Mumbai Protest Detentions: મુંબઈમાં વિરોધ પ્રદર્શનને લઈને પોલીસે હાથ ધરેલી કાર્યવાહી હવે ગંભીર વિવાદનું સ્વરૂપ ધારણ કરી રહી છે. બુધવારે (22 જુલાઈ) મુંબઈ પોલીસે માનવાધિકાર કાર્યકરો, વિદ્યાર્થીઓ, સ્થાનિક આગેવાનો, કોમેડિયન અને અન્ય નાગરિકોના ઘરે પહોંચી કોઈ પૂર્વ નોટિસ, વૉરન્ટ અથવા અટકાયતનું સ્પષ્ટ કારણ આપ્યા વગર તેમને પોલીસ સ્ટેશન લઈ જવાની કાર્યવાહી કરી હતી. અનેક લોકોને કલાકો સુધી અટકાયતમાં રાખ્યા બાદ પણ પોલીસ તરફથી તેમની સામે શું આરોપ છે અથવા શા માટે તેમને અટકાવવામાં આવ્યા છે તેની કોઈ સત્તાવાર માહિતી આપવામાં આવી નહોતી.
માનવાધિકાર કાર્યકરને પુત્ર સાથે ઘરમાંથી લઈ જવાનો આરોપ
મુંબઈના પશ્ચિમ ઉપનગરમાં રહેતી માનવાધિકાર કાર્યકર સંધ્યા ફણસ્કરને બપોરના સમયે વાકોલા પોલીસ સ્ટેશન લઈ જવામાં આવ્યા હતા. તેમના જણાવ્યા મુજબ, પોલીસ અધિકારીઓ તેમના ઘરે પહોંચ્યા ત્યારે તેઓ પોતાના 11 વર્ષના પુત્ર સાથે એકલા હતા.
ફણસ્કરે જણાવ્યું કે તેમણે પોલીસને ઓછામાં ઓછું તેમના પતિ કામ પરથી ઘરે પરત આવે ત્યાં સુધી રાહ જોવા વિનંતી કરી હતી અને કોઈ કાનૂની દસ્તાવેજ અથવા વૉરન્ટ બતાવવા પણ કહ્યું હતું, પરંતુ પોલીસે તે દર્શાવવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
ઉલ્લેખનીય છે કે 20 જુલાઈએ ચૈત્યભૂમિ ખાતે યોજાનારા વિરોધ પ્રદર્શનમાં જોડાવાનો પ્રયાસ કરવા બદલ પણ તેમને તેમના પુત્ર સાથે વરલી પોલીસ સ્ટેશનમાં અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા. તેમના જણાવ્યા મુજબ, માત્ર વિરોધ નોંધાવવાનો પ્રયાસ કરવા બદલ તેમની સામે કેસ નોંધાયો હતો અને હવે ફરીથી તેમને પોલીસ સ્ટેશનમાં રોકી રાખવામાં આવ્યા.
मुंबईतील विद्यार्थी आंदोलनादरम्यान ताब्यात घेतलेल्या आंदोलकांना घेऊन जाणाऱ्या पोलिस व्हॅनसमोर एक निर्भय महिला ठामपणे उभी राहिली.
तिने माघार घेण्यास स्पष्ट नकार दिला.
क्षणातच आणखी लोक तिच्या समर्थनासाठी जमा झाले आणि अखेर पोलिसांना आंदोलकांना सोडावे लागले.
तिचे धैर्य आणि निर्धार… pic.twitter.com/i9ttuAgY5T
— Mumbai Congress (@INCMumbai) July 23, 2026
વિરોધ ચાલુ રહ્યો, રાજીનામાની માંગ વધુ તેજ
વહીવટીતંત્રની કડક કાર્યવાહી અને મોટી સંખ્યામાં અટકાયતો છતાં પ્રદર્શનકારીઓ શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં એકત્ર થયા અને વિરોધ ચાલુ રાખ્યો. પ્રદર્શનકારીઓએ કેન્દ્રીય શિક્ષણમંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગ ફરીથી દોહરાવી.
માહિતી મુજબ, કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP) દ્વારા શરૂ કરાયેલું આ આંદોલન હવે માત્ર શિક્ષણમંત્રીના રાજીનામાની માંગ સુધી મર્યાદિત રહ્યું નથી. તેમાં યુવા બેરોજગારી, સાંપ્રદાયિકતા, નાગરિક અધિકારો અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા જેવા મુદ્દાઓ પણ ઉમેરાયા છે.
