Crony Capitalism India: ભારતની આર્થિક યાત્રામાં છેલ્લા એક દાયકાથી જે ચમક બતાવવામાં આવી રહી છે, તે વાસ્તવમાં જનતાની આંખોમાં ધૂળ નાખવાનો પ્રયાસ છે. આ સમયગાળામાં વિકાસના નામે માત્ર એક જ કોર્પોરેટ વ્યાપારી જૂથનો અંધાધૂંધ વિસ્તાર થયો છે. આ વિસ્તાર હવે એટલો ખતરનાક બની ચૂક્યો છે કે દેશના બંદરો, વીજળી, એરપોર્ટ, કોલસો, ડિજિટલ ડેટા અને અનાજ જેવા તમામ સંસાધનો કોઈ એક જ કેન્દ્ર તરફ વળી ગયા છે. જ્યારે કોઈ ખાનગી કોર્પોરેટ ઘરાણાની પ્રગતિને “દેશની પ્રગતિ” અને તેની આલોચનાને “દેશદ્રોહ” તરીકે ખપાવવામાં આવે, ત્યારે સ્પષ્ટ થાય છે કે દેશમાં બજાર આધારિત મૂડીવાદ ખતમ થઈ ચૂક્યો છે અને સત્તાના સંરક્ષણ હેઠળ ‘દરબારી મૂડીવાદ’ (ક્રોની કેપિટાલિઝમ) અમલી બન્યો છે.
સંસ્થાઓની નમી ગયેલી કરોડરજ્જુ
આ આપખુદ દરબારી માળખામાં શક્તિનું કેન્દ્ર માત્ર એક જ જગ્યાએ સંકોચાઈ ગયું છે. દેશની બંધારણીય સંસ્થાઓ માત્ર કાગળ પર જ હાજર છે, પરંતુ તેમની સ્વાયત્તતા છીનવી લેવાઈ છે. સરકારી નિયામકો (રેગ્યુલેટર્સ) નો અવાજ દબાવી દેવાયો છે અને લોકશાહીના ચોથા સ્તંભ ગણાતા ગોદી મીડિયાની કરોડરજ્જુ શાસકો સામે નમી ગઈ છે. સંસદની અંદરથી જનતાના પાયાના સવાલો ગાયબ કરી દેવાયા છે. સામાન્ય જનતામાં એક એવો ભયાનક અહેસાસ પેદા કરી દેવાયો છે કે હવે સિસ્ટમમાં કશું જ બદલાઈ શકે તેમ નથી. કોઈ ચોક્કસ જૂથની પકડ એટલી મજબૂત છે કે સરકારી એજન્સીઓ પણ તેને અડતા પહેલા સો વાર વિચારે છે.
સુનિયોજિત રીતે સંસાધનોની લૂંટ
આ આખું શાસન મોડલ કોઈ એક દિવસમાં ઊભું નથી થયું, પરંતુ એક અત્યંત સુનિયોજિત કાવતરા હેઠળ દેશની સંપત્તિ સગેવગે કરાઈ છે. પહેલા સરકારી બંદરો, પછી પાવર સેક્ટર, ત્યારબાદ એરપોર્ટો, કોલસાની ખાણો, ડેટા સેન્ટરો અને હવે છેલ્લે સંરક્ષણ સંબંધી સપ્લાય ચેઈન પણ એક જ માનીતા ઉદ્યોગપતિના હવાલે કરી દેવાઈ છે. આ આંધળો વિસ્તાર બજારની તંદુરસ્ત સ્પર્ધાથી નહીં, પરંતુ શાસકો દ્વારા રાતોરાત બદલાતી સરકારી નીતિઓ, પ્રાથમિકતાઓ અને સરકારી તિજોરીની લહાણીઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. દેશના આર્થિક ધબકારા હવે જનતાના હિતમાં નહીં પણ કોર્પોરેટ આંગળીઓના ઈશારે ચાલે છે.
