Arunachal China Incursion: અરુણાચલ પ્રદેશના અપર સુબનસિરી જિલ્લામાંથી એક ચિંતાજનક અહેવાલ સામે આવ્યો છે, જેણે દેશની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર અનેક પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. સ્થાનિક ‘નાહ’ જનજાતિ કલ્યાણ સોસાયટીએ જિલ્લાના ડેપ્યુટી કમિશનરને મોકલેલા મેમોરેન્ડમમાં સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કર્યો છે કે ચીનની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી (PLA) એ તેમની પિતૃક જમીન પર કબજો જમાવી લીધો છે. જે વિસ્તારોમાં આદિવાસીઓ વર્ષોથી પોતાના પશુઓ ચરાવવા જતા હતા, ત્યાં આજે ચીને રસ્તાઓ, લશ્કરી શિબિરો અને પાકા બંકરો બનાવી દીધા છે. સેટેલાઈટ ઈમેજરીના વિશ્લેષણથી પણ આ દાવાઓની પુષ્ટિ થાય છે, જ્યાં સ્પષ્ટપણે નવી વસાહતો, હેલિપેડ અને સોલર પેનલ્સ દેખાય છે. પ્રશ્ન એ છે કે, જો આ જમીન ટેકનિકલી ભારતની છે, તો ચીન ત્યાં આટલું મોટું નિર્માણકાર્ય કેવી રીતે કરી શક્યું અને આપણી સરહદી એજન્સીઓ આ બાબતે અજાણ કેમ રહી?
સરકારનો ‘ઈનકાર’ અને વિરોધાભાસી વલણ
જ્યારે પણ અરુણાચલમાં ચીની ઘૂસણખોરીના અહેવાલો બહાર આવે છે, ત્યારે સરકારનું વલણ હંમેશા એક સમાન અને જૂના ઘસાઈ ગયેલા રેકોર્ડ જેવું હોય છે—”કોઈ ઘૂસણખોરી થઈ નથી, બધું પાયાવિહોણું છે.” કિરણ રિજિજુ જેવા નેતાઓ તેને ‘ગેરસમજ’ કે ‘બંને તરફથી થતું અતિક્રમણ’ ગણાવીને વિષયને બદલવાનો પ્રયત્ન કરે છે. તાજેતરમાં ભાજપના સાંસદ તાહી તાકગે આ તસવીરોને જૂની ગણાવીને મામલાને ઠંડો પાડવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. સરકારની આ રણનીતિ ચીનને ખુશ રાખવા માટેની કે પછી સંઘર્ષ ટાળવા માટેની છે, તે સમજવું મુશ્કેલ છે. સત્ય એ છે કે ૨૦૧૯માં ભાજપના જ સાંસદ તાપીર ગાઓએ સંસદમાં કબૂલ્યું હતું કે ચીને ૫૦ થી ૬૦ કિલોમીટર ભારતીય પ્રદેશ પર કબજો કર્યો છે. છતાં, સત્યને સ્વીકારવાને બદલે સરકાર તેને દબાવવાનું પસંદ કરી રહી છે.
ચીનની આક્રમક પદ્ધતિઓ: સલામી સ્લાઈસિંગ અને નામ બદલવાની રમત
ચીન પોતાની સરહદ વિસ્તારવા માટે અત્યંત ચતુર અને ખતરનાક પદ્ધતિઓ અપનાવી રહ્યું છે. સૌ પ્રથમ, તેઓ ‘કાર્ટોગ્રાફિક એગ્રેશન’ દ્વારા વર્ષોથી અરુણાચલના સ્થળોના નામ બદલી રહ્યા છે. બીજું, તેમણે સરહદ પર ૬૦૦ થી વધુ ‘સંરક્ષણ ગામડાઓ’ વસાવ્યા છે, જે નાગરિક વસાહતો હોવાનો દેખાવ કરે છે પરંતુ વાસ્તવમાં સૈન્ય હેતુઓ માટેના નોડલ પોઈન્ટ્સ છે. આ ઉપરાંત, ‘સલામી સ્લાઈસિંગ’ જેવી વ્યૂહરચના દ્વારા તેઓ ધીમે-ધીમે ભારતીય જમીન પર અતિક્રમણ કરી રહ્યા છે. ચીન પાસે અપાર ધીરજ છે; તેઓ પહેલા ગોચર ભૂમિ પર કેમ્પ લગાવે છે, રસ્તો બનાવે છે અને કોઈ વિરોધ કરે તે પહેલાં ત્યાં એટલું મજબૂત સંરક્ષણ ગોઠવી દે છે કે પછી તેને પાછું મેળવવું અશક્ય બની જાય છે.
વેપાર અને આર્થિક નિર્ભરતાની જટિલતા
ભારત એક તરફ ચીની એપ્સ પર પ્રતિબંધ અને સરહદ પર તણાવની વાત કરે છે, તો બીજી તરફ ચીન સાથેનો દ્વિપક્ષીય વેપાર રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી રહ્યો છે. ૨૦૨૪–૨૫માં ૧૨૭ અબજ ડોલરના વેપારમાં ભારતને ૧૦૦ અબજ ડોલરની મોટી વેપાર ખાધ છે. આપણે જે ચીનને આટલું બધું નાણું આપી રહ્યા છીએ, તે જ ચીન પાકિસ્તાનને ભારત વિરુદ્ધ હથિયારો અને સેટેલાઈટ માહિતી પૂરી પાડી રહ્યું છે. લદ્દાખની ગલવાન ખીણની ઘટના પછી પણ આપણે ચીન સાથેની સીધી ફ્લાઈટ્સ શરૂ કરી અને વડાપ્રધાનની ચીન મુલાકાત દ્વારા ફરીથી વેપાર વધારવાની વાત થઈ રહી છે. આર્થિક લાભ મેળવવાની લાલચમાં ચીનની ધમકીઓ અને અતિક્રમણને નજરઅંદાજ કરવા એ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે મોટું જોખમ સાબિત થઈ શકે છે.
બ્રહ્મપુત્રા પર ડેમ અને વ્યૂહાત્મક ખતરો
ચીન ભારત પર દબાણ લાવવા માટે પાણીને પણ એક હથિયાર તરીકે વાપરી રહ્યું છે. સરહદથી માત્ર ૫૦ કિલોમીટર દૂર મેડોગમાં ૬૦,૦૦૦-મેગાવોટનો વિશાળ હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ બનાવીને ચીન બ્રહ્મપુત્રા નદીના પ્રવાહને નિયંત્રિત કરવા માંગે છે. આ ડેમ એટલો મોટો છે કે તે ભારત અને બાંગ્લાદેશ માટે ભવિષ્યમાં વિનાશક સાબિત થઈ શકે છે. જો આ વિસ્તારમાં ભૂકંપ આવે, તો તે સમગ્ર પ્રદેશમાં પૂરની સ્થિતિ સર્જી શકે છે. ચીનની આ વ્યૂહરચના ભારતને દરેક મોરચે ઘેરવાની છે. આપણે એ સમજવાની જરૂર છે કે ચીન આપણું ભાગીદાર નહીં, પણ એક વ્યૂહાત્મક હરીફ છે, જે પોતાની સત્તાના વિસ્તરણ માટે કોઈ પણ હદ સુધી જઈ શકે છે.
સંરક્ષણ તૈયારીઓ અને ભવિષ્યના પડકારો
આજે ભારત ચીનની સરખામણીમાં ટેકનોલોજી અને સંરક્ષણ ઉત્પાદનમાં ઘણું પાછળ છે. ચીન છઠ્ઠી પેઢીના ફાઈટર જેટ બનાવી રહ્યું છે, ત્યારે ભારત હજુ પાંચમી પેઢીના પ્લેન મેળવવા માટે વર્ષોનો સમય જોઈ રહ્યું છે. આપણી પાસે ૩,૫૦૦ કિમી લાંબી સરહદ પર પેટ્રોલિંગ કરવાની પૂરી ક્ષમતા નથી, અને ચીન આ નબળાઈનો સંપૂર્ણ લાભ લઈ રહ્યું છે. હવે સમય આવી ગયો છે કે આપણે ચીનના ખતરાને સ્વીકારીએ, જનતા સાથે પ્રામાણિક રહીએ અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બનીએ. જો આપણે આપણી અંધતા નહીં છોડીએ અને ચીનની રમતને નહીં સમજીએ, તો આવનારા વર્ષોમાં આપણે આપણો વધુ પ્રદેશ ગુમાવી શકીએ છીએ. ચીન પીછેહઠ કરવાનું નથી, તેથી ભારત માટે આકરા પગલાં લેવા અને વ્યૂહાત્મક તૈયારીઓ કરવી અનિવાર્ય છે.
આ પણ વાંચો:
