Parliament Monsoon Session: સંસદના માનસૂન સત્રના અંતિમ દિવસે ગુરુવારે (13 ઑગસ્ટ) રાજ્યસભામાં કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ અને વિપક્ષના નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ ઉત્તરાખંડના હલ્દ્વાનીમાં કોંગ્રેસની જાહેરસભા બાદ રામલીલા મેદાનમાં કથિત રીતે કરાયેલા ‘શુદ્ધિકરણ’ હવનનો મુદ્દો ઉઠાવી સરકાર સામે ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા. ખડગેએ આ ઘટનાને પોતાના વ્યક્તિગત અપમાન સાથે જોડતાં કહ્યું કે તેઓ આ મુદ્દાને રાજકીય રંગ આપવા માંગતા નથી, પરંતુ કોઈ વ્યક્તિના કાર્યક્રમ બાદ ‘શુદ્ધિકરણ’ કરવું બંધારણીય મૂલ્યો અને સામાજિક સમાનતાની ભાવનાને પડકારતું છે.
ખડગેએ કહ્યું – દલિત હોવાના કારણે અપમાનિત કરવામાં આવ્યો
રાજ્યસભામાં બોલતા ખડગેએ જણાવ્યું કે તેઓ વર્ષોથી જાહેર જીવનમાં છે અને અનુસૂચિત જાતિમાંથી આવે છે, પરંતુ ક્યારેય પોતાની જાતિનો સહાનુભૂતિ માટે ઉપયોગ કર્યો નથી. તેમણે કહ્યું કે જો કોઈ વ્યક્તિના કાર્યક્રમ બાદ ‘શુદ્ધિકરણ’ કરવામાં આવે તો તે માત્ર રાજકીય વિરોધ નથી, પરંતુ સમાજમાં અસ્પૃશ્યતાની માનસિકતા હજુ જીવંત હોવાનો સંકેત છે.
તેમણે ગૃહમાં કહ્યું કે તેઓ લડવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, પરંતુ કોઈ તેમને અસ્પૃશ્ય સમજીને શુદ્ધિકરણ કરે તે સ્વીકાર્ય નથી. આ નિવેદન બાદ રાજ્યસભામાં ભારે હોબાળો સર્જાયો અને સત્તાપક્ષ તથા વિપક્ષ વચ્ચે તીવ્ર વાકયુદ્ધ થયું.
BJPએ ઘટનાથી અંતર રાખ્યું, તપાસની ખાતરી આપી
ખડગેના નિવેદન બાદ કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રી અને રાજ્યસભાના નેતા જે.પી. નડ્ડાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતીય જનતા પાર્ટી આવી કોઈપણ પ્રવૃત્તિનું સમર્થન કરતી નથી. તેમણે જણાવ્યું કે જો આવી ઘટના બની હશે તો તેની તપાસ કરાવવામાં આવશે.
નડ્ડાએ સાથે એ પણ ઉમેર્યું કે સમગ્ર ઘટનાને સીધી રીતે BJP સાથે જોડવી યોગ્ય નથી. તેમનું કહેવું હતું કે કોઈપણ પ્રકારનો સામાજિક ભેદભાવ કે અપમાનજનક વર્તન સ્વીકાર્ય નથી અને સત્ય બહાર લાવવા તપાસ જરૂરી છે.
ખડગેએ કાયદેસરની કાર્યવાહીની માંગ કરી
સંસદમાં નિવેદન બાદ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પોસ્ટ કરીને માંગ કરી કે હલ્દ્વાનીમાં જેમણે મંચનું કથિત ‘શુદ્ધિકરણ’ કર્યું તેમની સામે સંબંધિત કાયદા હેઠળ કેસ નોંધવામાં આવે અને તેમની ધરપકડ કરવામાં આવે.
मैं इस बात को राजनीतिक मुद्दा नहीं बनाना चाहता।
मैंने कभी किसी से यह नहीं कहा कि मैं दलित हूँ, मेरी रक्षा करो और न ही किसी के सामने गिड़गिड़ाया। मुझ में लड़ने की शक्ति है और मैं लड़ता हूँ।
लेकिन हल्द्वानी में स्टेज का शुद्धिकरण कर मुझे Untouchability का एहसास कराया गया और मेरा… pic.twitter.com/dSdbjiaV0H
— Mallikarjun Kharge (@kharge) August 13, 2026
કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે આ ઘટના માત્ર રાજકીય અસહમતિનો મુદ્દો નથી, પરંતુ બંધારણીય સમાનતા અને સામાજિક ન્યાયના સિદ્ધાંતો સામેનો પ્રશ્ન છે.
સંસદના અંતિમ દિવસે ફરી હોબાળો, બંને ગૃહોની કાર્યવાહી સ્થગિત
આ ઘટનાની વચ્ચે સંસદનું માનસૂન સત્ર પણ ભારે હોબાળા સાથે પૂર્ણ થયું. પરંપરા મુજબ ‘વંદે માતરમ’ના ગાન બાદ કાર્યવાહી આગળ વધવાની હતી, પરંતુ સતત વિરોધ અને નારેબાજીને કારણે લોકસભા તથા રાજ્યસભાની કાર્યવાહી અનિશ્ચિત સમય માટે સ્થગિત કરી દેવામાં આવી.
સંસદ પરિસરના મકર દ્વાર પર પણ સત્તાપક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચે તીવ્ર રાજકીય ટકરાવ જોવા મળ્યો. BJPના સાંસદો ‘રાહુલ ગાંધી જવાબ આપો’ લખેલા પ્લેકાર્ડ સાથે વિરોધ કરી રહ્યા હતા, જ્યારે વિપક્ષી સાંસદોએ ‘ચંદા ચોર, ગાદી છોડ’ જેવા સૂત્રો સાથે સરકાર વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કર્યું.
#WATCH | Delhi: Face-off between Opposition and Treasury Benches at the Makar Dwar, as both sides protest on the Parliament premises. pic.twitter.com/SN1d4eOb7f
— ANI (@ANI) August 13, 2026
સત્તાપક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચે મુદ્દાઓ પર અથડામણ યથાવત
સત્તાપક્ષે આરોપ લગાવ્યો કે ઝારખંડમાં વિદ્યાર્થીઓના આંદોલન અંગે રાહુલ ગાંધીએ સ્પષ્ટ વલણ લીધું નથી. બીજી તરફ વિપક્ષ સતત દિલ્હીમાં યુવા પ્રદર્શનકારીઓ સામે થયેલી પોલીસ કાર્યવાહી, રામ મંદિરના ચઢાવા સંબંધિત કથિત ગેરરીતિ અને ગૃહમંત્રી અમિત શાહના નિવેદનની માંગ કરતો રહ્યો.
વિપક્ષનો આક્ષેપ હતો કે સમગ્ર સત્ર દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અને ગૃહમંત્રી અમિત શાહે મહત્વના મુદ્દાઓ પર ગૃહમાં જવાબ આપવાનું ટાળ્યું.
સરકારે સત્રને સફળ ગણાવ્યું, પરંતુ ચર્ચાનો અભાવ સ્વીકાર્યો
સત્ર પૂર્ણ થયા બાદ સંસદીય કાર્યમંત્રી કિરણ રિજિજૂએ જણાવ્યું કે વિધાનકાર્યની દૃષ્ટિએ માનસૂન સત્ર સફળ રહ્યું. તેમના જણાવ્યા અનુસાર કુલ 12 વિધેયકો પસાર કરવામાં આવ્યા.
જોકે તેમણે સ્વીકાર્યું કે ચર્ચા અને વાદ-વિવાદની દૃષ્ટિએ સત્ર અપેક્ષા મુજબ રહ્યું નહીં. લોકસભાની ઉત્પાદકતા માત્ર 19 ટકા રહી, જ્યારે રાજ્યસભાની ઉત્પાદકતા 39 ટકા નોંધાઈ.
રિજિજૂએ જણાવ્યું કે લોકસભામાં માત્ર એક જ વિધેયક પર સંપૂર્ણ ચર્ચા થઈ હતી, જે પરીક્ષાઓમાં પેપર લીક અને ગેરરીતિપૂર્ણ સાધનોના ઉપયોગ સામેના કાયદા સાથે સંબંધિત હતો.
Addressing a Press Conference in New Delhi.https://t.co/Ot1WVV1RLn
— Kiren Rijiju (@KirenRijiju) August 13, 2026
વિપક્ષે સરકાર પર સંસદથી દૂર રહેવાનો આરોપ લગાવ્યો
તૃણમૂલ કોંગ્રેસની સાંસદ મહુઆ મોઇત્રાએ સત્તાપક્ષ પર નિશાન સાધતા કહ્યું કે છેલ્લા 12 વર્ષથી સત્તામાં રહેલી સરકાર સંસદમાં વિપક્ષના નેતા સામે સૂત્રોચ્ચાર કરી રહી છે, જ્યારે દેશના મહત્વના પ્રશ્નો પર ચર્ચાથી દૂર રહી છે.
કોંગ્રેસ સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધીએ પણ આરોપ લગાવ્યો કે ગૃહમંત્રી અમિત શાહ સમગ્ર સત્ર દરમિયાન ગૃહમાં હાજર રહ્યા નહીં અને અંતિમ દિવસે માત્ર ‘વંદે માતરમ’ માટે આવ્યા. તેમના અનુસાર લોકશાહીમાં સરકારની જવાબદારી સંસદમાં હાજર રહીને પ્રશ્નોના જવાબ આપવાની હોય છે.
રાજકીય ટકરાવ વચ્ચે અનેક પ્રશ્નો યથાવત
માનસૂન સત્રનો અંત ફરી એક વખત તીવ્ર રાજકીય અથડામણ વચ્ચે આવ્યો. એક તરફ સરકાર વિધાનકાર્ય પૂર્ણ થવાનું સફળતા તરીકે રજૂ કરી રહી છે, તો બીજી તરફ વિપક્ષનું કહેવું છે કે ચર્ચા ટાળવી, મહત્વના મુદ્દાઓ પર જવાબ ન આપવો અને વિરોધી અવાજોને અવગણવા જેવી બાબતો લોકશાહી માટે ચિંતાજનક છે.
હલ્દ્વાનીમાં કથિત ‘શુદ્ધિકરણ’ વિવાદ હોય કે સંસદમાં સતત હોબાળો, બંને ઘટનાઓએ જવાબદારી, રાજકીય સંસ્કૃતિ અને લોકશાહી ચર્ચાના સ્તર અંગે નવા પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. હવે તપાસમાં શું બહાર આવે છે અને સંસદીય કાર્યપદ્ધતિમાં સુધારો થાય છે કે નહીં, તેના પર સૌની નજર રહેશે.
