Dahod Dhanpur ration scam: કહેવાય છે કે “મિયાં ચોરે મુઠે અને અલ્લા ચોરે ઊંટે”, આ કહેવત આજે દાહોદ જિલ્લાના ધાનપુર તાલુકામાં અક્ષરશઃ સાચી સાબિત થઈ છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ સત્તા કે જવાબદારીના જોરે ગરીબોના હકનું લૂંટવાનું શરૂ કરે છે, ત્યારે કુદરત કોઈને કોઈ માધ્યમથી તેનો ન્યાય તોળતી જ હોય છે. ધાનપુરના ભોરવા ૨ ગામમાં સસ્તા અનાજની દુકાનમાંથી ગરીબો માટે ફાળવવામાં આવેલ અનાજનો જથ્થો બારોબાર વેચવાનું મોટું કૌભાંડ સામે આવ્યું છે. સરકાર દ્વારા અંત્યોદય અને જરૂરિયાતમંદ પરિવારો માટે મોકલવામાં આવતું અનાજ જ્યારે બજારમાં કાળાબજારીમાં વેચાય છે, ત્યારે તે માત્ર આર્થિક ગુનો નથી પણ માનવતા વિરુદ્ધનો અપરાધ બની જાય છે.
જાગૃત ગ્રામજનોની સતર્કતા અને ફિલ્મી ઢબે ઓપરેશન
ભોરવા ૨ ગામના સસ્તા અનાજની દુકાનના સંચાલક નરવત ધીરશીંગ પટેલની હિલચાલ પર ગ્રામજનોને ઘણા સમયથી શંકા હતી. ગરીબ પરિવારો જ્યારે અનાજ લેવા જાય ત્યારે ઘણીવાર ‘સ્ટોક નથી’ તેવા બહાના હેઠળ તેમને ખાલી હાથે પરત મોકલવામાં આવતા હતા. આ અન્યાય સામે લોકોએ જાતે જ તપાસ કરવાનું નક્કી કર્યું. રાત્રિના અંદાજે 9:30 વાગ્યાના જ્યારે ગામની ગલીઓ શાંત હતી, ત્યારે અનાજ ભરેલી એક પીકઅપ બોલેરો ગાડી અગાશવાણી ચોકડી પાસેથી પસાર થઈ રહી હતી. જાગૃત ગ્રામજનોએ એકજુટ થઈને આ ગાડીને અટકાવી અને જ્યારે અંદર તપાસ કરી તો ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો. ગાડીમાં રેશનિંગનો સરકારી જથ્થો ખીચોખીચ ભરેલો હતો, જે બારોબાર વેચવા માટે લઈ જવામાં આવી રહ્યો હતો.
પુરવઠા વિભાગની કામગીરી અને કાયદાકીય તપાસનો દોર
ઘટનાની ગંભીરતા જોઈને સ્થાનિક લોકોએ તુરંત જ પુરવઠા વિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીઓને જાણ કરી હતી. લોકોએ હિંમત દાખવીને ગાડી અને સંચાલક બંનેને સ્થળ પર જ રોકી રાખ્યા હતા. માહિતી મળતા જ પુરવઠા નાયબ મામલતદાર તેમની ટીમ સાથે સ્થળ પર દોડી આવ્યા હતા અને પંચનામું કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરી હતી. તંત્ર દ્વારા શંકાસ્પદ અનાજનો જથ્થો અને વાહન બંને જપ્ત કરવામાં આવ્યા છે. રાત્રિના અંધકારમાં આ સરકારી જથ્થો કયા વેપારીને ત્યાં જઈ રહ્યો હતો અને આ નેટવર્કમાં અન્ય કોણ કોણ સામેલ છે, તે દિશામાં અત્યારે સઘન પૂછપરછ ચાલી રહી છે.
અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં કાળાબજારીનું વધતું જતું નેટવર્ક
દાહોદ જિલ્લો ભૌગોલિક દ્રષ્ટિએ અંતરિયાળ અને આદિવાસી વસ્તી ધરાવતો જિલ્લો છે. અહીં મોટાભાગના પરિવારો સરકારી રાશન પર નિર્ભર હોય છે. વારંવાર એવી ફરિયાદો ઉઠે છે કે રેશનિંગ માફિયાઓ અને ભ્રષ્ટ સંચાલકો ગરીબોને પૂરતું અનાજ આપવાને બદલે રાત્રિના સમયે મોટા વાહનો ભરીને આ જથ્થો ખુલ્લા બજારમાં ઊંચા ભાવે વેચી દે છે. ભોરવા ૨ ગામની આ ઘટના તો માત્ર હિમશિલાની ટોચ સમાન હોઈ શકે છે. જો એક ગામમાં આટલી મોટી ગેરરીતિ પકડાઈ હોય, તો સમગ્ર જિલ્લાના અંતરિયાળ તાલુકાઓમાં શું સ્થિતિ હશે તે એક ગંભીર તપાસનો વિષય છે.
આ ઘટના બાદ તંત્રની કાર્યશૈલી પર અનેક સવાલો ઉભા થાય છે. શું પુરવઠા વિભાગ દ્વારા સમયાંતરે રેશનિંગની દુકાનોનું ઓડિટ કરવામાં આવે છે? જો ગ્રામજનોએ ગાડી ન અટકાવી હોત, તો શું તંત્રને ક્યારેય ખબર પડત કે ગરીબોનું અનાજ ચોરાઈ રહ્યું છે? જ્યારે ઓનલાઇન ફિંગરપ્રિન્ટ અને ડિજિટલ રેશનિંગની વાતો થાય છે, ત્યારે ફિઝિકલ સ્ટોકમાં આટલી મોટી હેરાફેરી કેવી રીતે શક્ય બને છે? સત્તાવાળાઓએ માત્ર સંચાલક સામે પગલાં ભરીને સંતોષ માનવાને બદલે, આ અનાજ જે વેપારીઓ ખરીદતા હતા તેમની સામે પણ કડક હાથે કામ લેવું જોઈએ, કારણ કે લેનાર અને વેચનાર બંને સમાન ગુનેગાર છે.
જનભાગીદારી જ ભ્રષ્ટાચારનો ઈલાજ
ભોરવા ૨ ગામના લોકોએ જે સતર્કતા દાખવી છે તે સમગ્ર રાજ્ય માટે એક ઉદાહરણ છે. સરકારી યોજનાઓનો લાભ ગરીબો સુધી પહોંચાડવા માટે માત્ર કાયદા પૂરતા નથી, પણ જનતાની જાગૃતિ પણ એટલી જ જરૂરી છે. જ્યારે લોકો પોતાના હક માટે અવાજ ઉઠાવે છે, ત્યારે મોટામાં મોટા કૌભાંડોનો પર્દાફાશ થાય છે. પુરવઠા વિભાગે હવે આ મામલે દાખલારૂપ કાર્યવાહી કરવી જોઈએ જેથી અન્ય કોઈ સંચાલક ગરીબોના મોઢામાંથી કોળિયો છીનવવાની હિંમત ન કરે. છેવાડાના માનવી સુધી અનાજ પહોંચે તે સુનિશ્ચિત કરવું એ લોકશાહીમાં સરકારની નૈતિક અને બંધારણીય જવાબદારી છે.
આ પણ વાંચો:
