Rahul Gandhi Pellet Gun: પરીક્ષા પેપર લીક મુદ્દે ચાલી રહેલા વિદ્યાર્થી આંદોલન દરમિયાન પ્રદર્શનકારીઓ સામે કથિત રીતે પેલેટ ગનનો ઉપયોગ થયો હોવાના આરોપોએ નવો રાજકીય વિવાદ ઊભો કર્યો છે. દિલ્હી પોલીસ શરૂઆતથી જ એવો દાવો કરતી આવી છે કે પેલેટ ગનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી. જોકે, વિવિધ મીડિયા રિપોર્ટ, ઘાયલ વિદ્યાર્થીઓના નિવેદનો અને વિપક્ષના આરોપો બાદ હવે પોલીસ અને કેન્દ્ર સરકાર પર પારદર્શિતા જાળવવાના પ્રશ્નો વધુ તીવ્ર બન્યા છે.
રાહુલ ગાંધી દ્વારા યોજાયેલી પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં કેટલાક ઘાયલ વિદ્યાર્થીઓને મીડિયા સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. તેમણે વિદ્યાર્થીઓની ઇજાઓ બતાવતા દાવો કર્યો કે પ્રદર્શન દરમિયાન પેલેટ ગનનો ઉપયોગ થયો હતો. રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શન કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ પર લાઠીચાર્જ ઉપરાંત પેલેટ ગનનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો અને સરકાર આ હકીકત નકારી રહી છે.
આરોપો સામે દિલ્હી પોલીસનું પ્રારંભિક નિવેદન આવ્યું હતું કે પેલેટ ગનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી. જોકે ત્યારબાદ પોલીસ તરફથી આ મુદ્દે કોઈ વિગતવાર સ્પષ્ટતા આપવામાં આવી નથી. આ દરમિયાન અનેક અખબારો અને ડિજિટલ મીડિયા સંસ્થાઓએ મેદાનમાં જઈને ઘાયલ વિદ્યાર્થીઓ અને સાક્ષીઓના આધારે રિપોર્ટ પ્રકાશિત કર્યા, જેના કારણે વિવાદ વધુ ઊંડો બન્યો.
‘ધ હિન્દુ’, ‘ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ’, ‘સ્ક્રોલ’, ‘ન્યૂઝલૉન્ડ્રી’, ‘આર્ટિકલ 14’, ‘ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા’, ‘ઇન્ડિયા ટુડે’ સહિત અનેક મીડિયા સંસ્થાઓએ અલગ-અલગ રિપોર્ટમાં એવા વિદ્યાર્થીઓ અને લોકોના નિવેદનો પ્રકાશિત કર્યા છે જેમને શરીર પર નાના ધાતુના છરાં જેવી ઇજાઓ પહોંચી હોવાનું જણાવાયું છે. કેટલાક રિપોર્ટમાં ડોક્ટરોના પ્રાથમિક નિરીક્ષણનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
આઉટલૂકના એક પત્રકારને પણ કથિત રીતે પેલેટ ગનના છરા વાગ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. ઑલ્ટ ન્યૂઝના સહ-સ્થાપક મોહમ્મદ ઝુબૈરે પણ સોશિયલ મીડિયા પર એક પ્રદર્શનકારીનો વીડિયો શેર કર્યો હતો જેમાં તેણે પોતાના શરીર પર થયેલી ઇજાઓ બતાવી હતી.
વિવાદ વચ્ચે સીઆરપીએફનું નિવેદન પણ ચર્ચામાં આવ્યું. સીઆરપીએફે જણાવ્યું કે રેપિડ એક્શન ફોર્સ (RAF) દ્વારા પેલેટ ગનના ઉપયોગ અંગે આવેલા મીડિયા અહેવાલોની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. આ નિવેદન બાદ વધુ સવાલો ઊભા થયા કે જો દિલ્હી પોલીસે પેલેટ ગન ચલાવી ન હોય તો પછી તેનો ઉપયોગ કોના દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો અને તે અંગે જવાબદારી કોની બને છે.
પત્રકાર વિજેતા સિંહ સહિત અનેક લોકોએ સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે જો આરએએફના સ્ટાન્ડર્ડ રાયટ કંટ્રોલ સાધનોમાં પેલેટ ગનનો સમાવેશ થાય છે તો પછી તેના ઉપયોગ અંગે સ્પષ્ટ માહિતી જાહેર કેમ કરવામાં આવતી નથી. નિવૃત્ત સુરક્ષા અધિકારીઓએ પણ જણાવ્યું છે કે સુરક્ષા દળોમાં દરેક હથિયાર અને દારૂગોળાનો વિગતવાર રેકોર્ડ રાખવામાં આવે છે. તેથી કયા જવાને કયું હથિયાર ક્યારે વાપર્યું તેની માહિતી ઉપલબ્ધ હોવી જોઈએ.
આરટીઆઈ કાર્યકર્તા અંજલિ ભારદ્વાજે પણ સોશિયલ મીડિયા પર સવાલ ઉઠાવ્યો કે ઘટના બાદ અનેક દિવસ વીતી ગયા છતાં આરએએફ અને ગૃહ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ જવાબ આપ્યો નથી. તેમણે માંગ કરી કે કેટલા લોકો ઘાયલ થયા, કેટલી એફઆઈઆર નોંધાઈ અને કઈ પરિસ્થિતિમાં બળપ્રયોગ કરવામાં આવ્યો તેની માહિતી જાહેર થવી જોઈએ.
વિદેશમાં પણ આ મુદ્દે પ્રતિસાદ જોવા મળ્યો છે. સિડની અને વેન્કુવર સહિતના શહેરોમાં ભારતીય મૂળના લોકો અને વિદ્યાર્થીઓએ પ્રદર્શન કરીને વિદ્યાર્થીઓ સાથે એકતા દર્શાવી હતી.
આંદોલન દરમિયાન ઘાયલ થયેલા વિદ્યાર્થીઓમાં દિલ્હી યુનિવર્સિટીના સ્કૂલ ઑફ ઓપન લર્નિંગના વિદ્યાર્થી સાહિલ લોચબનું નામ પણ સામે આવ્યું છે. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, તેઓ અગાઉ દિલ્હી પોલીસ ભરતી પરીક્ષાના ઉમેદવાર રહ્યા હતા અને પેપર લીક બાદ નિરાશ થઈ પ્રદર્શનમાં જોડાયા હતા. હાલમાં તેમની આંખની સારવાર ચાલી રહી છે અને તેમની દ્રષ્ટિ પર અસર થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. પરિવારના જણાવ્યા અનુસાર ઘટનામાં તેમના ચહેરા પર ગંભીર ઇજા પહોંચી હતી.
વિદ્યાર્થી સંગઠનો અને વિપક્ષ સતત શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગ કરી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે પરીક્ષા વ્યવસ્થાની નિષ્ફળતા, વિદ્યાર્થીઓ સામે થયેલી કથિત હિંસા અને જવાબદારી નક્કી ન થવાને કારણે સરકારે નૈતિક જવાબદારી સ્વીકારવી જોઈએ.
આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA)ની કાર્યક્ષમતા પર પણ સવાલો ઊઠ્યા છે. રાજ્યસભામાં કેન્દ્ર સરકારે આપેલી માહિતી મુજબ એનટીએમાં મંજૂર 39 કાયમી પદોમાંથી માત્ર 24 ભરાયેલા છે, જ્યારે મોટી સંખ્યામાં કર્મચારીઓ કરાર આધારે કાર્યરત છે. પરીક્ષા વ્યવસ્થાની વિશ્વસનીયતા અને સંસ્થાકીય ક્ષમતાને લઈને હવે નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
વિપક્ષ સરકાર પાસેથી ત્રણ મુખ્ય માંગ કરી રહ્યો છે—પ્રદર્શન દરમિયાન થયેલા બળપ્રયોગની સ્વતંત્ર તપાસ, પેલેટ ગનના ઉપયોગ અંગે સત્તાવાર સ્પષ્ટતા અને પરીક્ષા પ્રણાલીમાં થયેલી ખામીઓ માટે જવાબદારી નક્કી કરવી. બીજી તરફ સરકાર અત્યાર સુધી કાયદાને વધુ કડક બનાવવાની અને પરીક્ષા પ્રણાલીમાં સુધારા લાવવાની વાત કરી રહી છે, પરંતુ પેલેટ ગનના આરોપો અંગે વિસ્તૃત સત્તાવાર જવાબ હજુ સામે આવ્યો નથી.
