Delhi Gymkhana Club: દિલ્હીના પ્રભાવશાળી અને વીઆઈપી સેન્ટ્રલ વિસ્તારમાં ૨૭ એકરની કિંમતી જમીન પર ફેલાયેલી ૧૧૩ વર્ષ જૂની દિલ્હી જિમખાના ક્લબને ખાલી કરાવવાની નરેન્દ્ર મોદી સરકારની અચાનક આવેલી નોટિસ પાછળ કોઈ સામાજિક ન્યાય નથી, પરંતુ તે માત્ર એક સસ્તો પીઆર સ્ટંટ (PR Stunt) છે. દેશની સામાન્ય જનતા કદાચ પૂર્વ અમલદારો અને નિવૃત્ત સૈન્ય અધિકારીઓ એટલે કે ‘લ્યુટિયન્સ એલિટ’ ના આ ખાસ અડ્ડા પર થયેલી કાર્યવાહી સામે આંસુ નહીં બહાવે. પરંતુ, સત્તાના ઈશારે નાચતી ગૌતમ અદાણી, મુકેશ અંબાણી અને સુભાષ ચંદ્રા જેવા અબજોપતિઓની માલિકીની ટીવી ચેનલો અચાનક જે રીતે સામાજિક ન્યાયની વાતો કરવા લાગી છે, તે જ એક મોટો ગતકડો છે. જિમખાના ક્લબમાં સસ્તા જીન અને ટોનિક પીનારાઓ પર નારાજગી વ્યક્ત કરવાનો આ આખો ડ્રામા અસલી આર્થિક લૂંટ પરથી જનતાનું ધ્યાન ભટકાવવા માટે જ ઘડવામાં આવ્યો છે.
એલિટ વિરોધનો ઢોંગ અને આર્થિક શક્તિનું કેન્દ્રીકરણ
વિશ્વભરના સરમુખત્યાર અને જમણેરી લોકપ્રિય નેતાઓની જેમ મોદી સરકાર પણ બહારથી એવો જ દેખાવ કરે છે કે તે ભદ્ર વર્ગ (Elite) ની વિરોધી છે અને ગરીબોની બેલી છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે આ શાસનકાળમાં ભારતમાં રાજકીય અને આર્થિક શક્તિનું અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું અને ભયાનક કેન્દ્રીકરણ થયું છે. સરકારે પોતાના મુઠ્ઠીભર ક્રોની કેપિટાલિસ્ટ્સ (મિત્ર અબજોપતિઓ) ને હજારો કરોડ રૂપિયાની મૂડી સબસિડી, ટેક્સ મુક્તિઓ અને કિંમતી વન ભૂમિઓ લગભગ ભેટમાં આપી દીધી છે. બીજી તરફ, દેશની સામાન્ય જનતા રેકોર્ડબ્રેક મોંઘવારી, કમરતોડ બેરોજગારી અને ઐતિહાસિક ઘરેલું દેવાના બોજ હેઠળ આત્મહત્યા કરવા મજબૂર બની છે. આ સરકારી પાપને છુપાવવા માટે જ અવારનવાર જિમખાના ક્લબ જેવા સરળ પ્રતીકાત્મક નિશાન શોધીને નવો વિવાદ ઊભો કરાય છે.
પાંચ મહાકાય મોનોપોલી અને વિરાટ મોંઘવારીનું જોડાણ
ગોદી મીડિયા ભલે આ આંકડા દેશની જનતા સામે ન આવવા દે, પરંતુ હકીકત એ છે કે ભારતમાં આર્થિક શક્તિનું અભૂતપૂર્વ અને જોખમી એકાધિકારશાહી (Monopoly) માં રૂપાંતર થઈ ચૂક્યું છે. દેશના માત્ર સૌથી મોટા પાંચ વ્યાપારી જૂથોની બિન-નાણાકીય સંપત્તિઓનો હિસ્સો વર્ષ ૧૯૯૧ માં માત્ર ૧૦ ટકા હતો, જે ૨૦૨૧ સુધીમાં વધીને સીધો ૧૮ ટકા પર પહોંચી ગયો છે. આરબીઆઈ (RBI) ના પૂર્વ ડેપ્યુટી ગવર્નર વિરલ આચાર્યે પોતાના વિશ્લેષણમાં સ્પષ્ટ દર્શાવ્યું છે કે આ પ્રકારનું કેન્દ્રીકરણ જ દેશમાં મોંઘવારી વધારવાનું મુખ્ય કારણ છે. આ પાંચ મોટા અબજોપતિઓ પાસે માર્કેટમાં પોતાની મનસ્વી કિંમતો નક્કી કરવાની ખુલ્લી શક્તિ છે અને તેઓ પોતાના ફાયદા માટે સરકાર પર દબાણ લાવીને આયાત ડ્યુટી (Import Duty) વધારવા માટે લોબિંગ કરે છે, જેનો સીધો માર ગરીબોના ખિસ્સા પર પડે છે.
