Trump Generic Medicine Tariff: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર પોતાની “અમેરિકા ફર્સ્ટ” વેપાર નીતિ હેઠળ એવો નિર્ણય જાહેર કર્યો છે, જેનો સૌથી મોટો ફટકો ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગને લાગી શકે છે. ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી છે કે હાલમાં તો ભારતીય જેનેરિક મેડિસિન્સ પર કોઈ વધારાનો ટેરિફ નહીં લાગે, પરંતુ આગામી વર્ષોમાં તબક્કાવાર 100% અને ત્યારબાદ 200% ટેરિફ લાગુ કરવામાં આવશે.
ભારતને વિશ્વનું “ફાર્મસી ઓફ ધ વર્લ્ડ” કહેવાય છે અને અમેરિકામાં સૌથી વધુ જેનેરિક દવાઓની સપ્લાય ભારત જ કરે છે. તેથી ટ્રમ્પની આ જાહેરાત માત્ર વેપારી નિર્ણય નથી, પરંતુ ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધો અને વૈશ્વિક ફાર્મા સપ્લાય ચેઇન માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.
શું છે ટ્રમ્પની નવી ટેરિફ યોજના?
ટ્રમ્પના જણાવ્યા મુજબ અમેરિકાને જીવનરક્ષક દવાઓ માટે વિદેશી દેશો પર નિર્ભર રહેવું હવે સ્વીકાર્ય નથી. ખાસ કરીને ભારત અને ચીનમાંથી આયાત થતી જેનેરિક દવાઓને ધ્યાનમાં રાખીને અમેરિકાએ સ્થાનિક ઉત્પાદન વધારવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
આ યોજના મુજબ:
- ઓગસ્ટ 2026 સુધી ભારતીય જેનેરિક દવાઓ પર હાલની જેમ 0% ટેરિફ રહેશે.
- ઓગસ્ટ 2028થી જુલાઈ 2029 સુધી આયાતી જેનેરિક દવાઓ પર 100% ટેરિફ લાગશે.
- ત્યારબાદ 200% ટેરિફ અનિશ્ચિત સમય માટે લાગુ રહેશે.
આ રીતે અમેરિકાએ પોતાની સ્થાનિક ફાર્મા કંપનીઓને ઉત્પાદન વધારવા માટે લગભગ બે વર્ષનો સમય આપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
બે વર્ષનો સમય કેમ આપવામાં આવ્યો?
પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે જો અમેરિકા ટેરિફ લગાવવા જ માંગે છે તો તરત જ કેમ નહીં?
વિશેષજ્ઞોના મતે અમેરિકામાં હાલમાં એટલી મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતા ઉપલબ્ધ નથી કે તે પોતાની જરૂરિયાત મુજબ તમામ જરૂરી દવાઓનું ઉત્પાદન કરી શકે. નવા ફાર્માસ્યુટિકલ પ્લાન્ટ ઊભા કરવામાં વર્ષો લાગી શકે છે. ઉપરાંત USFDAની મંજૂરી પ્રક્રિયા પણ લાંબી હોય છે.
જો તરત જ ભારે ટેરિફ લાગુ કરવામાં આવે તો અમેરિકામાં:
- જરૂરી દવાઓની અછત સર્જાઈ શકે.
- દવાઓના ભાવમાં ભારે વધારો થઈ શકે.
- હેલ્થકેર ખર્ચ વધુ વધી શકે.
તેથી બે વર્ષની મુદત દરમિયાન અમેરિકા સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવા માંગે છે.
ટ્રમ્પ જેનેરિક દવાઓને જ કેમ નિશાન બનાવી રહ્યા છે?
ટ્રમ્પ પ્રશાસનનું માનવું છે કે કોવિડ-19 મહામારી દરમિયાન દુનિયાએ જોયું કે જીવનરક્ષક દવાઓ, એક્ટિવ ફાર્માસ્યુટિકલ ઇન્ગ્રેડિયન્ટ્સ (API) અને મેડિકલ સપ્લાય માટે અમેરિકા અન્ય દેશો પર ખૂબ જ નિર્ભર બની ગયું છે.
ટ્રમ્પના મતે:
- દવાઓ માટે વિદેશી સપ્લાય પર નિર્ભરતા રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે જોખમ છે.
- અમેરિકાની મેન્યુફેક્ચરિંગ નોકરીઓ વિદેશ જઈ રહી છે.
- આવશ્યક દવાઓનું ઉત્પાદન અમેરિકાની અંદર જ થવું જોઈએ.
આ જ કારણથી અમેરિકાની “અમેરિકા ફર્સ્ટ” નીતિ હેઠળ સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે.
જેનેરિક મેડિસિન્સ શું હોય છે?
જેનેરિક મેડિસિન્સ એવી દવાઓ છે જે મૂળ બ્રાન્ડેડ દવા જેવી જ અસરકારક હોય છે.
આ દવાઓમાં:
- એ જ દવા,
- એ જ ડોઝ,
- એ જ ગુણવત્તા,
- અને લગભગ સમાન અસર હોય છે.
