Jamnagar Farmers Protest: ગુજરાતમાં હાઈ ટેન્શન વીજલાઈન પ્રોજેક્ટને લઈને ખેડૂતોનો વિરોધ સતત વધી રહ્યો છે. કચ્છ, સુરેન્દ્રનગર, મોરબી અને દેવભૂમિ દ્વારકા બાદ હવે જામનગર જિલ્લામાં પણ મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો રસ્તા પર ઉતર્યા છે. વીજપોલ ઉભા કરવાની પ્રક્રિયા, જમીન સંપાદન અને વળતરની નીતિ સામે નારાજગી વ્યક્ત કરતાં હજારો ખેડૂતો અને મહિલાઓએ જામનગરમાં રેલી યોજી જિલ્લા કલેક્ટરને આવેદનપત્ર પાઠવ્યું હતું. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલું વળતર પૂરતું નથી અને તેમની મંજૂરી વિના ખેતરોમાં કામગીરી કરવામાં આવી રહી છે.
સરકારના પરિપત્ર છતાં ખેડૂતોમાં અસંતોષ યથાવત
જુલાઈ મહિનાની શરૂઆતમાં રાજ્ય સરકારે વીજલાઈન પ્રોજેક્ટ માટે અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોને બજારભાવના બે ગણાં વળતર આપવાની જાહેરાત સાથે પરિપત્ર બહાર પાડ્યો હતો. સરકારનો હેતુ ખેડૂતોમાં વધી રહેલા અસંતોષને ઘટાડવાનો હતો. પરંતુ ખેડૂતોનું કહેવું છે કે આ પરિપત્ર તેમની માંગણીઓને પૂર્ણ કરતો નથી. તેઓનો આક્ષેપ છે કે પરિપત્ર કંપનીઓના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને બનાવવામાં આવ્યો છે અને ખેડૂતોના પ્રશ્નોને પૂરતું સ્થાન આપવામાં આવ્યું નથી.
વિરલબાગથી કલેક્ટર કચેરી સુધી રેલી
વિરોધ પ્રદર્શન માટે મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો વિરલબાગ ખાતે ભેગા થયા હતા. ત્યાંથી તેઓ રેલી સ્વરૂપે જિલ્લા કલેક્ટર કચેરી સુધી પહોંચ્યા હતા. વિરોધ દરમિયાન સરકાર અને વીજ કંપનીઓ વિરુદ્ધ સૂત્રોચ્ચાર કરવામાં આવ્યા હતા. કલેક્ટર કચેરીએ પહોંચ્યા બાદ ખેડૂતો દ્વારા રામધૂન ગાઈને અનોખી રીતે વિરોધ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો અને ત્યારબાદ જિલ્લા કલેક્ટરને આવેદનપત્ર સોંપીને પોતાની માંગણીઓ રજૂ કરવામાં આવી.
મંજૂરી વિના વીજપોલ ઉભા કરવાના આક્ષેપ
ખેડૂતોનું કહેવું છે કે તેમની લેખિત સંમતિ લીધા વગર ખેતરોમાં વીજપોલ ઉભા કરવામાં આવી રહ્યા છે. સાથે જ વારંવાર નોટિસો પાઠવીને દબાણ કરવામાં આવતું હોવાનું પણ તેઓએ જણાવ્યું હતું. ખેડૂતોના મતે, જમીન માલિકોની સહમતિ અને સ્થાનિક ગ્રામ પંચાયતની પ્રક્રિયાને અવગણીને કામગીરી કરવામાં આવી રહી છે, જે યોગ્ય નથી.
બે ગણાં નહીં, ચાર ગણાં વળતરની માંગ
પ્રદર્શનમાં જોડાયેલા ખેડૂત આગેવાનોનું મુખ્ય કહેવું હતું કે અન્ય કેટલાક રાજ્યો જેમ કે રાજસ્થાન અને હરિયાણામાં ખેડૂતોને બજારભાવના ચાર ગણાં વળતર આપવામાં આવે છે. તેવી જ રીતે ગુજરાતના ખેડૂતોને પણ સમાન ધોરણે ચાર ગણું વળતર મળવું જોઈએ. ખેડૂતોના મતે, માત્ર બે ગણું વળતર જમીનના કાયમી નુકસાન અને ભવિષ્યના આર્થિક નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે પૂરતું નથી.
પંચાયતની એનઓસી વગર કામગીરીનો આરોપ
ખેડૂતોનો વધુ એક આક્ષેપ છે કે વીજલાઈન પ્રોજેક્ટ માટે જરૂરી ગ્રામ પંચાયતની એનઓસી સહિતની પ્રક્રિયાઓનું યોગ્ય પાલન થતું નથી. તેમનું કહેવું છે કે કેટલીક જગ્યાએ નિયમોને અવગણીને સીધી કામગીરી શરૂ કરી દેવામાં આવે છે, જેના કારણે સ્થાનિક લોકોમાં રોષ વધી રહ્યો છે.
હાઈ ટેન્શન વીજલાઈનથી સુરક્ષાની ચિંતા
પ્રદર્શન દરમિયાન અનેક ખેડૂતોએ 765 કે.વી. હાઈ ટેન્શન વીજલાઈનને લઈને ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર આવી લાઈન ખેતરોમાંથી પસાર થવાથી ખેતીનું કામ જોખમી બની જાય છે. ચોમાસા દરમિયાન વીજ અકસ્માતનો ભય રહે છે અને ખેડૂતો તેમજ તેમના પરિવારજનો સતત માનસિક તણાવમાં રહે છે. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે સુરક્ષા અને જીવન બંને માટે આ ગંભીર મુદ્દો છે.
