SP Blue Color Strategy: ઉત્તર પ્રદેશમાં 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી નજીક આવી રહી છે ત્યારે સમાજવાદી પાર્ટી (SP) પોતાની રાજકીય અને સંગઠનાત્મક ઓળખમાં નવા પ્રયોગો કરતી જોવા મળી રહી છે. પાર્ટીએ પોતાના વિદ્યાર્થી સંગઠન સમાજવાદી વિદ્યાર્થી સભા માટે નવો ડ્રેસ કોડ નક્કી કર્યો છે. આ ડ્રેસ કોડમાં વાદળી રંગને મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. હવે વિદ્યાર્થી સંગઠનના સભ્યો લાલ ટોપી સાથે વાદળી ટી-શર્ટ પહેરશે.
અત્યાર સુધી સમાજવાદી વિદ્યાર્થી સભા માટે કોઈ સત્તાવાર ડ્રેસ કોડ નહોતો. જોકે, તેના કાર્યકરો ઘણીવાર SPની ઓળખ સમાન લાલ ગાંધી ટોપી પહેરેલા જોવા મળતા હતા. હવે લાલ ટોપી સાથે વાદળી ટી-શર્ટનું સંયોજન પાર્ટીની નવી ઓળખ તરીકે સામે આવશે.
અખિલેશના વાદળી સ્કાર્ફથી શરૂ થયેલી ચર્ચા
SP અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવ તાજેતરમાં જિલ્લા અને શહેર અધ્યક્ષોની બેઠકમાં પરંપરાગત લાલ અને લીલા રંગની જગ્યાએ વાદળી સ્કાર્ફમાં જોવા મળ્યા હતા. 31 ઓગસ્ટની બેઠકમાં શિવપાલ યાદવ સહિત પાર્ટીના અન્ય વરિષ્ઠ નેતાઓએ પણ વાદળી સ્કાર્ફ પહેર્યા હતા. સ્કાર્ફ પર SPનું સાયકલ ચૂંટણી ચિહ્ન લાલ રંગમાં હતું.
2024ની લોકસભા ચૂંટણી દરમિયાન પાર્ટી સાથે જોડાયેલા લાલ ચેકવાળા ગમછાની સરખામણીમાં આ નવો રંગ સ્પષ્ટ રીતે અલગ હતો. શરૂઆતમાં વાદળી સ્કાર્ફ અંગે પાર્ટીના નેતાઓએ કોઈ સ્પષ્ટ કારણ આપ્યું નહોતું. હવે વિદ્યાર્થી સંગઠન માટે વાદળી રંગ નક્કી થતાં તેની પાછળની રાજકીય વ્યૂહરચના વધુ સ્પષ્ટ બની રહી છે.
દલિત યુવાનો સુધી પહોંચ વધારવાનો પ્રયાસ
SPના નેતાઓ આ નિર્ણયને દલિત યુવાનો અને નવી પેઢી વચ્ચે પાર્ટીની પહોંચ વધારવાના પ્રયાસ તરીકે જોઈ રહ્યા છે. દલિતો SPના PDA એટલે કે પછાત, દલિત અને લઘુમતી આધારિત રાજકીય ફોર્મ્યુલાનો મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો છે.
ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણમાં વાદળી રંગનું વિશેષ મહત્વ છે. આ રંગ લાંબા સમયથી ડૉ. બી.આર. આંબેડકર અને દલિત રાજકારણ સાથે જોડાયેલો રહ્યો છે. બહુજન સમાજ પાર્ટી (BSP) પણ પોતાના રાજકીય પ્રતીકો અને ધ્વજમાં વાદળી રંગનો મોટા પ્રમાણમાં ઉપયોગ કરે છે. તેની સામે SPની પરંપરાગત ઓળખ લાલ અને લીલા રંગ સાથે રહી છે.
અખિલેશ યાદવે વાદળી રંગના નિર્ણયને બંધારણ, સ્વતંત્રતા અને લોકશાહી સાથે જોડ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે વાદળી રંગ બહુજન સમાજ અને બાબાસાહેબ સાથે જોડાયેલો છે અને નવી પેઢીની વિચારસરણીને ધ્યાનમાં રાખીને આ રંગ પસંદ કરવામાં આવ્યો છે.
Gen Z સાથે જોડાવાની પણ તૈયારી
લાલ ગાંધી ટોપી સાથે વાદળી ટી-શર્ટની પસંદગી માત્ર દલિત રાજકારણ સુધી મર્યાદિત નથી. પાર્ટી તેને Gen Z યુવાનો સાથે જોડાવાના પ્રયાસ તરીકે પણ જોઈ રહી છે. પરંપરાગત કુર્તા-પાયજામાની જગ્યાએ ટી-શર્ટ અને જીન્સ જેવા વસ્ત્રો યુવા મતદારોને ધ્યાનમાં રાખીને પસંદ કરવામાં આવ્યા છે.
કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધી પણ તાજેતરના વર્ષોમાં જાહેર કાર્યક્રમોમાં ટી-શર્ટ પહેરવાના કારણે ચર્ચામાં રહ્યા છે. આ સ્થિતિમાં અખિલેશ યાદવની બદલાતી રંગ પસંદગી અને વિદ્યાર્થી સંગઠનના નવા ડ્રેસ કોડને યુવા વર્ગ સુધી પહોંચવાની વ્યાપક રાજકીય વ્યૂહરચના તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
જોકે, આ ફેરફાર માત્ર સમાજવાદી વિદ્યાર્થી સભા સુધી મર્યાદિત રહેશે. SPના અન્ય સંગઠનોના ગણવેશ અથવા સંગઠનાત્મક ઓળખમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.
વિદ્યાર્થી રાજકારણને લઈને અખિલેશની યોજના
અખિલેશ યાદવે વિદ્યાર્થી સંઘની ચૂંટણીઓનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે SP સત્તામાં આવશે તો વિદ્યાર્થી રાજકારણના ભવિષ્ય અંગે તપાસ કરવા માટે સમિતિ બનાવશે. સંભવિત ભાગીદારી અને વિદ્યાર્થી આદાન-પ્રદાન માટે કેમ્બ્રિજ, ઓક્સફર્ડ અને યુરોપિયન યુનિયનની યુનિવર્સિટીઓ સાથે સંપર્ક કરવાની વાત પણ તેમણે કરી છે.
અખિલેશે SPના PDA ફોર્મ્યુલાને “પોઝિટિવ, ડેમોક્રેટિક અને અફર્મેટિવ એક્શન” તરીકે પણ રજૂ કર્યું છે.
SP સામે BSP અને ચંદ્રશેખર આઝાદનો પડકાર
સમાજવાદી વિદ્યાર્થી સભાના મહાસચિવ અવિનેશ યાદવે કહ્યું કે લાલ અને વાદળીનું સંયોજન પાર્ટીની પરંપરાગત રાજકીય ઓળખ સાથે નવી ઊર્જાને જોડે છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે વાદળી ટી-શર્ટ રાજ્યભરના વિદ્યાર્થીઓ સુધી પહોંચાડવામાં આવશે અને તેના માધ્યમથી બાબાસાહેબ આંબેડકરના વિચારોને વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે ફેલાવવાનો પ્રયાસ થશે.
રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ નિર્ણય પાછળ દલિત અને યુવા મતદારોને આકર્ષવાની સ્પષ્ટ રાજકીય ગણતરી છે. લખનઉ યુનિવર્સિટીના રાજનીતિશાસ્ત્રના પ્રોફેસર કવિરાજે કહ્યું કે ભારતીય રાજકારણમાં રંગો વિચારધારા સાથે જોડાયેલા છે અને SPનું લાલ-વાદળી સંયોજન પણ વ્યૂહાત્મક લાગે છે.
તેમણે કહ્યું કે SP માટે પડકાર એ રહેશે કે તે દલિત યુવાનોને પોતાની સાથે કેટલી હદ સુધી જોડી શકે છે. દલિત રાજકારણમાં BSP હજુ પણ મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે, જ્યારે ચંદ્રશેખર આઝાદ પણ ઉભરતા રાજકીય વિકલ્પ તરીકે સામે આવ્યા છે.
આથી 2027ની ચૂંટણી પહેલાં SPનો નવો રંગ માત્ર કપડાં સુધી મર્યાદિત રહેશે કે તે દલિત અને યુવા મતદારો વચ્ચે પાર્ટીની રાજકીય સ્વીકાર્યતા ખરેખર વધારશે, તે આગામી સમયમાં મહત્વનો સવાલ બની રહેશે.
