Tarun Tejpal Case: તેહેલકા મેગેઝીનના પૂર્વ એડિટર-ઇન-ચીફ તરુણ તેજપાલ સામે વર્ષ 2013માં નોંધાયેલા બળાત્કાર કેસમાં બોમ્બે હાઇકોર્ટની ગોવા બેન્ચે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપ્યો છે. હાઇકોર્ટે વર્ષ 2021માં ગોવાની સેશન કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલા નિર્દોષના ચુકાદાને રદ કરીને તેજપાલને દોષિત જાહેર કર્યા છે. આ નિર્ણય સાથે લગભગ 13 વર્ષથી ચાલી રહેલા આ કેસમાં મોટો કાનૂની વળાંક આવ્યો છે.
ગોવા સરકારની અપીલ સ્વીકારી, તેજપાલને દોષિત જાહેર કરાયા
જસ્ટિસ ડૉ. નીલા ગોખલે અને જસ્ટિસ અમિત જામસંદેકરની ડિવિઝન બેન્ચે ગોવા સરકાર દ્વારા દાખલ કરાયેલી અપીલ પર સુનાવણી કર્યા બાદ સેશન કોર્ટનો અગાઉનો નિર્ણય રદ કર્યો હતો. અદાલતે જણાવ્યું કે કેસમાં ઉપલબ્ધ પુરાવા અને દલીલોને ધ્યાનમાં રાખીને તેજપાલને ભારતીય દંડ સંહિતાની વિવિધ જોગવાઈઓ હેઠળ દોષિત ઠેરવવામાં આવે છે.
ચુકાદો જાહેર કરવામાં આવ્યો ત્યારે તરુણ તેજપાલ ખુદ અદાલતમાં હાજર હતા.
કઈ-કઈ કલમો હેઠળ દોષિત જાહેર કરાયા?
હાઇકોર્ટે તરુણ તેજપાલને ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 376(2)(F) અને 376(2)(K) હેઠળ બળાત્કારના ગુનામાં તેમજ કલમ 354A અને 354B હેઠળ પણ દોષિત જાહેર કર્યા છે.
કલમ 354A હેઠળ યૌન ઉત્પીડનને ગુનો માનવામાં આવે છે, જેમાં અનિચ્છનીય શારીરિક સંપર્ક, યૌન સંબંધ માટે દબાણ અથવા સેક્સ્યુઅલ ફેવર માંગવા જેવી હરકતોનો સમાવેશ થાય છે.
જ્યારે કલમ 354B મુજબ કોઈ મહિલાને નિર્વસ્ત્ર કરવાની મન્સા સાથે હુમલો કરવો અથવા ગુનાહિત ઇરાદાથી બળનો ઉપયોગ કરવો ગંભીર ગુનો ગણાય છે.
સજાનો નિર્ણય અલગથી સંભળાવાશે
હાઇકોર્ટે દોષિત જાહેર કરવાનો ચુકાદો આપ્યા બાદ જણાવ્યું કે સજાની અવધિ અંગેનો નિર્ણય અલગથી સંભળાવવામાં આવશે.
જસ્ટિસ નીલા ગોખલેએ સ્પષ્ટ કર્યું કે સજાનો આદેશ જાહેર થાય ત્યાં સુધી તરુણ તેજપાલને કસ્ટડીમાં લેવામાં નહીં આવે, કારણ કે તેઓ હાલમાં જામીન પર બહાર છે.
તેજપાલના વકીલની દલીલ
ચુકાદા બાદ તેજપાલ તરફથી તેમના વકીલે અદાલત સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી કે તેમને ઉચ્ચ અદાલતમાં અપીલ કરવાનો કાનૂની અધિકાર છે. તેમણે દલીલ કરી કે જો ઉચ્ચ અદાલત આત્મસમર્પણ કરવાનો આદેશ આપશે તો તેઓ તેનું પાલન કરશે અને જો જામીન આપશે તો તે મુજબ કાર્યવાહી કરશે.
વકીલે વધુમાં જણાવ્યું કે ધરપકડ બાદથી તેજપાલ ક્યારેય ફરાર થયા નથી અને તેમણે અદાલતના દરેક આદેશનું પાલન કર્યું છે. તેમનો પાસપોર્ટ હજુ પણ સરકારી સત્તાવાળાઓ પાસે જ છે અને નિર્દોષ જાહેર થયા બાદ પણ તેમણે પાસપોર્ટ પરત મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો નથી. તેથી તેમની સામે કસ્ટડીની જરૂરિયાત ન હોવાનું પણ રજૂ કરવામાં આવ્યું.
CIDની અપીલ અને સરકાર તરફથી રજૂઆત
આ કેસમાં ગોવા સરકાર તરફથી CID દ્વારા સેશન કોર્ટના ચુકાદા સામે અપીલ દાખલ કરવામાં આવી હતી.
રાજ્ય સરકાર તરફથી સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતા અને ગોવાના એડવોકેટ જનરલ દેવિદાસ પંગમે અદાલતમાં દલીલો રજૂ કરી હતી.
શું હતો સમગ્ર કેસ?
નવેમ્બર 2013માં ગોવાના એક ફાઇવ સ્ટાર હોટલમાં તેહેલકા મેગેઝીન દ્વારા આયોજિત એક કાર્યક્રમ દરમિયાન એક મહિલા સહકર્મચારીએ તરુણ તેજપાલ પર હોટલની લિફ્ટમાં યૌન હુમલો કરવાનો આરોપ મૂક્યો હતો.
ભારતીય કાયદા મુજબ યૌન ગુનાની ફરિયાદ કરનાર મહિલાની ઓળખ જાહેર કરી શકાતી નથી.
ફરિયાદ બાદ ગોવા પોલીસે લગભગ ત્રણ હજાર પાનાનું આરોપપત્ર દાખલ કર્યું હતું, જેમાં ગેરકાયદેસર રીતે રોકી રાખવા, ગેરકાયદેસર બંધક બનાવવું, યૌન ઉત્પીડન, હુમલો અને પદનો દુરુપયોગ કરીને યૌન શોષણ જેવા ગંભીર આરોપોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
તેજપાલે તમામ આરોપો નકાર્યા હતા
તરુણ તેજપાલે શરૂઆતથી જ પોતાના પર લાગેલા તમામ આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા અને પોતાને નિર્દોષ ગણાવ્યા હતા.
પ્રારંભિક તબક્કામાં તેમણે સ્વીકાર્યું હતું કે તેમની તરફથી નિર્ણય લેવામાં ભૂલ થઈ હતી અને પરિસ્થિતિનો ખોટો અર્થ કાઢવાને કારણે આ ઘટના બની હોવાનું જણાવ્યું હતું.
પરંતુ બાદમાં તેમણે અલગ નિવેદન જાહેર કરીને સમગ્ર ઘટનાની સત્યતા જાણવા માટે હોટલના CCTV ફૂટેજની તપાસ કરવાની માંગ કરી હતી.
70 જેટલા સાક્ષીઓની જિરહ થઈ
અભિયોજન પક્ષે કેસમાં કુલ 156 સાક્ષીઓની યાદી અદાલતમાં રજૂ કરી હતી.
જોકે, અંતે આશરે 70 સાક્ષીઓની જ અદાલતમાં જિરહ કરવામાં આવી હતી અને તેના આધારે કાર્યવાહી આગળ વધી હતી.
દેશવ્યાપી ચર્ચાનો વિષય બન્યો હતો કેસ
આ ઘટના એવા સમયે સામે આવી હતી જ્યારે દેશમાં મહિલાઓની સુરક્ષા અને યૌન હિંસા સામે કડક કાયદાની માંગને લઈને વ્યાપક ચર્ચા ચાલી રહી હતી.
આ કેસ બાદ મહિલા સંગઠનો ઉપરાંત અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ (ABVP) અને ભારતીય જનતા યુવા મોરચાના કાર્યકરોએ પણ તરુણ તેજપાલ સામે વિરોધ પ્રદર્શન કર્યા હતા.
ટીકાકારોએ એવો આરોપ પણ લગાવ્યો હતો કે મહિલાઓના અધિકારો અને લિંગ સમાનતા જેવા મુદ્દાઓ પર સતત અહેવાલો પ્રકાશિત કરનાર તેહેલકાએ પોતાના જ મામલામાં અલગ ધોરણ અપનાવ્યું હતું.
ધરપકડથી લઈને હાઇકોર્ટ સુધીની કાનૂની લડત
તરુણ તેજપાલની 30 નવેમ્બર 2013ના રોજ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. લગભગ સાત મહિના જેલમાં રહ્યા બાદ જુલાઈ 2014માં તેઓ જામીન પર મુક્ત થયા હતા.
ત્યારબાદ તેમણે પોતાના વિરુદ્ધના કેસને રદ કરાવવા માટે ગોવા હાઇકોર્ટ અને બાદમાં સુપ્રીમ કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો હતો, પરંતુ બંને સ્તરે તેમને તે સમયે કોઈ રાહત મળી નહોતી.
વર્ષ 2021માં ગોવાની સેશન કોર્ટે તેમને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા. હવે હાઇકોર્ટ દ્વારા તે ચુકાદો રદ થતાં કેસ ફરી એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની તબક્કે પહોંચ્યો છે.
તરુણ તેજપાલ કોણ છે?
તરુણ તેજપાલ ભારતીય પત્રકારિતાના જાણીતા નામોમાં સામેલ રહ્યા છે. અનેક અખબારો અને સામયિકોમાં લાંબા સમય સુધી કામ કર્યા બાદ તેમણે વર્ષ 2000માં તેહેલકા મેગેઝીનની સ્થાપના કરી હતી.
શોધખોળ આધારિત પત્રકારિતા અને સ્ટિંગ ઓપરેશનોના કારણે તેહેલકાએ ટૂંકા સમયમાં વિશેષ ઓળખ બનાવી હતી. છુપાયેલા કેમેરાની મદદથી કરવામાં આવેલા અનેક સ્ટિંગ ઓપરેશનો દ્વારા ભ્રષ્ટાચાર અને સત્તાના દુરુપયોગના અનેક મામલાઓ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.
‘ઓપરેશન વેસ્ટ એન્ડ’થી મળી દેશવ્યાપી ઓળખ
તેહેલકાને સૌથી વધુ ઓળખ વર્ષ 2001માં કરવામાં આવેલા ‘ઓપરેશન વેસ્ટ એન્ડ’ સ્ટિંગ ઓપરેશનથી મળી હતી.
આ સ્ટિંગ દરમિયાન રિપોર્ટરોએ પોતાને હથિયારોના વેપારી તરીકે રજૂ કરીને સેનાના અધિકારીઓ, નોકરશાહો અને તે સમયની સત્તાધારી BJPના તત્કાલીન રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ સહિત અનેક લોકોને કથિત રીતે લાંચ સ્વીકારતા છુપાયેલા કેમેરામાં કેદ કર્યા હતા.
આ ખુલાસા બાદ દેશના રાજકીય વર્તુળોમાં ભારે ચર્ચા થઈ હતી અને તેહેલકા તથા તરુણ તેજપાલ બંનેની ઓળખ દેશવ્યાપી બની હતી. આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા દ્વારા પણ તેમની પત્રકારિતાની નોંધ લેવામાં આવી હતી અને તેઓ લાંબા સમય સુધી શોધી પત્રકારિતાના મહત્વપૂર્ણ ચહેરા તરીકે ઓળખાતા રહ્યા હતા.
