AfD Germany: જર્મનીના પૂર્વીય રાજ્ય સૈક્સોની-આનહાલ્ટની ચૂંટણીમાં દક્ષિણપંથી અને પ્રવાસી વિરોધી પાર્ટી અલ્ટરનેટિવ ફોર જર્મની (AfD)ના શાનદાર પ્રદર્શનથી દેશની રાજનીતિમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. AfDએ આશરે 43.8 ટકા મત મેળવ્યા છે, જ્યારે ચાન્સેલર ફ્રેડરિક મર્ઝની સેન્ટર-રાઇટ CDUને માત્ર આશરે 17.2 ટકા મત મળ્યા છે.
આ પરિણામ માત્ર જર્મની પૂરતું મર્યાદિત નથી. યુરોપમાં રાષ્ટ્રવાદી અને દક્ષિણપંથી પક્ષોના વધતા પ્રભાવને લઈને પણ નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ અને નાઝી યુગ બાદ જર્મનીની મુખ્યપ્રવાહની પાર્ટીઓએ દક્ષિણપંથી કટ્ટરપંથી પક્ષોને સત્તાથી દૂર રાખવાની નીતિ અપનાવી હતી. હવે AfD પ્રથમ વખત કોઈ જર્મન રાજ્યમાં સરકાર બનાવવાની વાસ્તવિક સ્થિતિની નજીક પહોંચી છે.
સરકાર બનાવવા માટે AfDને અન્ય પક્ષોની જરૂર
AfDને સૈક્સોની-આનહાલ્ટની 83 સભ્યોની વિધાનસભામાં 39 બેઠકો મળી છે. એટલે કે પાર્ટી સૌથી મોટી શક્તિ બની હોવા છતાં તેને સરકાર બનાવવા માટે અન્ય પક્ષોના સમર્થનની જરૂર પડશે.
CDUએ AfD સાથે કોઈપણ પ્રકારનું ગઠબંધન કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે. જર્મન રાજનીતિમાં મુખ્યપ્રવાહની પાર્ટીઓ અને AfD વચ્ચેની આ રાજકીય દીવાલને ‘ફાયરવૉલ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જોકે, AfDના આશરે 44 ટકા મત હિસ્સાએ આ ફાયરવૉલ પર રાજકીય દબાણ ચોક્કસ વધારી દીધું છે.
AfDના નેતા એલિસ વાઇડલે ચૂંટણી પરિણામને સરકાર બનાવવા માટેનો સ્પષ્ટ જનાદેશ ગણાવ્યો છે. પાર્ટી હવે રાજ્યની સાથે સંઘીય રાજનીતિમાં પણ પોતાનો દાવો મજબૂત કરવાની દિશામાં આગળ વધવા માંગે છે.
પ્રવાસન અને યુક્રેન જેવા મુદ્દાઓ AfDના કેન્દ્રમાં
AfDનું ચૂંટણી અભિયાન મુખ્યત્વે પ્રવાસન નિયંત્રણ, સરહદો પર કડક દેખરેખ, ગેરકાયદેસર પ્રવાસીઓને પરત મોકલવા અને યુક્રેનને જર્મની તરફથી આપવામાં આવતી મદદ અટકાવવા જેવા મુદ્દાઓ પર કેન્દ્રિત રહ્યું છે. પાર્ટી રશિયા સાથેના સંબંધોમાં સુધારો કરવાની પણ તરફેણ કરે છે.
આ નીતિઓ AfDને યુરોપના કેટલાક અન્ય દક્ષિણપંથી પક્ષોથી અલગ બનાવે છે. યુરોપમાં દક્ષિણપંથનો ઉછાળો થઈ રહ્યો હોવા છતાં તમામ પક્ષોના વિદેશ નીતિ અને સુરક્ષા અંગેના વિચારો એકસરખા નથી.
શું સમગ્ર યુરોપ RIGHT તરફ આગળ વધી રહ્યું છે?
જર્મનીનું પરિણામ યુરોપમાં બદલાતા રાજકીય વાતાવરણનો એક ભાગ છે. ફ્રાન્સ, સ્પેન, ઇટાલી અને પોલેન્ડ સહિતના દેશોમાં રાષ્ટ્રવાદી, રૂઢિવાદી અને પ્રવાસી વિરોધી પક્ષોનો પ્રભાવ વધ્યો છે. જોકે દરેક દેશનો રાજકીય સંદર્ભ અલગ છે.
આથી યુરોપમાં દક્ષિણપંથનો ઉછાળો એક જ પ્રકારનો છે એવું માનવું યોગ્ય નથી. મુખ્ય સવાલ હવે એ છે કે યુરોપમાં કયા પ્રકારનો દક્ષિણપંથ વધુ પ્રભાવશાળી બને છે અને તે યુરોપિયન યુનિયન, NATO, રશિયા તથા યુક્રેન જેવા મુદ્દાઓ પર કઈ દિશા અપનાવે છે.
ઇટાલીમાં જ્યોર્જિયા મેલોનીનું અલગ મોડેલ
ઇટાલીના વડાપ્રધાન જ્યોર્જિયા મેલોનીનું રાજકીય મોડેલ આ તફાવત સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. મેલોની પ્રવાસનના મુદ્દે કડક અને સામાજિક મુદ્દાઓ પર રૂઢિવાદી વલણ ધરાવે છે, પરંતુ તેઓ NATO સાથે મજબૂત રીતે જોડાયેલા છે અને યુક્રેનને પણ સમર્થન આપે છે.
આથી યુરોપમાં એવો દક્ષિણપંથ પણ ઊભરી રહ્યો છે જે રાષ્ટ્રવાદ અને કડક પ્રવાસન નીતિઓને સમર્થન આપે છે, પરંતુ સાથે અમેરિકા અને NATO સાથેના સંબંધો જાળવી રાખવા માંગે છે. AfDનું રશિયા પ્રત્યેનું વલણ અને યુક્રેનને મદદ અટકાવવાની માંગ આ મોડેલથી અલગ છે.
સ્પેનમાં Vox બની શકે છે ‘કિંગમેકર’
સ્પેનમાં પીપલ્સ પાર્ટી મજબૂત રાજકીય શક્તિ છે, પરંતુ દક્ષિણપંથી Vox પાર્ટી સરકાર રચવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. Voxના નેતા સેન્ટિયાગો અબાસ્કલે AfDની જીતનું સ્વાગત કર્યું છે.
જો પરંપરાગત કન્ઝર્વેટિવ પાર્ટીઓને સરકાર બનાવવા માટે Vox જેવી પાર્ટીઓના સમર્થનની જરૂર પડે, તો નીતિ નિર્ધારણમાં કટ્ટર દક્ષિણપંથી પક્ષોનો પ્રભાવ વધવાની શક્યતા રહે છે.
પોલેન્ડમાં રાષ્ટ્રવાદ સાથે રશિયા વિરોધી વલણ
પોલેન્ડ યુરોપના બદલાતા દક્ષિણપંથી રાજકીય પરિદૃશ્યનું વધુ એક અલગ ઉદાહરણ છે. અહીં રાષ્ટ્રવાદી અને રૂઢિવાદી શક્તિઓ મજબૂત છે, પરંતુ રશિયા અંગે તેમનું વલણ AfDથી સંપૂર્ણપણે અલગ છે.
યુક્રેન યુદ્ધ અને રશિયાની ભૌગોલિક નજીકતાને કારણે પોલેન્ડમાં રશિયાને મોટો સુરક્ષા ખતરો માનવામાં આવે છે. આ કારણે પોલિશ વડાપ્રધાન ડોનાલ્ડ ટસ્કે AfDની જીતની ઉજવણી કરનારાઓ સામે તીખી પ્રતિક્રિયા આપી હતી.
ટ્રમ્પ માટે પણ AfDની સફળતા મહત્વપૂર્ણ
જર્મનીમાં AfDનું પ્રદર્શન અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની રાજકીય વિચારસરણીના સંદર્ભમાં પણ મહત્વપૂર્ણ છે. રાષ્ટ્રવાદ, પ્રવાસન નિયંત્રણ અને પરંપરાગત રાજકીય વ્યવસ્થાના વિરોધ જેવા મુદ્દાઓમાં બંને વચ્ચે કેટલીક વૈચારિક સમાનતાઓ જોવા મળે છે.
પરંતુ અહીં એક મહત્વપૂર્ણ વિરોધાભાસ છે. ટ્રમ્પ યુરોપીય દેશો પોતાની સુરક્ષા માટે વધુ ખર્ચ કરે તેવું ઇચ્છે છે, જ્યારે રશિયા, યુક્રેન અને NATO અંગે યુરોપના દેશો વચ્ચે મતભેદ વધે તો સામૂહિક રીતે નિર્ણય લેવાની તેમની ક્ષમતા નબળી પડી શકે છે.
આથી સૈક્સોની-આનહાલ્ટનું પરિણામ માત્ર એક રાજ્યની ચૂંટણીનો આંકડો નથી. તે યુરોપમાં પરંપરાગત રાજકીય પક્ષો સામે વધતા અસંતોષ, પ્રવાસન અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓના વધતા રાજકીય મહત્વ તથા દક્ષિણપંથી શક્તિઓના બદલાતા પ્રભાવનો સંકેત પણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