સગીર બાળકોને કલાકો સુધી અટકાયતમાં રાખવાનો આરોપ
દક્ષિણ મુંબઈના આરએકે માર્ગ પોલીસ સ્ટેશનમાં પોલીસે ઓછામાં ઓછા સાત સગીર બાળકો — ચાર છોકરા અને ત્રણ છોકરીઓ — ને સાંજ પછી લગભગ પાંચ કલાક સુધી અટકાયતમાં રાખ્યા હોવાનો આરોપ છે.
કાનૂની સહાય માટે પહોંચેલી માનવાધિકાર કાર્યકર ભાગ્યેશા કુરણેએ જણાવ્યું કે શિવાજી પાર્ક નજીકથી 40થી વધુ લોકોને, જેમાં નાના બાળકો પણ સામેલ હતા, કોઈ સ્પષ્ટ કારણ વગર અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા.
તેમણે જણાવ્યું કે કેટલાક લોકો વિરોધ પ્રદર્શનમાં જોડાવા જઈ રહ્યા હોવાનું સ્વીકારતા હતા, પરંતુ ઘણા બાળકો અને અન્ય લોકોને માત્ર પ્રદર્શન સ્થળની આસપાસ હાજર હોવાના આધારે જ પોલીસ સ્ટેશન લઈ જવામાં આવ્યા.
સગીર છોકરીઓને સાંજે છોડવામાં આવી હતી, જ્યારે ચાર સગીર છોકરાઓને રાત્રે લગભગ 9 વાગ્યા સુધી રોકી રાખવામાં આવ્યા. તેમના પરિવારજનોને પણ મોડેથી જાણ કરવામાં આવી હોવાનો આરોપ છે.
કાયદા મુજબ સૂર્યાસ્ત પછી મહિલાઓ અને સગીરોને અટકાયતમાં રાખવા પર પ્રતિબંધ હોવા છતાં પોલીસ પર નિયમોના ઉલ્લંઘનના આરોપો લાગ્યા છે.
વકીલોને પણ પોલીસ સ્ટેશનમાં પ્રવેશ ન મળ્યો
સેવરી પોલીસ સ્ટેશનમાં કાનૂની સહાય આપવા પહોંચેલા વકીલોને અટકાયતમાં રહેલા લોકો સાથે મુલાકાત કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી નહોતી.
ભાગ્યેશા કુરણેએ જણાવ્યું કે પોલીસ દ્વારા તેમને પોલીસ સ્ટેશનના દરવાજા પર જ રોકી દેવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે અટકાયતમાં રહેલા લોકોને તાત્કાલિક કાનૂની મદદ મળી શકી નહોતી.
જાણીતા કાર્યકરો અને કોમેડિયન પણ પોલીસ કાર્યવાહી હેઠળ
વરિષ્ઠ સામાજિક કાર્યકર ફિરોઝ મિથિબોરેવાલા અને સલીમ સાબુવાલાને અંધેરીના MIDC પોલીસ સ્ટેશનમાં ઘણા કલાકો સુધી અટકાયતમાં રાખવામાં આવ્યા હતા.
મિથિબોરેવાલાના જણાવ્યા મુજબ, તેઓ કોંગ્રેસની બેઠકમાં જઈ રહ્યા હતા છતાં પોલીસ તેમને સીધા પોલીસ સ્ટેશન લઈ ગઈ. બાદમાં તેમને મુક્ત કરવામાં આવ્યા, પરંતુ તેમના વિરુદ્ધ એફઆઈઆર પણ નોંધાઈ હોવાનું તેમણે જણાવ્યું.
મહાત્મા ગાંધીના પ્રપૌત્ર તુષાર ગાંધીને પણ કોલાબા પોલીસ સ્ટેશનમાં અટકાયતમાં રાખવામાં આવ્યા હતા.
આ ઉપરાંત જાણીતા કોમેડિયન રૌનક રજાણી અને અબીશ મેથ્યૂને પણ કાલાચૌકી પોલીસ સ્ટેશન લઈ જવામાં આવ્યા હતા. વકીલ ચેતન માલીના જણાવ્યા મુજબ ત્યાં લગભગ 20 લોકોને અટકાયતમાં રાખવામાં આવ્યા હતા.
વિદ્યાર્થીઓને ફોન પર ધમકી આપવાનો આરોપ
કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ આરોપ લગાવ્યો કે પોલીસે તેમને ફોન કરીને પોલીસ સ્ટેશનમાં હાજર થવા દબાણ કર્યું.
એક અંડરગ્રેજ્યુએટ વિદ્યાર્થીએ જણાવ્યું કે પોલીસ અધિકારીએ તેમના માતા-પિતાના ફોન નંબર અને મકાનમાલિકની વિગતો હોવાનો ઉલ્લેખ કરીને પરોક્ષ રીતે ધમકી આપી કે જો તેઓ પોલીસ સ્ટેશનમાં હાજર નહીં થાય તો શહેરમાં ભાડાના મકાનમાં રહેવું મુશ્કેલ બની શકે છે.
20 જુલાઈથી સતત કાર્યવાહી
માહિતી મુજબ, 20 જુલાઈના રોજ પણ પોલીસે ચૈત્યભૂમિ ખાતે યોજાનારા વિરોધ પ્રદર્શન પહેલાં જ 300થી વધુ લોકોને અટકાયતમાં લીધા હતા. તેમને કલાકો સુધી પોલીસ સ્ટેશનમાં રાખ્યા બાદ નોટિસ આપી બીજા દિવસે હાજર થવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું.
માનવાધિકાર સંગઠનોનું કહેવું છે કે શહેરમાં કાર્યકરો અને વિદ્યાર્થીઓને અટકાયતમાં લેવાની આવી કાર્યવાહી હવે દબાણ અને હેરાનગતિનું નિયમિત સાધન બની રહી છે.
Hacker Hai Bhai….Hacker 🫡 pic.twitter.com/XftwOu9tke
— Cockroach is Back (@Cockroachisback) July 22, 2026
13 એફઆઈઆર નોંધાતા વિવાદ વધુ ઘેરાયો
પોલીસે 20 જુલાઈના વિરોધ પ્રદર્શન સંબંધિત કુલ 13 એફઆઈઆર નોંધાવી છે. વિવાદ એ બાબતે છે કે કેટલાક કિસ્સાઓમાં જે વિરોધ પ્રદર્શન વાસ્તવમાં થયું જ નહોતું, તેના માટે પણ અલગ-અલગ પોલીસ સ્ટેશનોમાં અલગ એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી.
કેટલાક પરિવારોના સભ્યોને જુદા-જુદા પોલીસ સ્ટેશનોમાં લઈ જઈ અલગ કેસ નોંધવામાં આવ્યા હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે.
ડેપ્યુટી કમિશનર ઓફ પોલીસ (સેન્ટ્રલ ઝોન) અનુરાગ જૈનએ પોલીસની કાર્યવાહીનું સમર્થન કરતાં જણાવ્યું કે મોટી સંખ્યામાં લોકોને શહેરના અલગ-અલગ પોલીસ સ્ટેશનોમાં મોકલવામાં આવ્યા હોવાથી અલગ એફઆઈઆર નોંધવી જરૂરી હતી. બાદમાં તમામ કેસ શિવાજી પાર્ક પોલીસ સ્ટેશનમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા હોવાનું તેમણે જણાવ્યું.
એફઆઈઆરની નકલ ન આપવાના આરોપ
માનવાધિકાર કાર્યકરોનું કહેવું છે કે અટકાયતમાં લેવાયેલા લોકો અને તેમના વકીલોને હજુ સુધી એફઆઈઆરની નકલ આપવામાં આવી નથી.
પીપલ્સ યુનિયન ફોર સિવિલ લિબર્ટીઝ (PUCL) સાથે જોડાયેલી કાર્યકર લારા જેસાનીએ જણાવ્યું કે આ સુપ્રીમ કોર્ટના યુથ બાર એસોસિયેશન કેસના ચુકાદાનો ભંગ છે, જેમાં પોલીસને 24 કલાકની અંદર એફઆઈઆર ઉપલબ્ધ કરાવવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.
આ મુદ્દે પોલીસ અધિકારી અનુરાગ જૈને પ્રતિક્રિયા આપતાં કહ્યું કે જો કોઈને વાંધો હોય તો તેઓ કોર્ટનો દરવાજો ખખડાવી શકે છે અને ત્યાંથી પોતાના સામેના આરોપોની માહિતી મેળવી શકે છે.
માનવાધિકાર સંગઠનોની ચિંતા
માનવાધિકાર સંગઠનોનું માનવું છે કે કોઈ નોટિસ અથવા વૉરન્ટ વગર લોકોની અટકાયત, સગીર બાળકોને કલાકો સુધી પોલીસ સ્ટેશનમાં રાખવા, વકીલોને કાનૂની સહાયથી રોકવા અને એફઆઈઆરની નકલ ન આપવી જેવી ઘટનાઓ કાનૂની પ્રક્રિયા અને નાગરિક અધિકારો અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.
બીજી તરફ, પોલીસનું કહેવું છે કે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા તથા સંભવિત અશાંતિ અટકાવવા માટે જરૂરી પગલાં લેવામાં આવ્યા હતા.
આ સમગ્ર મામલે હવે માનવાધિકાર સંગઠનો, કાનૂની નિષ્ણાતો અને નાગરિક સમાજ તરફથી પારદર્શક તપાસ અને કાનૂની પ્રક્રિયાનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવાની માંગ ઉઠી રહી છે.
