Starlink India Protest: એલન મસ્કની સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવા સ્ટારલિંકને ભારતમાં વ્યાવસાયિક સેવાઓ શરૂ કરવાની મંજૂરી ન આપવાની માંગ સાથે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) સાથે જોડાયેલા સ્વદેશી જાગરણ મંચ (SJM) એ દિલ્હીમાં વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું હતું. શુક્રવાર, 23 ઑક્ટોબરે યોજાયેલી આ માર્ચમાં પ્રદર્શનકારીઓએ સ્ટારલિંકના ભારતમાં પ્રવેશ સામે સૂત્રોચ્ચાર કર્યા હતા. સંગઠનનું કહેવું છે કે સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવા રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને દેશની ડિજિટલ સાર્વભૌમત્વ સામે પડકાર ઊભો કરી શકે છે.
પ્રદર્શનકારીઓએ નવી દિલ્હીના ત્રણ મૂર્તિ ચોકથી માર્ચ શરૂ કરી હતી અને ચાણક્યપુરી પોલીસ સ્ટેશન તરફ આગળ વધ્યા હતા. જોકે, પોલીસ દ્વારા બેરિકેડિંગ કરવામાં આવતાં માર્ચને આગળ વધતી અટકાવવામાં આવી હતી. પ્રદર્શન દરમિયાન લોકોએ હાથમાં તકતીઓ લઈને ‘સ્ટારલિંક ડાઉન ડાઉન’, ‘એલન મસ્ક હોશમાં આવો’ અને ‘એલન મસ્ક ભારત છોડો’ જેવા નારા લગાવ્યા હતા. કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓ પોલીસની બેરિકેડ્સ પર પણ ચડ્યા હતા.
સ્ટારલિંકથી સુરક્ષા સામે જોખમ હોવાની SJMની આશંકા
સ્વદેશી જાગરણ મંચનું માનવું છે કે સ્ટારલિંક જેવી સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવા શરૂ થવાથી સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે ઇન્ટરનેટ પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખવી અને જરૂરિયાતના સમયે ઇન્ટરનેટ બંધ કરવું મુશ્કેલ બની શકે છે. સંગઠને આશંકા વ્યક્ત કરી છે કે આ નેટવર્કનો ઉપયોગ ભારતની અંદર ચીન અને પાકિસ્તાનમાંથી સંદેશા અથવા પ્રચાર પહોંચાડવા માટે પણ થઈ શકે છે.
SJM સ્વદેશી ઉત્પાદનો, સ્થાનિક ઉદ્યોગો અને આર્થિક રાષ્ટ્રવાદ સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર કામ કરતું સંગઠન છે. સંગઠને સરકારને સ્ટારલિંકને ભારતમાં વ્યાવસાયિક સેવાઓ શરૂ કરવાની મંજૂરી ન આપવા અપીલ કરી છે. તેની દલીલ છે કે દેશમાં અલગતાવાદ, આતંકવાદ, રમખાણો અને વિરોધ પ્રદર્શનો જેવી પરિસ્થિતિઓમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે કેટલીક વખત ઇન્ટરનેટ સેવાઓ બંધ કરવાની જરૂર પડે છે.
સંગઠનના મતે, જો સેટેલાઇટ આધારિત ઇન્ટરનેટ સેવા પર નિયંત્રણ રાખવું મુશ્કેલ બને, તો આવી પરિસ્થિતિઓમાં સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે પડકાર વધી શકે છે. જોકે, આ બાબતો SJM દ્વારા વ્યક્ત કરવામાં આવેલી આશંકાઓ છે; પ્રદર્શન દરમિયાન કરવામાં આવેલા દાવાઓ પોતે જ સુરક્ષા જોખમનો પુરાવો નથી.
અંબાણી અંગે મસ્કના નિવેદન બાદ વિવાદ વધુ ચર્ચામાં
સ્ટારલિંક સામેનું આ પ્રદર્શન એવા સમયે થયું છે, જ્યારે એલન મસ્કે ભારતમાં પોતાની કંપનીની સેવા શરૂ કરવામાં થઈ રહેલા વિલંબ અંગે અગાઉ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. મસ્કે આરોપ લગાવ્યો હતો કે કેટલાક મોટા વેપારી જૂથો પોતાનું એકાધિકાર જાળવી રાખવા માટે સ્ટારલિંકના ભારતમાં પ્રવેશના માર્ગમાં અવરોધ ઊભા કરી રહ્યા છે.
ત્યારબાદ મસ્કે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના ચેરમેન મુકેશ અંબાણીનો ઉલ્લેખ કરીને સવાલ કર્યો હતો કે, ‘શું અંબાણી જ ભારતના અસલી બોસ છે?’ આ નિવેદન બાદ ભારતમાં સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવા શરૂ કરવાની મંજૂરી અને બજારમાં સ્પર્ધાને લઈને ચર્ચા તેજ બની હતી.
ભારત સરકારે મસ્કના ભેદભાવના આરોપોને ફગાવી દીધા હતા. સરકારનું કહેવું હતું કે દેશનું નિયમનકારી માળખું નિષ્પક્ષ છે અને તમામ કંપનીઓ સાથે સમાન વ્યવહાર કરવામાં આવે છે. સરકારે આક્ષેપોને પાયાવિહોણા અને ખોટા ગણાવ્યા હતા.
સ્ટારલિંક સહિત ત્રણ કંપનીઓને લાઇસન્સ મળ્યાં
સંચાર મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, સ્ટારલિંક ઉપરાંત રિલાયન્સ જિયો અને ભારતી જૂથના સમર્થનવાળી યુટેલસેટ વનવેબને પણ ભારતમાં સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવાઓ માટે લાઇસન્સ આપવામાં આવ્યાં છે. જોકે, લાઇસન્સ મળવાથી કંપનીઓને તરત જ વ્યાવસાયિક સેવા શરૂ કરવાની સંપૂર્ણ મંજૂરી મળી જતી નથી.
સ્પેક્ટ્રમની ફાળવણી અને વ્યાવસાયિક કામગીરી શરૂ કરતાં પહેલાં ત્રણેય કંપનીઓએ સુરક્ષા સંબંધિત શરતો પૂરી કરવી પડશે. મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે કંપનીઓની સુરક્ષા તપાસ ચાલી રહી છે અને નિયમનકારી પ્રક્રિયામાં તેઓ મોટાભાગે સમાન તબક્કે છે. સુરક્ષા મંજૂરી આપવાની જવાબદારી કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયની છે.
સ્ટારલિંકના ભારતમાં પ્રવેશ પર ચર્ચા તેજ
સ્ટારલિંકને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદમાં એક તરફ સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટના વિસ્તરણ અને બજારમાં સ્પર્ધાનો મુદ્દો છે, તો બીજી તરફ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને સરકારી નિયંત્રણ અંગેની ચિંતાઓ છે. સ્વદેશી જાગરણ મંચે સુરક્ષાના આધારે સેવા શરૂ ન કરવાની માંગ કરી છે, જ્યારે સરકારની નિયમનકારી પ્રક્રિયા હેઠળ કંપનીઓની સુરક્ષા સંબંધિત તપાસ ચાલુ છે.
હવે સ્ટારલિંક ભારતમાં ક્યારે વ્યાવસાયિક સેવા શરૂ કરી શકશે તે સુરક્ષા મંજૂરી, સ્પેક્ટ્રમ ફાળવણી અને અન્ય નિયમનકારી શરતો પૂર્ણ થવા પર નિર્ભર રહેશે.
