Mallikarjun Kharge Rajya Sabha: ગુરુવારે રાજ્યસભામાં પબ્લિક એક્ઝામિનેશન (અનફેર મીન્સની રોકથામ) એમેન્ડમેન્ટ બિલ, 2026 પર ચર્ચા દરમિયાન સત્તાપક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચે અનેક મુદ્દાઓને લઈને તીખી ચર્ચા થઈ. બિલનો મુખ્ય હેતુ જાહેર પરીક્ષાઓમાં ગેરરીતિઓ સામે વધુ કડક કાયદાકીય વ્યવસ્થા ઊભી કરવાનો છે, પરંતુ ચર્ચા દરમિયાન પરીક્ષા વ્યવસ્થાથી લઈને અભ્યાસક્રમ, પોલીસ કાર્યવાહી, ભરતી પ્રક્રિયા અને રાજકીય જવાબદારી જેવા મુદ્દાઓ પણ ઉઠ્યા.

મનુસ્મૃતિના ઉલ્લેખથી સદનમાં હોબાળો

ચર્ચા દરમિયાન વિપક્ષના નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ મનુસ્મૃતિનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે તેના કેટલાક તત્ત્વોને અભ્યાસક્રમમાં સ્થાન આપવામાં આવી રહ્યું છે અને મનુસ્મૃતિમાં શૂદ્રો અંગે અત્યંત કઠોર અને ભેદભાવપૂર્ણ દંડની જોગવાઈઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે તેમણે કયા ચોક્કસ અભ્યાસક્રમનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો તે સ્પષ્ટ કર્યું નહોતું. મનુસ્મૃતિનો ઉલ્લેખ અગાઉ NCERT, દિલ્હી યુનિવર્સિટી અને કેટલીક અન્ય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓના અભ્યાસક્રમમાં જોવા મળ્યો હોવાનું પણ ચર્ચામાં સામે આવ્યું.

આ નિવેદન બાદ સત્તાપક્ષના સભ્યોએ જોરદાર વિરોધ નોંધાવ્યો અને સદનમાં નારેબાજી શરૂ થઈ.

જે.પી. નડ્ડાની આપત્તિ અને સભાપતિની ટિપ્પણી

સદનના નેતા જે.પી. નડ્ડાએ માંગ કરી કે ખડગેએ જે ઉદ્ધરણો રજૂ કર્યા છે તેની પ્રમાણિકતા સાબિત કરવામાં આવે. તેમણે જણાવ્યું કે આવા નિવેદનો તથ્યો પર આધારિત હોવા જોઈએ અને સદનમાં માત્ર મૂળ ગ્રંથના જ પ્રમાણભૂત ઉદ્ધરણો રજૂ કરવા જોઈએ.

રાજ્યસભાના સભાપતિએ પણ પ્રશ્ન કર્યો કે પરીક્ષા સુધારા બિલની ચર્ચા દરમિયાન મનુસ્મૃતિનો શું સંબંધ છે. નડ્ડાએ કહ્યું કે આવા નિવેદનોથી ગેરસમજ અને અશાંતિ ફેલાઈ શકે છે. ચર્ચા દરમિયાન તેમણે ખડગેને અસંસદીય ભાષાનો ઉપયોગ ન કરવાની પણ સલાહ આપી.

બિલમાં કયા મહત્વપૂર્ણ ફેરફારોનો પ્રસ્તાવ છે

આ બિલ લોકસભામાં અગાઉ પસાર થઈ ચૂક્યું છે અને હવે રાજ્યસભામાં તેની ચર્ચા થઈ રહી છે. બિલ દ્વારા પબ્લિક એક્ઝામિનેશન (અનફેર મીન્સની રોકથામ) એક્ટ, 2024માં અનેક મહત્વપૂર્ણ સુધારા પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યા છે.

નવા પ્રાવધાનો મુજબ સંગઠિત પરીક્ષા ગુનાઓ માટે લઘુત્તમ સજા 7 વર્ષ કરવામાં આવશે, જ્યારે મહત્તમ સજા 10 વર્ષ સુધી થઈ શકશે. મહત્તમ દંડ 1 કરોડ રૂપિયાથી વધારીને 10 કરોડ રૂપિયા કરવાનો પ્રસ્તાવ છે.

બિલમાં પેપર લીક જેવા ગુનાઓની તપાસ માટે વિશેષ ટાસ્ક ફોર્સ રચવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. તપાસ બે મહિનાની અંદર પૂર્ણ કરવાનો અને ચાર્જશીટ દાખલ થયા બાદ ત્રણ મહિનાની અંદર કેસનો નિકાલ થાય તે માટે વિશેષ ફાસ્ટ ટ્રેક અદાલતોની પણ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

બે વર્ષ મોડું કેમ? ખડગેએ સરકારને ઘેરી

લગભગ એક કલાક સુધી ચાલેલા પોતાના ભાષણ દરમિયાન મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ સરકારને પ્રશ્ન કર્યો કે જો આવા સુધારા જરૂરી હતા તો 2024માં જ શા માટે અમલમાં મૂકવામાં આવ્યા નહીં.

તેમણે કહ્યું કે બે વર્ષ બાદ કાયદામાં ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય રાજકીય કારણોસર લેવામાં આવ્યો હોવાનું જણાય છે. તેમણે યાદ અપાવ્યું કે રાહુલ ગાંધીએ ભારત જોડો ન્યાય યાત્રા દરમિયાન પણ પેપર લીકનો મુદ્દો સતત ઉઠાવ્યો હતો.

પેપર લીક સામે મજબૂત વ્યવસ્થા નહીં હોવાનો દાવો

ખડગેએ દલીલ કરી કે બિલમાં પેપર લીક અટકાવવા માટે અસરકારક અને મજબૂત પ્રિવેન્શન મિકેનિઝમનો અભાવ છે. તેમના કહેવા મુજબ બિલમાં મુખ્યત્વે સજા અને દંડની જોગવાઈઓ કડક બનાવવામાં આવી છે, પરંતુ ગેરરીતિઓ અટકાવવા માટે પૂરતી વ્યવસ્થા દર્શાવવામાં આવી નથી.

તેમણે બિલને રસ્તા પર વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનોને શાંત કરવાનો પ્રયાસ ગણાવ્યો.

પેપર લીક અને વિદ્યાર્થીઓ અંગે ગંભીર દાવાઓ

ચર્ચા દરમિયાન ખડગેએ દાવો કર્યો કે છેલ્લા દસ વર્ષમાં દેશભરમાં 152 પેપર લીકની ઘટનાઓ બની છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે વર્તમાન સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન અંદાજે 1.25 લાખ વિદ્યાર્થીઓએ આત્મહત્યા કરી છે.

તેમણે NEET પરીક્ષાનું પેપર 2015, 2016, 2021, 2024 અને 2026માં લીક થયાના આરોપોનો ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે 2024ના કેસનો મુખ્ય આરોપી હાલમાં જામીન પર બહાર છે.

નિયુક્તિઓ અને ખાલી જગ્યાઓનો મુદ્દો પણ ઉઠ્યો

સરકારી ભરતી અંગે ખડગેએ જણાવ્યું કે કેન્દ્ર સરકાર અને જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમોમાં 30 લાખથી વધુ જગ્યાઓ ખાલી છે. તેમણે કહ્યું કે આ જગ્યાઓ ભરવામાં વિલંબ થવાથી અનામત વર્ગોને પણ નુકસાન થઈ રહ્યું છે.

તેમણે પ્રોફેસર અને કુલપતિની નિમણૂકો અંગે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા અને દાવો કર્યો કે પસંદગી પ્રક્રિયામાં વિચારધારાત્મક નજીકતાને મહત્વ આપવામાં આવે છે.

20 જુલાઈના વિદ્યાર્થી પ્રદર્શન અને પોલીસ કાર્યવાહીનો ઉલ્લેખ

ચર્ચા દરમિયાન 20 જુલાઈએ દિલ્હીમાં થયેલા વિદ્યાર્થી પ્રદર્શનનો મુદ્દો પણ ઉઠાવવામાં આવ્યો. પ્રદર્શનકારીઓએ જંતર-મંતર તરફ કૂચ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, ત્યારે પોલીસ કાર્યવાહી થઈ હતી.

ખડગેએ જણાવ્યું કે સફદરજંગ હોસ્પિટલના અહેવાલમાં પેલેટથી થયેલી ઇજાઓનો ઉલ્લેખ છે, જ્યારે કેન્દ્ર સરકારે અગાઉ પેલેટ ગનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

તેમણે પ્રશ્ન કર્યો કે લાઠીચાર્જ અને પેલેટ ગનના ઉપયોગનો આદેશ કોણે આપ્યો હતો અને પોલીસ, CRPF તથા RAF કોના નિયંત્રણ હેઠળ કાર્ય કરે છે. તેમણે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ પાસે આ મુદ્દે જવાબ માંગ્યો અને કહ્યું કે જવાબ ન આપી શકે તો રાજીનામું આપવું જોઈએ.