જમીન ભાડે લેવાનું પણ સૂચન
ખેડૂતોનું કહેવું છે કે જો વીજલાઈન માટે જમીનનો લાંબા ગાળાનો ઉપયોગ જરૂરી હોય તો સરકાર જમીન સંપાદનના બદલે ભાડા પદ્ધતિ અપનાવે. તેઓએ સૂચન કર્યું કે અસરગ્રસ્ત જમીન સરકાર લાંબા ગાળાના ભાડાપટ્ટે લે અને ખેડૂતોને દર વર્ષે યોગ્ય તથા વ્યાજબી ભાડું ચૂકવે, જેથી ખેતી ગુમાવનાર ખેડૂતોને સતત આવક મળી રહે.
રાજ્યવ્યાપી આંદોલનની ચેતવણી
ખેડૂત આગેવાનોએ જણાવ્યું કે હાલ વિવિધ જિલ્લાઓમાં આવેદનપત્ર આપવાની શરૂઆત થઈ ચૂકી છે અને આગામી દિવસોમાં સમગ્ર ગુજરાતના તમામ જિલ્લાઓમાં આવી રજૂઆતો કરવામાં આવશે. જો સરકાર ખેડૂતોની માંગણીઓ સ્વીકારશે નહીં તો રાજ્યવ્યાપી આંદોલન વધુ તેજ કરવામાં આવશે.
તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે હવે ખેડૂતો સંગઠિત થઈ રહ્યા છે અને જો જરૂરી બનશે તો તેઓ રાજકીય વિકલ્પ ઉભો કરવાની દિશામાં પણ વિચાર કરી શકે છે.
ડિસેમ્બર 2025થી શરૂ થયો વિરોધનો સિલસિલો
વીજલાઈન પ્રોજેક્ટ સામે ખેડૂતોનો વિરોધ કોઈ એક દિવસનો નથી. ડિસેમ્બર 2025 દરમિયાન કચ્છના મુન્દ્રા વિસ્તારમાં ખાનગી વીજ કંપની સામે ખેડૂતોનો મોટો વિરોધ શરૂ થયો હતો. ત્યારબાદ આ વિરોધ ધીમે ધીમે સુરેન્દ્રનગર, મોરબી, જામનગર, દેવભૂમિ દ્વારકા અને ભરૂચ સહિત અનેક જિલ્લાઓમાં ફેલાયો હતો.
ઘણી જગ્યાએ ખેડૂતોનો આક્ષેપ હતો કે કંપનીના કર્મચારીઓ પોલીસ સુરક્ષા સાથે ખેતરોમાં પ્રવેશી કામગીરી શરૂ કરે છે, જેના કારણે ખેડૂતો અને કર્મચારીઓ વચ્ચે ઘર્ષણની ઘટનાઓ પણ બની હતી.
મોરબીના આંદોલન બાદ સરકારે જાહેર કર્યો હતો પરિપત્ર
મોરબી જિલ્લાના જેતપર વિસ્તારમાં ખેડૂતો આમરણ ઉપવાસ પર બેઠા બાદ રાજ્ય સરકારે પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને 4 જુલાઈ 2026ના રોજ નવો પરિપત્ર જાહેર કર્યો હતો. તેમાં અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોને બજારભાવના બે ગણાં વળતર આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.
પરંતુ મોરબી બાદ જામનગર સહિતના વિસ્તારોમાં ખેડૂતોનો વિરોધ યથાવત રહ્યો છે. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે તેમની મુખ્ય માંગ ચાર ગણાં વળતર અને પારદર્શક જમીન સંપાદન પ્રક્રિયાની છે.
સરકાર સામે ખેડૂતોની મુખ્ય માંગણીઓ
ખેડૂતો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી મુખ્ય માંગણીઓમાં બજારભાવના ચાર ગણાં વળતર, ખેડૂતોની પૂર્વ મંજૂરી વગર કોઈ કામગીરી ન કરવી, ગ્રામ પંચાયતની તમામ કાનૂની પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું, હાઈ ટેન્શન વીજલાઈનથી અસરગ્રસ્ત જમીન માટે વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા કરવી અને જરૂરી હોય ત્યાં જમીન ભાડાપટ્ટે લઈને ખેડૂતોને નિયમિત વળતર આપવાની વ્યવસ્થા કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
આગળ શું થશે તેના પર સૌની નજર
જામનગરમાં થયેલા આ વિરોધ પ્રદર્શન બાદ હવે સમગ્ર રાજ્યનું ધ્યાન સરકારના આગામી નિર્ણય પર છે. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે જો તેમની માંગણીઓ અંગે યોગ્ય અને સંતોષકારક નિર્ણય લેવામાં નહીં આવે તો આંદોલન વધુ વ્યાપક બની શકે છે. બીજી તરફ સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા પરિપત્રને પૂરતો ઉકેલ માનવામાં આવી રહ્યો છે કે તેમાં વધુ ફેરફાર થશે તે આગામી દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે.
