવો.
- વિજ્ઞાન અને સંસ્કૃતિના ક્ષેત્રમાં આદાનપ્રદાનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક કરાર થયો હતો.
શિમલા કરાર ક્યાં થયો હતો?
2 જુલાઈ 1972ના રોજ, હિમાચલ પ્રદેશની રાજધાની શિમલામાં બાર્ન્સ કોર્ટ ખાતે યોજાયેલી બેઠકમાં બંને દેશો આ કરાર પર સંમત થયા હતા. આ કરાર પર ભારતના તત્કાલીન વડા પ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધી અને પાકિસ્તાનના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટોએ હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. એટલા માટે તેને શિમલા કરાર કહેવામાં આવે છે. બાર્ન્સ કોર્ટ હાલમાં રાજભવન છે. શિમલા કરારના ચિહ્નો હજુ પણ રાજભવનમાં હાજર છે. આ કરારમાં, બંને દેશોએ શાંતિપૂર્ણ માધ્યમો અને વાતચીત દ્વારા તેમના મતભેદોનો ઉકેલ લાવવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી.
પાકિસ્તાને ક્યારે શિમલા કરારનું ઉલ્લંઘન કર્યું?
૧૯૭૨ના શિમલા કરારમાં, બંને દેશો વાતચીત દ્વારા સમસ્યાઓનું નિરાકરણ લાવવા સંમત થયા હતા, પરંતુ પાકિસ્તાને ૧૯૯૯માં શિમલા કરારનું ઉલ્લંઘન કર્યું જ્યારે પાકિસ્તાની સૈનિકો જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ભારતીય ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ્યા. આ પછી, ભારતે પાકિસ્તાની સૈનિકોને ભગાડવા માટે એક કાર્યવાહી શરૂ કરી, જેને કારગિલ યુદ્ધ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
શિમલા કરારની અસર અને તેની મર્યાદાઓ
શિમલા કરાર પોતે જ એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ હતી, જેનો ઉદ્દેશ્ય ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે કાયમી શાંતિ સ્થાપિત કરવાનો હતો. આમ છતાં, સમય જતાં બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો બગડતા રહ્યા. 1980ના દાયકામાં સિયાચીન ગ્લેશિયર પરનો સંઘર્ષ 1999નું કારગિલ યુદ્ધ અને કાશ્મીર પર સતત તણાવ આ ઘટાડાના મુખ્ય ઉદાહરણો છે. 1984માં, ભારતે “ઓપરેશન મેઘદૂત” હેઠળ સિયાચીન પ્રદેશ પર નિયંત્રણ સ્થાપિત કર્યું, જેને પાકિસ્તાને શિમલા કરારનું ઉલ્લંઘન માન્યું, કારણ કે કરારમાં તે વિસ્તારમાં સીમા રેખા સ્પષ્ટ રીતે નિર્ધારિત કરવામાં આવી ન હતી.
આ પણ વાંચોઃ
Vadodara: રક્ષિત ચોરસિયા હજુ જેલમાં રહેશે, કોર્ટે જામીન ફગાવ્યા
Kuber Boat: ત્રાસવાદમાં શહિદ થયેલા કુબેર બોટના ખલાસીઓની મોદી સામે લડાઈ, જુઓ VIDEO
PM Modi Bihar Visit: આતંકી હુમલાથી દેશ શોકમગ્ન, મોદી બિહારમાં પંચાયતીરાજ દિનની ઉજવણીમાં!