હિંડનબર્ગ અહેવાલે ખોલી પોલ
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચાસ્પદ બનેલો હિંડનબર્ગ રિપોર્ટ વાસ્તવમાં ભારતીય સત્તાધીશો અને મૂડીપતિઓ વચ્ચેની આ જ સાંઠગાંઠનો અરીસો હતો. આ રિપોર્ટ બહાર આવતા જ શેરબજારમાં મોટો ભૂકંપ આવ્યો, પરંતુ સરકારનું ક્રોની માળખું જરાય ન હલ્યું. કારણ કે આ વિવાદિત કંપની હવે માત્ર એક કોર્પોરેટ લિમિટેડ નહોતી, પરંતુ તે દેશના સરકારી પાયાના માળખા (ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર) પર અજગરભરડો લઈ ચૂકી હતી. આ આખી ઘટનાએ દુનિયા સામે સાબિત કરી દીધું કે ભારતમાં કાયદાનું શાસન નથી, પરંતુ અબજોપતિ મૂડી અને રાજકીય સત્તાની મિલીભગત દેશ ચલાવી રહી છે, જેને પડકારવાની તાકાત કોઈ દેશી સંસ્થામાં રહી નથી.
વોશિંગ્ટન સુધી ફેલાયેલો દરબાર
વાર્તામાં સૌથી મોટો વળાંક ત્યારે આવ્યો જ્યારે અમેરિકાની કડક નિયામક સંસ્થાઓએ પણ વર્ષોની તપાસ બાદ આ જૂથ સામેના સંભવિત કાનૂની આરોપો પાછા ખેંચવાના સંકેતો આપ્યા છે. આ કોઈ એક કંપનીની નૈતિક જીત નથી, પરંતુ ગ્લોબલ જીઓ-પોલિટિક્સ (ભૌગોલિક રાજનીતિ) નો નગ્ન નાચ છે. જ્યારે વ્યૂહાત્મક અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો કાયદા અને ન્યાય કરતા મોટા થઈ જાય, ત્યારે આવા પરિણામો આવે છે. અમેરિકાના વોશિંગ્ટન સુધી જ્યારે દિલ્હીના આ ચોક્કસ કોર્પોરેટ ઘરાણાની આર્થિક જરૂરિયાતો અનુભવાવા લાગે, ત્યારે સમજવું પડે કે આ દરબારી મૂડીવાદ હવે માત્ર ગલ્લી-કૂચીનો નથી રહ્યો, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે સંસ્થાકીય ભ્રષ્ટાચારનું રૂપ લઈ ચૂક્યો છે.
આજની કડવી વાસ્તવિકતા એ છે કે દેશનો કોઈ નિયામક ડર વગર કામ કરી શકતો નથી, કોઈ પત્રકાર સાચું જોખમ ખેડી શકતો નથી અને કોઈ સામાન્ય નાગરિક ભય વગર સરકારને સવાલ પૂછી શકતો નથી. આ આર્થિક પતન નથી, પણ લોકશાહીનું સરેઆમ ચીરહરણ છે. પ્રજાસત્તાકની તાકાત એ વાતમાં નથી કે તે અમીરોને કેટલી ઝડપથી વધુ અમીર બનાવે છે, પરંતુ એ વાતમાં છે કે તે કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરનારા શક્તિશાળી લોકોને કઈ રીતે રોકે છે અને જવાબદાર બનાવે છે. આજે દેશમાં પ્રજાસત્તાક નહીં પણ દરબાર ચાલે છે, જ્યાં માત્ર આદેશો અને શાસકોની ખોટી પ્રશંસાના ગીતો જ ગુંજે છે.
૨૦૩૦ નું નકલી વિકસિત ભારત
એક તરફ સરકાર દેશને ઝડપથી વધતું અર્થતંત્ર, ચમકતા એરપોર્ટો અને વૈશ્વિક મહત્વાકાંક્ષાઓનો પ્રોપેગેન્ડા બતાવે છે, જ્યારે બીજી તરફ દેશનું આખું આર્થિક માળખું એક જ ઘરાણાની મુઠ્ઠીમાં સમેટાઈ રહ્યું છે. આ એવો ભયાનક વિરોધાભાસ છે જે લોકશાહીનું સંતુલન બગાડી રહ્યો છે. જ્યારે રાષ્ટ્રની કથા અને કોર્પોરેટ ઘરાણાની કથા એક થઈ જાય, ત્યારે જનતાનો અવાજ દબાઈ જાય છે. સરકાર આ કેન્દ્રીયકૃત લૂંટના જોરે જ ૨૦૩૦ માં ભારતને ‘વિકસિત રાષ્ટ્ર’ જાહેર કરવાનો નકલી દાવો કરવા જઈ રહી છે, જે વાસ્તવમાં જનતાની કંગાળિયત પર ઊભું કરાયેલું માત્ર એક કોર્પોરેટ માળખું હશે.
SIR Controversy: હવે ભાજપ જ નક્કી કરશે દેશનો મતદાર કોણ? – thegujaratreport.com
