BJP Religious Opposition: છેલ્લા ઘણા સમયથી ધર્મના ક્ષેત્રમાં જે એકહથ્થુ વર્ચસ્વ જોવા મળતું હતું, તેમાં હવે ગાબડાં પડવા લાગ્યા છે. જે વિપક્ષને રાજકીય મેદાનેથી ખતમ કરી દેવામાં આવ્યો હતો, તે હવે ધર્મના ગઢની અંદરથી જ પેદા થઈ રહ્યો છે. રામ મંદિરમાં થયેલી કથિત ડકેતી અને ગેરરીતિઓના મામલાએ આ આખા માળખાને હચમચાવી દીધું છે. અયોધ્યાના ધાર્મિક મંચો પરથી હવે RSS, VHP અને ભાજપના નિયંત્રણ સામે ખુલ્લેઆમ વિરોધના સૂર સંભળાઈ રહ્યા છે. ૨૦૧૪ બાદ દેશમાં ધર્મના નામે એક એવી સહમતી બનાવી દેવામાં આવી હતી કે ભાજપ કે મોદી સરકારની કોઈ ટીકા ન થઈ શકે, પરંતુ હવે સ્થિતિ બદલાઈ રહી છે. ધાર્મિક સંગઠનો અને સંતો હવે ખુલીને બોલવા લાગ્યા છે, જે ભાજપ માટે એક મોટો રાજકીય પડકાર બની શકે છે. ભાજપનો જે રાજકીય જનાધાર ધર્મના પાયા પર ટકેલો છે, જો ત્યાં જ આક્રોશ વધશે તો તેની ગંભીર અસર આગામી સમયમાં જોવા મળશે.
અનુપમ ખેરનું નિવેદન અને ઘરની અંદરનો સંઘર્ષ
ફિલ્મ અભિનેતા અનુપમ ખેરનું તાજેતરનું નિવેદન આ વિવાદના કેન્દ્રમાં છે. તેમણે કહ્યું કે, “જો તમારા ઘરમાં ચોરી થાય તો તમે ઘરને નહીં, પણ ચોરને કોસો છો.” પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે આ ‘ઘર’ના મુખિયા કોણ છે? જનતા હવે એ સવાલ પૂછી રહી છે કે શું આ આખા મામલામાં ઘરના મોટા સભ્યો એટલે કે જવાબદાર નેતાઓને બચાવવાની કોશિશ થઈ રહી છે? અખિલેશ યાદવે જ્યારે આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો, ત્યારે જ સમગ્ર દેશમાં આ ડકેતીની ચર્ચા વેગવંતી બની. ભાજપ સતત એવું રટણ કરી રહ્યું છે કે આ ‘ઘરનો મામલો’ છે અને અંદરોઅંદર ઉકેલાઈ જશે. પરંતુ સામાન્ય માણસ અને રામ ભક્તો હવે નૈતિકતાના પાઠ ભણાવવા લાગ્યા છે. શું આ મામલામાં જવાબદારી નક્કી થઈ? શું કાર્યવાહીમાં વિલંબ થયો? આવા અગણિત સવાલો ભાજપના સમર્થકોના મનમાં પણ છે, જેઓ હવે ડરને કારણે ચૂપ છે પણ તેમની નારાજગી સ્પષ્ટ દેખાય છે.
સંતોના મુખર થતા અવાજો: એક નવી ક્રાંતિ?
જ્યોતિરમઠના શંકરાચાર્ય અવિમુક્તેશ્વરાનંદ સરસ્વતીએ મંદિર ટ્રસ્ટને ભંગ કરવાની માંગણી કરીને આખા મામલામાં એક નવો વળાંક આપ્યો છે. તેઓ વારંવાર પૂછી રહ્યા છે કે ટ્રસ્ટમાં RSS ના લોકોનું શું કામ છે? નિર્મોહી અખાડાના મહંત દિનિન્દ્ર દાસ અને હનુમાનગઢીના મહંત ધર્મદાસ જેવા દિગ્ગજ સંતો પણ હવે ટ્રસ્ટની વ્યવસ્થા સામે સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે. ૨૦૨૧ થી ચાલી આવતી લૂંટ અને ગેરરીતિના આરોપોને આજે ફરીથી જીવંત કરવામાં આવ્યા છે. એક સમયે જે સંતો ભાજપ અને RSS ની લાઈન દોહરાવતા હતા, તે આજે આ સંસ્થાઓની ચાબુક સામે પડકાર ફેંકી રહ્યા છે. સંતોષ દુબે જેવા કાર્યકર્તાઓ અયોધ્યામાં એકલા હાથે મોરચો માંડીને બેઠા છે અને તેમની વાત આજે મીડિયામાં પણ સ્થાન પામી રહી છે, જે દર્શાવે છે કે બદલાતી હવાની દિશા કઈ તરફ છે.