મજૂરોની કંગાળ હાલત અને બ્રિટિશ રાજ કરતાં વધુ અસમાનતા
આ કોર્પોરેટ તરફી નીતિઓનું પરિણામ એ આવ્યું છે કે આજે ભારતનું “બિલિયોનર રાજ” ક્રૂર બ્રિટિશ શાસન (British Raj) કરતાં પણ વધુ અસમાન અને શોષણયુક્ત બની ગયું છે. દેશના ટોચના માત્ર ૧ ટકા ધનાઢ્યો પાસે દેશની કુલ આવકનો ૨૩.૧ ટકા હિસ્સો અને અકલ્પનીય ૪૦.૧ ટકા સંપત્તિ પર સીધો કબ્જો છે. સરકારી આંકડાઓ જ સાક્ષી પૂરે છે કે વર્ષ ૨૦૨૩-૨૪ માં સ્વ-રોજગાર ધરાવતા અને વેતન મેળવતા સામાન્ય કામદારોની વાસ્તવિક માસિક મજૂરી વર્ષ ૨૦૧૭-૧૮ ના સ્તર કરતાં પણ નીચે ચાલી ગઈ છે. કૃષિ મજૂરોની વાસ્તવિક મજૂરી દર યુપીએ (UPA) સરકારના સમયમાં સરેરાશ ૬.૮ ટકાના દરે વધતી હતી, જે આ વર્તમાન શાસનમાં ઘટીને -૧.૩ ટકા એટલે કે નકારાત્મક (Negative) સ્તરે પહોંચી ગઈ છે, જે શ્રમિકોની આર્થિક કબર ખોદવા સમાન છે.
કોર્પોરેટ ટેક્સ કટ અને પીએલઆઈ યોજનાની રેવડી
આઝાદી પછીની તમામ સરકારોએ દેશમાં અમુક અંશે આર્થિક ન્યાય જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ આ સરકારે સીધો વર્ગ વિગ્રહ (Class Warfare) છેડી દીધો છે. વર્ષ ૨૦૧૯ માં સરકારે દેશની જનતાના ભોગે અબજોપતિઓને ખુશ કરવા ભારે કોર્પોરેટ ટેક્સ કટ આપ્યો, જેનાથી સરકારી તિજોરીને દર વર્ષે ૧.૪૫ લાખ કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. આનો સૌથી મોટો ફાયદો દેશની ટોચની માત્ર ૦.૭ ટકા કંપનીઓને મળ્યો છે. તેવી જ રીતે, ૨૦૨૧ ની પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) યોજના હેઠળ પણ ૧.૯૭ લાખ કરોડ રૂપિયાની સરકારી રેવડી મોટાભાગે મૂડી આધારિત જાયન્ટ કંપનીઓને વહેંચી દેવાઈ. આ અબજો રૂપિયાના ટેક્સ ફાયદાનો ઉપયોગ કંપનીઓએ નવું રોકાણ કરવાને બદલે પોતાના દેવા ચૂકવવામાં અને ડિવિડન્ડ વહેંચવામાં કર્યો, જ્યારે દેશનું ખાનગી રોકાણ જીડીપી (GDP) ના માંડ ૧૨ ટકા પર આવીને થીજી ગયું છે.
જંગલોની બર્બાદી અને કુદરતી સંસાધનોની સસ્તા ભાવે લૂંટ
આ શાસકોની ભૂખ માત્ર દેશની તિજોરી લૂંટવાથી નથી સંતોષાઈ, તેમણે પ્રકૃતિને પણ કોર્પોરેટના હવાલે કરી દીધી છે. સરકારે કાયદાઓમાં પક્ષપાતી ફેરફાર કરીને જંગલોની સત્તાવાર વ્યાખ્યા જ બદલી નાખી, જેથી વર્ષ ૨૦૨૩ માં ૧.૯૭ લાખ ચોરસ કિલોમીટર જેટલો વિરાટ ગ્રીન એરિયા અબજોપતિઓના માઇનિંગ ઉદ્યોગોના ‘વિકાસ’ માટે ખોલી શકાય. આટલું જ નહીં, ઉત્તર પશ્ચિમ ભારતની 670 કિલોમીટર લાંબી અને રણ પ્રદેશને ફેલાતો અટકાવતી અત્યંત મહત્વની અરવલ્લી પહાડીઓની વ્યાખ્યા બદલીને ત્યાં મોટા પાયે ગેરકાયદે માઇનિંગ શરૂ કરાવવાનો ઘૃણાસ્પદ પ્રયાસ કરાયો હતો. જો કે, સુપ્રીમ કોર્ટે સમયસર હસ્તક્ષેપ કરીને આ બંને સરકારી કાળા કાયદાઓ પર રોક લગાવી દીધી હતી. પરંતુ આનાથી એ સાબિત થઈ ગયું કે સરકાર સામાન્ય નાગરિકોના સ્વાસ્થ્ય અને આયુષ્યને ટૂંકું કરીને પણ ઉદ્યોગપતિઓની તિજોરીઓ ભરવા માંગે છે.
તપાસ એજન્સીઓનો ડર બતાવી એસેટ્સ અને ફંડિંગની વસૂલાત
“પ્રો-રિચ” શબ્દ પણ આ શાસનની સાચી લાક્ષણિકતા નથી, આ માત્ર ‘મિત્ર ઉદ્યોગપતિઓ’ માટે ચાલતી ગેંગ છે. દેશની સર્વોચ્ચ તપાસ એજન્સીઓ જેવી કે ED, CBI અને ઇનકમ ટેક્સ વિભાગનો ઉપયોગ સરકારી હથિયાર તરીકે કરીને અદાણી ગ્રુપ માટે રસ્તો સાફ કરાયો. એક પછી એક ખાનગી પ્રમોટર્સ પર દરોડા પાડીને તેમને પોતાના કિંમતી પોર્ટ, એરપોર્ટ અને સિમેન્ટ ફેક્ટરીઓ સસ્તા ભાવે અદાણી ગ્રુપને વેચવા મજબૂર કરાયા, જેના કારણે ગૌતમ અદાણી રાતોરાત દુનિયાના બીજા ક્રમના સૌથી અમીર વ્યક્તિ બની ગયા. આ એજન્સીઓનો ઉપયોગ સત્તાધારી પક્ષ માટે ખંડણીખોરની જેમ રાજકીય ફંડિંગ ઉઘરાવવા પણ થયો. સુપ્રીમ કોર્ટે ઇલેક્ટોરલ બોન્ડને ગેરકાયદે જાહેર કર્યા તે પહેલાં, ભાજપને તપાસ હેઠળની કંપનીઓ પાસેથી ૨,૪૭૧ કરોડ રૂપિયા મળ્યા હતા, જેમાંથી ૬૯ ટકા રકમ તો દરોડા પડ્યા પછી વસૂલાઈ હતી. કુલ મળીને વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ માં ભાજપને બિઝનેસ હાઉસો પાસેથી ૫,૭૧૭ કરોડ રૂપિયાનું દાન મળ્યું, જે બાકીની તમામ રાષ્ટ્રીય પાર્ટીઓના કુલ દાન કરતા ૧૩ ગણું વધુ છે.
મહત્તમ શોષણની સિસ્ટમ અને પતન તરફ વધતો દેશ
આ સમગ્ર વ્યવસ્થાનો એક જ કાળો એજન્ડા છે: મહત્તમ શોષણ અને આર્થિક શક્તિનું મહત્તમ કેન્દ્રીકરણ. જ્યારે દેશમાં વ્યાપારિક સફળતાનો રસ્તો મહેનત કે ઇનોવેશનને બદલે સત્તાધારી પક્ષની તિજોરી ભરીને ‘મેચ ફિક્સિંગ’ કરવાથી નક્કી થતો હોય, ત્યારે ભારતના આખા વ્યાપારી વાતાવરણની વિશ્વસનીયતા ખતમ થઈ જાય છે. વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પણ આક્રોશ પૂર્વક નોંધ્યું છે કે પ્રામાણિકતાથી કામ કરતી ‘પ્લે ફેર’ સ્થાનિક કંપનીઓ અને સ્ટાર્ટઅપ્સની સંખ્યા આ મોનોપોલીઓ કરતા ક્યાંય વધારે છે જેઓ આ કચડતી સિસ્ટમથી કંટાળી ગયા છે. અમીર લોકો અને તેમનો અબજો રૂપિયાનો ટેક્સ હવે લંડન, દુબઈ અને સિંગાપોર ભાગી રહ્યો છે, જેનાથી ભારતીય રૂપિયો સતત ગગડી રહ્યો છે. આ લૂંટ લાંબો સમય નહીં ચાલે, પરંતુ આ અંધ શાસનના પતન પછી દેશને ફરીથી ન્યાયપૂર્ણ અને સમાન બનાવવા માટે વ્યાપક ક્રાંતિકારી સુધારાઓ કરવા પડશે.
આ પણ વાંચો:
