Eiffel Tower BAPS Controversy: પેરિસનું વિશ્વપ્રસિદ્ધ એફિલ ટાવર સોમવાર, 7 સપ્ટેમ્બરના રોજ કર્મચારીઓની હડતાળને કારણે મુલાકાતીઓ માટે બંધ રહ્યું હતું. આ હડતાળનું કારણ શનિવારે થયેલી એક ખાનગી મુલાકાત હોવાનું સામે આવ્યું છે. બોચાસણવાસી અક્ષર પુરુષોત્તમ સ્વામિનારાયણ સંસ્થા (BAPS) સાથે જોડાયેલા આશરે 100 લોકોના પ્રતિનિધિમંડળે એફિલ ટાવરની મુલાકાત લીધી હતી. આ મુલાકાત દરમિયાન મહિલા કર્મચારીઓ સાથે કથિત રીતે કરવામાં આવેલા વ્યવહારને લઈને કર્મચારીઓએ વિરોધ નોંધાવ્યો હતો.
કર્મચારીઓનો આરોપ છે કે પ્રતિનિધિમંડળની મુલાકાત દરમિયાન કેટલીક મહિલા કર્મચારીઓને તેમની ફરજની જગ્યાઓ પરથી હટાવવામાં આવી હતી. આ ઘટનાને કાર્યસ્થળ પર ભેદભાવ સાથે જોડીને કર્મચારીઓએ હડતાળનું આહ્વાન કર્યું હતું.
મહિલા કર્મચારીઓને ‘નજરોથી દૂર’ રાખવાનો આરોપ
એફિલ ટાવરનું સંચાલન કરતી કંપની SETEએ સ્થાનિક ફ્રેન્ચ મીડિયા સાથે વાત કરતા જણાવ્યું હતું કે પ્રતિનિધિમંડળ તરફથી મુલાકાતનું આયોજન એવી રીતે કરવાની વિનંતી કરવામાં આવી હતી કે મહિલા કર્મચારીઓ સાથેની વાતચીત મર્યાદિત રહે.
SETEના અધ્યક્ષ એરિયલ વીલ, જેઓ પેરિસમાં ચૂંટાયેલા જનપ્રતિનિધિ પણ છે, તેમણે AFPને જણાવ્યું હતું કે સમગ્ર ઘટનામાં વાસ્તવમાં શું થયું હતું તેની તપાસ કરવામાં આવશે અને ત્યારબાદ જરૂરી નિષ્કર્ષ કાઢવામાં આવશે.
યુનિયન પ્રતિનિધિ ડાયને દાવોઇનને ટાંકીને અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે BAPSના પ્રતિનિધિમંડળના પસાર થવાના સમય દરમિયાન કેટલીક મહિલા કર્મચારીઓને તેમના સામાન્ય કાર્યસ્થળ પરથી હટાવવામાં આવી હતી.
કર્મચારીઓ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા નિવેદન મુજબ, એફિલ ટાવરની મહિલા કર્મચારીઓ તેમજ કોન્ટ્રાક્ટર કંપનીઓ માટે કામ કરતી મહિલાઓને પ્રતિનિધિમંડળના સ્વાગત દરમિયાન પોતાને ‘નજરોથી દૂર રાખવા’ સૂચના આપવામાં આવી હતી. કેટલીક મહિલાઓને પોતાની ફરજની જગ્યા છોડીને અન્ય સ્થળે જવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું અને કેટલીક જગ્યાએ તેમના સ્થાને પુરુષ કર્મચારીઓને તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા.
નિવેદનમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે પ્રતિનિધિમંડળ ટાવરમાં હાજર રહે ત્યાં સુધી મહિલા કર્મચારીઓને ચોક્કસ વિસ્તારોમાંથી પસાર ન થવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું.
BAPSએ માફી માંગી, પરંતુ આરોપ અંગે સ્પષ્ટતા કરી
આ વિવાદ અંગે BAPSએ પોતાના ફ્રેન્ચ X એકાઉન્ટ દ્વારા નિવેદન જાહેર કર્યું છે. સંસ્થાએ જણાવ્યું કે તે કર્મચારીઓ દ્વારા વ્યક્ત કરવામાં આવેલી ચિંતાઓને ગંભીરતાથી લે છે. કોઈ વ્યક્તિને આ સ્થિતિથી દુઃખ પહોંચ્યું હોય અથવા અસુવિધા થઈ હોય તો સંસ્થાએ તેના માટે માફી પણ માંગી છે.
જોકે BAPSએ કહ્યું કે તેની માહિતી પ્રમાણે કોઈપણ વ્યક્તિને એફિલ ટાવરમાં પ્રવેશતા રોકવામાં આવ્યો નહોતો. સંસ્થાના જણાવ્યા મુજબ પ્રતિનિધિમંડળમાં આશરે 100 લોકો હોવાથી અન્ય મુલાકાતીઓને થતી અસુવિધા ઘટાડવા માટે એફિલ ટાવરની ટીમ સાથે સંકલન કરીને ટાવર ખુલવાના સામાન્ય સમયની શરૂઆતમાં મુલાકાતનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
જોકે, મહિલા કર્મચારીઓને તેમની જગ્યાઓ પરથી હટાવવાની વિનંતી ખરેખર પ્રતિનિધિમંડળ તરફથી કરવામાં આવી હતી કે નહીં, તે હજુ સ્પષ્ટ થયું નથી.
BAPS મંદિરના કાર્યક્રમ સાથે મુલાકાતનો સંબંધ
BAPS પ્રતિનિધિમંડળની એફિલ ટાવર મુલાકાત ફ્રાન્સમાં સંસ્થાના પ્રથમ મોટા મંદિરના પ્રાણ-પ્રતિષ્ઠા સમારોહ સાથે જોડાયેલી હતી. 6 સપ્ટેમ્બરના રોજ યોજાયેલા આ પ્રસંગે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રેકોર્ડ કરાયેલા વીડિયો સંદેશ દ્વારા BAPSને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા.
મોદીએ આ મંદિરને યુરોપમાં ભારતની સાંસ્કૃતિક હાજરીના વિસ્તરણ અને ભારત-ફ્રાન્સ સંબંધોમાં નવા અધ્યાયની શરૂઆત ગણાવી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે અલગ-અલગ દેશોમાં BAPSના મંદિરોના નિર્માણ સાથે ભારતની પ્રાચીન વિચારધારા અને માનવીય મૂલ્યો પણ આગળ વધી રહ્યા છે.
BAPS સાથે મોદીના લાંબા સમયથી સંબંધ
BAPS સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયની એક શાખા છે, જેની સ્થાપના 19મી સદીમાં ગુજરાતમાં થઈ હતી. નરેન્દ્ર મોદીનો BAPS અને તેના દિવંગત આધ્યાત્મિક ગુરુ પ્રમુખ સ્વામી મહારાજ સાથે લાંબા સમયથી સંબંધ રહ્યો છે.
ડિસેમ્બર 2022માં અમદાવાદમાં BAPSના કાર્યક્રમમાં મોદીએ જણાવ્યું હતું કે પ્રમુખ સ્વામી સાથે તેમની પ્રથમ મુલાકાત આશરે 1981માં થઈ હતી. તેમણે 1990ના દાયકાની શરૂઆતમાં BJPની ‘એકતા યાત્રા’ દરમિયાન પ્રમુખ સ્વામી સાથે થયેલી વાતચીતનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
મોદીએ 2002ની પોતાની રાજકોટ વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન BAPSના બે સાધુઓ દ્વારા આપવામાં આવેલી પેનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમના જણાવ્યા મુજબ પ્રમુખ સ્વામીએ આ પેનથી ઉમેદવારી પત્ર પર હસ્તાક્ષર કરવાની વાત કહી હતી. ત્યારબાદ તેમણે આ જ પેનથી વિવિધ ચૂંટણીના ઉમેદવારી પત્રો પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા, જેમાં વારાણસી લોકસભા ચૂંટણીનું ઉમેદવારી પત્ર પણ સામેલ હતું.
અબુ ધાબી મંદિરથી પેરિસ સુધી BAPSની હાજરી
2024માં અબુ ધાબીમાં BAPS મંદિરના ઉદ્ઘાટન સમયે મોદીએ પ્રમુખ સ્વામી સાથેના પોતાના સંબંધને પિતા અને પુત્ર જેવા ગણાવ્યા હતા. તેમણે મુખ્યમંત્રી અને વડાપ્રધાન તરીકેની પોતાની કામગીરી દરમિયાન પણ પ્રમુખ સ્વામીનું માર્ગદર્શન મળ્યું હોવાનું કહ્યું હતું.
મોદીએ BAPSના વિદેશમાં મંદિર નિર્માણના પ્રયાસોને અનેક વખત સમર્થન આપ્યું છે. 2018માં તેમણે અબુ ધાબીમાં BAPS હિન્દુ મંદિરની યોજનાની શરૂઆત કરી હતી અને 2024માં તેનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. ડિસેમ્બર 2024માં તેમણે BAPSના કાર્યને વિશ્વમાં ભારતની ક્ષમતા અને પ્રભાવ મજબૂત કરનાર ગણાવ્યું હતું.
સેન-એ-માર્નના બુસી-સેન્ટ-જ્યોર્જમાં બનેલું BAPS સ્વામિનારાયણ હિન્દુ મંદિર ફ્રાન્સનું પરંપરાગત શૈલીમાં બનેલું પ્રથમ પથ્થરનું હિન્દુ મંદિર છે અને મુખ્ય યુરોપમાં પોતાની પ્રકારનું સૌથી મોટું મંદિર માનવામાં આવે છે. એફિલ ટાવર વિવાદમાં હવે કર્મચારીઓના આરોપો અને BAPSના સ્પષ્ટીકરણ વચ્ચે આગામી તપાસ મહત્વપૂર્ણ બની છે.