તેમણે વધુમાં એવો પણ પ્રશ્ન કર્યો કે પ્રદર્શન બાદથી ગૃહમંત્રી સંસદમાં શા માટે હાજર થયા નથી.

સરકારનો જવાબ: અધૂરું કામ પૂર્ણ કરી રહ્યા છીએ

કેન્દ્રીય મંત્રી જિતેન્દ્ર સિંહે સરકારનો પક્ષ રજૂ કરતાં જણાવ્યું કે વર્તમાન સરકાર અગાઉની UPA સરકાર દ્વારા અધૂરા રહેલા સુધારાઓને પૂર્ણ કરી રહી છે.

તેમણે પ્રશ્ન કર્યો કે જ્યારે UPA સત્તામાં હતી ત્યારે રાષ્ટ્રીય સ્તરની પરીક્ષા એજન્સી કેમ રચવામાં આવી નહોતી. તેમણે જણાવ્યું કે પેપર લીકના અનેક કેસોમાં ચાર્જશીટ દાખલ થઈ ચૂકી છે અને નવા કાયદા હેઠળ કાર્યવાહી પણ શરૂ થઈ ગઈ છે.

નડ્ડાનો આક્ષેપ: વિપક્ષ સત્રમાં વિક્ષેપ પેદા કરી રહ્યો છે

જે.પી. નડ્ડાએ જણાવ્યું કે વિપક્ષ પાસે સરકાર સામે કોઈ મજબૂત મુદ્દો નથી અને તેથી ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન સતત વિક્ષેપ ઊભો કરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

ટીએમસી અને ભાજપના સાંસદોની અલગ-અલગ પ્રતિક્રિયાઓ

ટીએમસીના સાંસદ સાગરિકા ઘોષે કહ્યું કે સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે વર્ષો સુધી તૈયારી કરનારા વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારો આજે તૂટેલી આશાઓ સાથે જીવન જીવી રહ્યા છે. તેમણે ટિપ્પણી કરી કે સત્તાપક્ષના ઘણા નેતાઓના બાળકો વિદેશમાં અભ્યાસ કરતા હોવાથી સામાન્ય વિદ્યાર્થીઓની મુશ્કેલીઓનો તેમને સીધો અનુભવ થતો નથી. તેમણે કહ્યું કે સરકારને માત્ર “મન કી બાત” નહીં પરંતુ “જન કી બાત” પણ સાંભળવી જોઈએ.

બીજી તરફ ભાજપના સાંસદ બૃજલાલે ગૃહમંત્રી અમિત શાહનો બચાવ કરતાં જણાવ્યું કે તેઓ એવા ગૃહમંત્રી છે જેમણે સરહદ પર જઈને જવાનો સાથે મુલાકાત કરી છે.

ગિરિરાજ સિંહના નિવેદન પર પણ વિવાદ

ચર્ચા દરમિયાન વિપક્ષના સભ્યોએ કેન્દ્રીય મંત્રી ગિરિરાજ સિંહના વિદ્યાર્થી આંદોલન અંગેના નિવેદનનો પણ મુદ્દો ઉઠાવ્યો. વિપક્ષે આરોપ લગાવ્યો કે વિદ્યાર્થીઓના આંદોલનને વિદેશી ભંડોળ મળ્યું હોવાની ટિપ્પણી માટે ગિરિરાજ સિંહે માફી માંગવી જોઈએ.

પરીક્ષા સુધારા બિલ સાથે અનેક રાજકીય મુદ્દાઓ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યા

ચર્ચાની શરૂઆત પરીક્ષા સુધારા બિલથી થઈ હોવા છતાં સમગ્ર કાર્યવાહી દરમિયાન શિક્ષણ વ્યવસ્થા, પેપર લીક, સરકારી ભરતી, અભ્યાસક્રમ, વિદ્યાર્થી પ્રદર્શન, પોલીસ કાર્યવાહી અને રાજકીય જવાબદારી જેવા અનેક મુદ્દાઓ પર વિસ્તૃત ચર્ચા થઈ. સત્તાપક્ષ અને વિપક્ષ બંનેએ પોતાના-પોતાના દાવા અને દલીલો રજૂ કરી, જેના કારણે રાજ્યસભાની કાર્યવાહી દરમિયાન અનેક વખત તીવ્ર રાજકીય ટકરાવ જોવા મળ્યો.