રામ મંદિર, જમીનનો વિવાદ અને પરંપરાની ઉપેક્ષા
સંતો હવે માત્ર નાણાકીય ગેરરીતિ જ નહીં, પણ ધાર્મિક પરંપરાઓના પાલન પર પણ સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે. રામાનંદી પરંપરા મુજબ પૂજા ન થતી હોવાની ફરિયાદો ઉઠી છે. ટ્રસ્ટના કોષાધ્યક્ષ ગોવિંદ દેવ ગિરીએ સુધારાના વાયદા કર્યા છે, પરંતુ આ ફરિયાદો જ સાબિત કરે છે કે ધાર્મિક ક્ષેત્રમાં અસંતોષ ઊંડો છે. વળી, મંદિર આંદોલનના સમયે VHP પર લાગેલા ચંદાના ગબનના જૂના આરોપો પણ ફરીથી બહાર આવી રહ્યા છે. આ એ વાતની નિશાની છે કે ઘણા લોકો લાંબા સમયથી પોતાના મનમાં ભડાશ ભરીને બેઠા હતા અને રામ મંદિર કાંડ તેમને બોલવાની તક આપી દીધી છે. ભાજપ આને કંટ્રોલ કરવાની કોશિશ કરી રહ્યું છે, પણ આ અવાજો હવે શાંત થાય તેમ લાગતું નથી.
શું ભાજપનો રાજકીય જનાધાર ધર્મના નામે જોખમમાં છે?
અયોધ્યા લોકસભા બેઠક પર ભાજપની હાર એ વાતનો પુરાવો છે કે અયોધ્યાની જનતા ભાજપના રાજકીય અભિગમથી નારાજ છે. અયોધ્યામાં સ્થાનિક લોકોની ઉપેક્ષા અને ધાર્મિક સંસ્થાઓ પરના રાજકીય કંટ્રોલે જનતાને વિપક્ષી અવાજ બનવા મજબૂર કરી દીધી છે. જે રીતે ભાજપના સમર્થક હવે ધાર્મિક એકતાના નામે ચૂપ નથી રહી શકતા, તે પક્ષ માટે ચિંતાનો વિષય છે. ભાજપના નેતાઓ ભલે અત્યારે વિરોધને ‘હિન્દુ વિરોધી’ કે ‘રાષ્ટ્ર વિરોધી’ ગણાવવાની કોશિશ કરે, પણ તેઓ મહંત ધર્મદાસ કે શંકરાચાર્યને રામદ્રોહી કહેવાની હિંમત નથી કરી શકતા. આ જ કારણ છે કે ભાજપની અંદર પણ બેચેની છે.
જાગૃત થયેલો ધર્મ અને રાજનીતિની મર્યાદા
રામાયણની સૂક્તિ ‘પ્રવિશ નગર કીજે સબ કાજા’ નો ઉલ્લેખ કરીને આજે લોકો એવું કહી રહ્યા છે કે ભાજપે મંદિરમાં રામના નામે સંચાલન તો લીધું, પણ અસલિયતમાં ત્યાં ગેરરીતિઓ આચરી છે. કેદારનાથ અને બદ્રીનાથના કિસ્સામાં પણ જે રીતે સત્ય બહાર આવ્યું, તેણે ભાજપની આબરૂને ભારે ફટકો આપ્યો છે. ભાજપ અત્યાર સુધી એવી ગેરસમજમાં હતી કે ધર્મના નામે રાજનીતિ કાયમ માટે અબાધિત રહેશે, પરંતુ ધાર્મિક ક્ષેત્રમાં જન્મેલો આ નવો વિપક્ષ ભાજપની સત્તાના પાયાને હચમચાવવા સક્ષમ છે. જો આ રીતે જ સવાલ પૂછાતા રહેશે, તો ધર્મના નામે મળતા વોટ પર ભાજપનો એકહથ્થુ અધિકાર ખતમ થઈ જશે. ડકેતી મહાપાપ છે, પણ જનતાની શ્રદ્ધા સાથેની છેતરપિંડી એ તેનાથી પણ મોટું રાજકીય પાપ છે.
આ પણ વાંચો:
