Shambhu border farmers protest: તાજેતરમાં ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે પ્રસ્તાવિત ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટના વિરોધમાં સેંકડો ખેડૂતો નવી દિલ્હીના કિસાન ઘાટ તરફ કૂચ કરવા માટે શંભુ અને ખનૌરી બોર્ડર પર એકત્રિત થયા હતા. હરિયાણા પોલીસે અમૃતસર-દિલ્હી નેશનલ હાઈવે પર ભારે સુરક્ષા દળો તૈનાત કરીને બહુસ્તરીય બેરિકેડિંગ કરી હતી, જે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ના ‘દિલ્હી ચલો-2’ આંદોલનની યાદ તાજી કરાવતી હતી. આગળ વધતા અટકાવવામાં આવતા ખેડૂતો શંભુ બોર્ડર પર જ વિરોધ પ્રદર્શન કરવા બેસી ગયા હતા. આ આંદોલનને કચડવા માટે પોલીસે ગુરનામ સિંહ ચઢૂની, વીએમ સિંહ અને સુરજીત સિંહ ફૂલ સહિતના અનેક અગ્રણી ખેડૂત નેતાઓની અટકાયત કરી હતી, જેના કારણે સમગ્ર ક્ષેત્રમાં ભારે તણાવ અને રાજકીય ગરમાવો જોવા મળ્યો હતો.
સરકારની દમનકારી નીતિ અને ખેડૂત નેતાઓના આક્ષેપો
ખેડૂત નેતાઓ સરવન સિંહ પંઢેર અને તેજવીર સિંહએ કેન્દ્ર તેમજ હરિયાણા અને પંજાબ સરકારો પર ગંભીર આક્ષેપો કરતા જણાવ્યું હતું કે લોકશાહીમાં શાંતિપૂર્ણ વિરોધ નોંધાવવાના હકને બળજબરીથી દબાવવામાં આવી રહ્યો છે. હરિયાણા પોલીસે પંજાબની સરહદની અંદર આવીને બેરિકેડિંગ કરી હતી અને પંજાબ સરકારે પણ તેને અટકાવવા કોઈ પગલાં લીધા નહોતા. નેતાઓએ ટીકા કરી હતી કે એક તરફ વડાપ્રધાન પોતાને ખેડૂતોના હિતેચ્છુ તરીકે રજૂ કરે છે, તો બીજી તરફ ભાજપ શાસિત સરકારોએ ફરી એકવાર પોતાનો ખેડૂત વિરોધી ચહેરો ઉજાગર કર્યો છે. ખેડૂતો માત્ર ચાર કલાકના પ્રતીકાત્મક વિરોધ માટે દિલ્હી જવા માગતા હતા, પરંતુ તંત્ર દ્વારા તેમની સાથે ગુનાહિત વર્તન કરવામાં આવ્યું હોવાનો રોષ ખેડૂતોએ વ્યક્ત કર્યો હતો.
સ્થાનિક ગ્રામજનોનો સહયોગ અને ગતિરોધનો અંત
ખનૌરી બોર્ડર પર ભારતીય કિસાન યુનિયન (એકતા આઝાદ)ના મનજીત સિંહ ન્યાલના નેતૃત્વ હેઠળ આશરે ૧૫૦ વાહનોમાં ૧,૨૦૦થી વધુ ખેડૂતો સ્થળ પર પહોંચ્યા હતા, જેને પટિયાલા જિલ્લાના ઘગ્ગા, પાત્રાન અને આસપાસના ગ્રામજનોએ ભરપૂર સમર્થન આપ્યું હતું. સ્થાનિક મહિલાઓએ ગુરુદ્વારાઓમાં લંગર તૈયાર કરીને ફસાયેલા પ્રદર્શનકારીઓ માટે ભોજનથી ભરેલી ટ્રેક્ટર-ટ્રોલીઓ મોકલીને ભાઈચારાની અનોખી મિસાલ કાયમ કરી હતી. આ વિવાદ અને ગતિરોધ ત્યારે શાંત થયો જ્યારે હરિયાણાના કૃષિ મંત્રી શ્યામ સિંહ રાણા શંભુ બોર્ડર પર પહોંચ્યા અને તેમણે ખાતરી આપી કે કસ્ટડીમાં લેવાયેલા તમામ કાર્યકરોને તાત્કાલિક મુક્ત કરવામાં આવશે તથા ખેડૂતોની કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ સાથે સત્તાવાર બેઠક યોજવામાં આવશે.
SKMનું દેશવ્યાપી આહ્વાન અને રાષ્ટ્રપતિને આવેદન
સંયુક્ત કિસાન મોરચા (SKM) દ્વારા અમેરિકા, બ્રિટન, યુરોપિયન યુનિયન અને ન્યૂઝીલેન્ડ સાથેના પ્રસ્તાવિત ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ સામે બુધવારે દેશવ્યાપી વિરોધ પ્રદર્શનનું એલાન કરવામાં આવ્યું હતું. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુને લખેલા પત્રમાં ખેડૂત સંગઠનોએ સ્પષ્ટ અપીલ કરી છે કે સરકાર આ વેપાર સંબંધિત તમામ ચર્ચાઓ તુરંત અટકાવે અને વેપારની શરતો સંસદ સમક્ષ ખુલ્લી મૂકે. SKMની વિવિધ યુનિટોએ ગામડાઓમાં બેઠકો યોજીને વિરોધ નોંધાવ્યો હતો અને ચેતવણી આપી હતી કે જો કૃષિ ઉત્પાદનો, ડેરી અને પ્રોસેસ્ડ ગુડ્સ પરથી આયાત શુલ્ક નાબૂદ કરવામાં આવશે, તો દેશનું સ્થાનિક બજાર સસ્તી વિદેશી વસ્તુઓથી છવાઈ જશે અને નાના ખેડૂતો પાયમાલ થઈ જશે.
પ્રસ્તાવિત ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટથી ભારતીય કૃષિ અર્થતંત્ર પર ખતરો
ખેડૂત સંગઠનોનું માનવું છે કે ભારત-અમેરિકા વચ્ચેનું આ પ્રસ્તાવિત ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ ભારતીય કૃષિ અર્થતંત્ર અને ખેડૂતોની આવક માટે જીવલેણ સાબિત થશે, કારણ કે આનાથી સોયાબીન, મકાઈ, કપાસ, ઇથેનોલ, સફરજન અને બદામ જેવા ઉત્પાદનોની આયાતમાં ભારે વધારો થશે. આ ઉપરાંત, અમેરિકન ડેરી પ્રોડક્ટ્સ, પોલ્ટ્રી, ફળો, માછલી અને નાળિયેરને ભારતીય બજારમાં ખુલ્લી છૂટ આપવાથી દેશના આઠ કરોડ ગ્રામિણ પરિવારોની આજીવિકા ધરાવતું ડેરી સેક્ટર તથા ફૂડ પ્રોસેસિંગ ઉદ્યોગો ગંભીર સંકટમાં મુકાઈ જશે. ખેતી મજૂરો, પશુપાલકો અને લઘુ ઉદ્યોગો પર પણ તેની ખૂબ જ આડી અસરો પડશે, જેના કારણે ગ્રામિણ રોજગારીનું માળખું વેરવિખેર થઈ જવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
ઐતિહાસિક આંદોલનોની પૃષ્ઠભૂમિ અને કાનૂની એમએસપીની માંગ
ઉલ્લેખનીય છે કે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪માં પણ ખેડૂતોએ તમામ પાક માટે ન્યૂનતમ સમર્થન ભાવ (MSP) ની કાનૂની ગેરંટીની માંગ સાથે ‘દિલ્હી ચલો-2’ આહ્વાન કર્યું હતું અને શંભુ તથા ખનૌરી બોર્ડર પર એક વર્ષથી વધુ સમય સુધી સંઘર્ષ કર્યો હતો. તેનાથી પણ આગળ વધીને વર્ષ ૨૦૨૦માં ખેડૂતોએ ૧૩ મહિના સુધી દિલ્હીની સરહદો પર ડટી રહીને ઐતિહાસિક લડત લડી હતી, જેના દબાણ હેઠળ કેન્દ્ર સરકારે ત્રણેય વિવાદાસ્પદ કૃષિ કાયદાઓ પાછા ખેંચવા પડ્યા હતા. ૯ ડિસેમ્બર ૨૦૨૧ના રોજ સરકાર દ્વારા અન્ય માંગણીઓ સ્વીકારવાની ખાતરી આપ્યા બાદ આંદોલન સ્થગિત કરાયું હતું, પરંતુ વર્તમાન ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટના મુદ્દે ખેડૂતોમાં ફરી એકવાર સરકાર સામે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
આ પણ વાંચો:
