Brij Bhushan Singh Verdict: ભારતીય કુસ્તી મહાસંઘ (WFI)ના પૂર્વ અધ્યક્ષ અને પૂર્વ સાંસદ બ્રિજ ભૂષણ શરણ સિંહ સામે દાખલ થયેલા ચર્ચાસ્પદ જાતીય સતામણીના કેસમાં દિલ્હીની એક અદાલતે તેમને નિર્દોષ જાહેર કર્યા છે. 3 ઓગસ્ટે આપવામાં આવેલા ચુકાદામાં અદાલતે જણાવ્યું હતું કે અભિયોગ પક્ષ પોતાના આરોપોને કોઈપણ વ્યાજબી શંકા વગર સાબિત કરવામાં “ગંભીર રીતે નિષ્ફળ” રહ્યો છે. અદાલતના જણાવ્યા મુજબ રજૂ થયેલા પુરાવાઓમાં મહત્વપૂર્ણ વિરોધાભાસ, તથ્યગત અશક્યતાઓ અને કેટલીક ફરિયાદો પાછળ પૂર્વ આયોજનના સંકેતો જોવા મળ્યા હતા.
દેશવ્યાપી વિરોધ બાદ કેસ બન્યો હતો ચર્ચાનો વિષય
આ કેસને કારણે સમગ્ર દેશમાં ભારે ચર્ચા થઈ હતી. ભારતના અગ્રણી પહેલવાનો દ્વારા લાંબા સમય સુધી વિરોધ પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યા હતા. કેસમાં કુલ છ મહિલા પહેલવાનોએ બ્રિજ ભૂષણ શરણ સિંહ સામે વિવિધ પ્રકારના આરોપો લગાવ્યા હતા. તેમાં અયોગ્ય રીતે અડપલાં કરવાના, જબરદસ્તી શારીરિક સંપર્ક કરવાના તેમજ એક મામલામાં મેડિકલ મદદના બદલામાં જાતીય સંબંધની માંગણી કરવાના ગંભીર આરોપો સામેલ હતા.
2016થી 2022 વચ્ચેની અનેક ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ
ચાર્જશીટમાં વર્ષ 2016થી 2022 વચ્ચેની અનેક કથિત ઘટનાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. પાંચ મુખ્ય ફરિયાદીઓ દ્વારા અલગ-અલગ સ્થળોએ બનેલી ઘટનાઓ અંગે આરોપો મૂકવામાં આવ્યા હતા. એક ફરિયાદીએ 2016માં મંગોલિયાના રેસ્ટોરન્ટમાં, ત્યારબાદ ઓક્ટોબર 2017માં દિલ્હીના WFI કાર્યાલયમાં અને ત્યારબાદ વર્ષ 2018 તથા 2019 દરમિયાન ભારત તેમજ વિદેશમાં થયેલી વિવિધ ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
બીજી ફરિયાદીએ ઓગસ્ટ 2022માં બલ્ગેરિયામાં અયોગ્ય વર્તન અને સારવારના ખર્ચના બદલામાં જાતીય સંબંધની માંગણી કરવાનો આરોપ મૂક્યો હતો. ત્રીજી ફરિયાદીએ ફેબ્રુઆરી 2018માં કિરગિઝસ્તાન તથા જૂન 2019માં દિલ્હી સ્થિત WFI કાર્યાલયમાં બનેલી ઘટનાઓનો દાવો કર્યો હતો. ચોથી ફરિયાદીએ માર્ચ 2022માં લખનઉના SAI સ્ટેડિયમમાં ગ્રુપ ફોટો દરમિયાન અયોગ્ય રીતે અડપલાં કર્યાનો આરોપ મૂક્યો હતો, જ્યારે પાંચમી ફરિયાદીએ માર્ચ 2021માં કર્ણાટકના બેલ્લારીમાં જબરદસ્તી પોતાની તરફ ખેંચી ધમકી આપવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.
મંગોલિયા અને તુર્કીની ઘટનામાં મોટો વિરોધાભાસ સામે આવ્યો
અદાલતે નોંધ્યું કે મુખ્ય ફરિયાદીઓમાંથી એકે શરૂઆતમાં નિરીક્ષણ સમિતિ સમક્ષ આપેલા સોગંદનામામાં ઘટના વર્ષ 2015માં તુર્કીમાં બની હોવાનું જણાવ્યું હતું, જ્યારે બાદમાં દાખલ કરાયેલી ફરિયાદમાં એ જ ઘટના 2016માં મંગોલિયામાં બની હોવાનું જણાવ્યું હતું. અદાલતે આ વિરોધાભાસને અત્યંત ગંભીર ગણાવ્યો અને જણાવ્યું કે આવી મૂળભૂત અસંગતતા સમગ્ર અભિયોગની વિશ્વસનીયતા પર પ્રશ્ન ઉભો કરે છે.
દિલ્હીમાં હાજરી અંગેના દાવા પણ ટકી શક્યા નહીં
ફરિયાદમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે 16 અને 17 ઓક્ટોબર 2017ના રોજ દિલ્હીમાં WFI કાર્યાલયમાં અયોગ્ય વર્તન થયું હતું. જોકે બચાવ પક્ષ દ્વારા રજૂ કરાયેલા દસ્તાવેજો, સાક્ષીઓના નિવેદનો અને સોશિયલ મીડિયા રેકોર્ડના આધારે અદાલત સમક્ષ સ્પષ્ટ થયું કે તે દિવસોમાં બ્રિજ ભૂષણ ઉત્તર પ્રદેશના લખનઉમાં સિલેક્શન ટ્રાયલમાં હાજર હતા. અદાલતે કહ્યું કે સંબંધિત સમયે તેમનું દિલ્હીમાં હાજર હોવું તથ્યગત રીતે શક્ય નહોતું, જેના કારણે આ આરોપ સ્વીકાર્ય રહ્યો નહીં.
કિરગિઝસ્તાનની ઘટનામાં પણ તથ્યો મેળ ખાતા નહોતા
ફેબ્રુઆરી 2018માં કિરગિઝસ્તાનના બિશ્કેકમાં બનેલી કથિત ઘટના અંગે પણ અદાલતે સત્તાવાર ટૂર્નામેન્ટ રેકોર્ડની તપાસ કરી હતી. ફરિયાદી દ્વારા દર્શાવાયેલી તારીખે તેની સ્પર્ધા યોજાઈ જ નહોતી. સત્તાવાર કાર્યક્રમ મુજબ સંબંધિત કેટેગરીની મેચો બીજા દિવસે યોજાવાની હતી. અદાલતે આને તથ્યગત અશક્યતા ગણાવી અને આવા નિવેદન પર સંપૂર્ણ વિશ્વાસ રાખવો યોગ્ય નથી એવું જણાવ્યું.
બે ફરિયાદીઓ પોતાના અગાઉના નિવેદનોથી ફરી ગઈ
કેસ દરમિયાન અભિયોગ પક્ષને સૌથી મોટો ઝટકો ત્યારે લાગ્યો જ્યારે બે મહત્વપૂર્ણ ફરિયાદીઓએ અદાલતમાં પોતાના અગાઉના નિવેદનોનો ઇનકાર કર્યો. એક ફરિયાદીએ જણાવ્યું કે તેની સાથે કોઈ ખોટી ઘટના બની નહોતી અને તેણે અન્ય લોકોના દબાણમાં આવીને ફરિયાદ પર સહી કરી હતી. બીજી ફરિયાદીએ પણ જણાવ્યું કે કેટલીક મહિલા પહેલવાનોને બેઠકમાં શું કહેવું તે અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું અને ફરિયાદ અંગ્રેજીમાં તૈયાર કરવામાં આવી હતી, જે ભાષા તે સમજતી નહોતી.
એકસરખા સરનામા અને તૈયાર કરાયેલા નિવેદનો અંગે અદાલતની નોંધ
ચુકાદામાં અદાલતે નોંધ્યું કે અનેક ફરિયાદીઓએ પોતાની ફરિયાદોમાં એક જ સરનામું દર્શાવ્યું હતું, જ્યારે તેઓ ત્યાં રહેતા નહોતા. અદાલતે આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને જણાવ્યું કે સાક્ષીઓને એકસરખી રીતે નિવેદન આપવા માટે અગાઉથી તૈયારી કરાવવામાં આવી હોવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં. ઉપરાંત પરિવારજનો દ્વારા તાત્કાલિક કોઈ કાર્યવાહી ન કરવી અથવા સમયસર ફરિયાદ ન નોંધાવવી જેવી બાબતોને પણ અદાલતે અસામાન્ય ગણાવી હતી.
સિરી ફોર્ટ અને જકારતા સંબંધિત આરોપો પણ ફગાવાયા
વર્ષ 2018માં દિલ્હીના સિરી ફોર્ટ સ્ટેડિયમ અને ઇન્ડોનેશિયાના જકારતા ખાતે એશિયન ગેમ્સ દરમિયાન બનેલી કથિત ઘટનાઓ અંગે પણ અદાલતે પુરાવાઓની તપાસ કરી હતી. અદાલતે જણાવ્યું કે ભીડભાડવાળી જાહેર જગ્યાઓ પર પરિવાર, કોચ, મીડિયા અને અન્ય લોકોની હાજરી વચ્ચે 15થી 20 સેકન્ડ સુધી જબરદસ્તી આલિંગન જેવી ઘટના બને અને કોઈ પ્રતિક્રિયા ન થાય, તે સ્વાભાવિક લાગતું નથી. જકારતાની ઘટનામાં ગોલ્ડ મેડલ જીત્યા બાદના ફોટોગ્રાફ્સમાં ઉજવણીનું વાતાવરણ જોવા મળતું હોવાનું પણ અદાલતે નોંધ્યું.
અંતિમ નિર્ણયમાં પુરાવાના અભાવને મુખ્ય આધાર બનાવાયો
અદાલતે પોતાના અંતિમ નિર્ણયમાં જણાવ્યું કે કેસમાં રજૂ કરાયેલા પુરાવાઓ આરોપોને નિશ્ચિત રીતે સાબિત કરવા માટે પૂરતા નહોતા. ફરિયાદીઓના નિવેદનોમાં રહેલા વિરોધાભાસ, સત્તાવાર રેકોર્ડ સાથેનો મેળ ન બેસવો, કેટલાક સાક્ષીઓનું પોતાના નિવેદનથી ફરી જવું અને અન્ય ઉપલબ્ધ પુરાવાઓને ધ્યાનમાં રાખીને અભિયોગ પક્ષનો કેસ નબળો પડ્યો હતો. આ તમામ પરિસ્થિતિઓને આધારે અદાલતે બ્રિજ ભૂષણ શરણ સિંહને તમામ આરોપોમાંથી નિર્દોષ જાહેર કરવાનો નિર્ણય આપ્યો.