ફરક માત્ર એટલો હોય છે કે બ્રાન્ડેડ કંપનીનો પેટન્ટ સમાપ્ત થયા પછી અન્ય કંપનીઓ એ જ દવા ઓછી કિંમતે બનાવી શકે છે. તેથી જેનેરિક દવાઓ સામાન્ય રીતે ખૂબ સસ્તી મળે છે.
ભારતને “ફાર્મસી ઓફ ધ વર્લ્ડ” કેમ કહેવાય છે?
ભારત આજે વિશ્વના સૌથી મોટા જેનેરિક દવા ઉત્પાદકોમાં સામેલ છે.
ભારતની ખાસિયતોમાં સામેલ છે:
- હજારો ફાર્માસ્યુટિકલ મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ્સ.
- ઓછો ઉત્પાદન ખર્ચ.
- કુશળ માનવશક્તિ.
- મજબૂત કેમિકલ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતા.
- USFDA દ્વારા મંજૂર અનેક ઉત્પાદન પ્લાન્ટ.
- 200થી વધુ દેશોમાં દવાઓની નિકાસ.
કોવિડ-19 દરમિયાન પણ ભારતે વિશ્વના અનેક દેશોને દવાઓ અને રસી પહોંચાડીને પોતાની ક્ષમતા સાબિત કરી હતી.
ભારતના ફાર્મા ઉદ્યોગ પર શું પડશે અસર?
અમેરિકા ભારત માટે સૌથી મોટું જેનેરિક દવાઓનું બજાર છે.
જો ભવિષ્યમાં 100% અથવા 200% ટેરિફ લાગુ થશે તો:
- ભારતીય દવાઓ અમેરિકામાં ઘણી મોંઘી બની જશે.
- નિકાસમાં ઘટાડો થઈ શકે.
- ભારતીય ફાર્મા કંપનીઓના નફા પર દબાણ આવી શકે.
- શેરબજારમાં ફાર્મા શેરોમાં અસ્થિરતા વધી શકે.
ટ્રમ્પની જાહેરાત બાદ અનેક ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓના શેરોમાં પણ ઘટાડો નોંધાયો હતો.
અમેરિકામાં પણ પડી શકે છે મોટો પ્રભાવ
આ નિર્ણયનો ફટકો માત્ર ભારતને જ નહીં પરંતુ અમેરિકાને પણ લાગી શકે છે.
જો સ્થાનિક ઉત્પાદન સમયસર તૈયાર નહીં થાય તો:
- દવાઓના ભાવ વધી શકે.
- દર્દીઓને સારવાર મોંઘી પડી શકે.
- હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ કંપનીઓનો ખર્ચ વધી શકે.
- હોસ્પિટલો પર વધારાનો આર્થિક બોજ આવી શકે.
કારણ કે અમેરિકામાં મોટા ભાગની પ્રિસ્ક્રિપ્શન દવાઓ આજે જેનેરિક મેડિસિન્સ જ છે.
ભારતીય કંપનીઓ પાસે કયા વિકલ્પો છે?
પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય કંપનીઓ આગળના કેટલાક રસ્તાઓ અપનાવી શકે છે.
- અમેરિકામાં જ નવા મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્લાન્ટ સ્થાપવા.
- પહેલાથી હાજર અમેરિકન પ્લાન્ટ ખરીદવા.
- યુરોપ, આફ્રિકા, લેટિન અમેરિકા અને ASEAN જેવા નવા બજારોમાં નિકાસ વધારવી.
- વધુ મૂલ્યવર્ધિત ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું.
ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધો પર પણ પડી શકે અસર
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે હાલમાં વેપાર કરાર અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં આ ટેરિફનો મુદ્દો બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધોને વધુ જટિલ બનાવી શકે છે. ભારત આ નિર્ણય સામે WTO માં પડકાર આપી શકે છે, પરંતુ હાલમાં વૈશ્વિક વેપાર વ્યવસ્થામાં WTO ની અસરકારકતા અંગે પણ પ્રશ્નો ઊભા થઈ રહ્યા છે.
આગળ શું?
હાલ માટે ભારતીય દવા ઉદ્યોગ પાસે તૈયારી માટે સમય છે. પરંતુ જો અમેરિકાની યોજના મુજબ આગામી બે વર્ષમાં સ્થાનિક ઉત્પાદન ઝડપથી વધી જાય તો ભારતીય કંપનીઓ માટે અમેરિકાનું બજાર પડકારજનક બની શકે છે.
વિશેષજ્ઞોના મતે હવે ભારતીય ફાર્મા ઉદ્યોગ માટે માત્ર અમેરિકાના બજાર પર નિર્ભર રહેવાને બદલે વૈશ્વિક બજારોમાં વધુ વૈવિધ્ય લાવવાનો સમય આવી ગયો છે. સાથે સાથે ઉચ્ચ ગુણવત્તા, નવીનતા અને વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા વધારવી પણ એટલી જ જરૂરી બનશે.
ટ્રમ્પની નવી ટેરિફ નીતિ આગામી વર્ષોમાં માત્ર ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગને જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વૈશ્વિક દવા બજારને નવી દિશા આપી શકે છે. જો 200% ટેરિફ વાસ્તવમાં અમલમાં આવે છે તો તે વિશ્વભરના દવા વેપાર માટે ઐતિહાસિક પરિવર્તન સાબિત થઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો:
