BCI Manan Kumar Mishra: બાર કાઉન્સિલ ઑફ ઇન્ડિયા (BCI)ના અધ્યક્ષ અને BJPના રાજ્યસભા સાંસદ મનન કુમાર મિશ્રાએ નાલસાર યુનિવર્સિટી ઑફ લૉના વિદ્યાર્થીઓ સાથે જોડાયેલા તાજેતરના વિવાદમાં માફી માંગી છે. મિશ્રાએ સ્વીકાર્યું કે તેમના દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા પત્રો અને પગલાંને કારણે કાયદાના વિદ્યાર્થીઓમાં ચિંતા અને અસંતોષ ઊભો થયો હતો. ખાસ કરીને નાલસારના ગ્રેજ્યુએટ બેચના વિદ્યાર્થીઓની નોંધણી ન કરવા માટે રાજ્ય બાર કાઉન્સિલોને આપવામાં આવેલા નિર્દેશને લઈને ભારે વિવાદ સર્જાયો હતો. બાદમાં આ આદેશ પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો હતો.

13 ઓગસ્ટથી સતત પત્રો બાદ વિવાદ વધુ વકર્યો

13 ઓગસ્ટે મિશ્રાએ નાલસારના વિદ્યાર્થીઓના વિરોધને લઈને એક પછી એક અનેક પત્રો જારી કર્યા હતા. વિદ્યાર્થીઓએ નાલસારના દીક્ષાંત સમારોહમાં ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતને આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હોવાનો વિરોધ કર્યો હતો. ત્યારબાદ BCI તરફથી વિદ્યાર્થીઓ અને યુનિવર્સિટી પ્રશાસનને લઈને કડક વલણ અપનાવવામાં આવ્યું હતું. જોકે, થોડા જ દિવસોમાં મિશ્રાએ પોતાના કેટલાક અગાઉના પગલાંથી પીછેહઠ કરવાનું શરૂ કર્યું.

સ્વાતંત્ર્ય દિવસે માફી માંગતા મિશ્રાએ શું કહ્યું

15 ઓગસ્ટે જારી કરેલા પોતાના તાજેતરના પત્રમાં મિશ્રાએ કહ્યું કે વર્તમાન વિવાદ સાથે જોડાયેલી કોઈ બાબત, તેમના કોઈ શબ્દ અથવા પત્રથી કાયદાના વિદ્યાર્થીઓની લાગણીઓને ઠેસ પહોંચી હોય તો તેમને તેનો ખેદ છે અને તેઓ તેના માટે માફી માંગે છે. તેમણે સ્વીકાર્યું કે તેમના પગલાંથી વિદ્યાર્થીઓમાં ચિંતા ઊભી થઈ હતી. જોકે, તેમના પત્રમાં નાલસાર, CJI સૂર્યકાંત, પાછો ખેંચાયેલો નોંધણી આદેશ અથવા અગાઉના પત્રોમાં કરવામાં આવેલા ચોક્કસ આરોપોનો સીધો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી.

‘ખેદ વ્યક્ત કરવો પ્રતિષ્ઠાનો મુદ્દો નથી’

મિશ્રાએ પોતાના પત્રમાં કહ્યું કે ન્યાયતંત્ર, બાર, યુનિવર્સિટીઓ અને કાયદાના વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચેના સંબંધો કોઈપણ તાત્કાલિક વિવાદ કરતાં વધારે ઊંડા અને કાયમી છે. તેમણે એવું પણ લખ્યું કે ખેદ વ્યક્ત કરવો પ્રતિષ્ઠા અથવા અહંકારનો પ્રશ્ન નથી, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓની લાગણીઓ અને ચિંતાઓ મહત્વ ધરાવે છે તેની સ્વીકૃતિ છે. તેમણે તમામ પક્ષોને મુદ્દાને ધીરજ, સંવેદનશીલતા અને સન્માન સાથે જોવાની અપીલ કરી.

વિદ્યાર્થી સંગઠને પહેલાં માફીની માંગ કરી હતી

14 ઓગસ્ટની મોડી રાત્રે નાલસારની સ્ટુડન્ટ બાર કાઉન્સિલે મિશ્રાની ટિપ્પણીઓ અને પત્રોમાં ઉપયોગ કરવામાં આવેલી ભાષા સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. વિદ્યાર્થીઓએ ખાસ કરીને ‘જૂથબાજી’ અને ‘ગંદી રાજનીતિ’ જેવા શબ્દોના ઉપયોગ સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો. SBCએ મિશ્રા પાસે આ ટિપ્પણીઓ બદલ માફી માંગવાની માંગ કરી હતી અને વિદ્યાર્થીઓના અધિકારો તથા તેમની સ્વતંત્ર અભિવ્યક્તિનું રક્ષણ કરવાની વાત કરી હતી.

BCIના આદેશને લઈને નાલસારનો વિવાદ શું હતો

વિદ્યાર્થીઓએ CJI સૂર્યકાંતના દીક્ષાંત સમારોહમાં આમંત્રણ સામે વિરોધ કર્યો હતો. આ વિરોધનું કારણ CJI દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને ‘કૉકરોચ’ તરીકે સંબોધિત કરાયેલી ટિપ્પણી અને બાદની અદાલતી ટિપ્પણીઓ હોવાનું જણાવાયું હતું. મિશ્રાએ પોતાના પ્રથમ પત્રમાં આ વિરોધને ગંભીર બાબત ગણાવી હતી અને સંકેત આપ્યો હતો કે આ પ્રકારનું વર્તન વિદ્યાર્થીઓની વકીલ તરીકેની યોગ્યતા અંગે સવાલ ઊભો કરે છે.

વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકોની માહિતી માંગવામાં આવી હતી

મિશ્રાએ નાલસારના કુલપતિ પ્રોફેસર શ્રીકૃષ્ણ દેવ રાવ પાસે ત્રણ દિવસની અંદર વિરોધ અભિયાન સાથે જોડાયેલી વિગતો માંગેલી હતી. તેમાં વિરોધ શરૂ કરનાર, તેનું આયોજન કરનાર, ડ્રાફ્ટ તૈયાર કરનાર, પ્રચાર કરનાર અને લોકોને એકત્રિત કરનાર વ્યક્તિઓની ઓળખ સહિતની માહિતી માંગવામાં આવી હતી. યુનિવર્સિટીના રેકોર્ડમાં રહેલા રજૂઆતો અથવા મેમોરેન્ડમના હસ્તાક્ષરકર્તાઓની યાદી તથા વિદ્યાર્થીઓના સોશિયલ મીડિયા અકાઉન્ટ અને અન્ય માહિતીની તપાસ કરવાની વાત પણ કરવામાં આવી હતી.

રાષ્ટ્રીય સ્તરે કાયદાના વિદ્યાર્થીઓનો વિરોધ વધ્યો

BCIના પગલાં સામે નૅશનલ લૉ સ્કૂલ ઑફ ઇન્ડિયા યુનિવર્સિટી, બેંગલુરુના ગ્રેજ્યુએટ વિદ્યાર્થીઓ અને ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ પણ આગળ આવ્યા. તેમણે નાલસારના વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકોના સ્વતંત્ર રીતે બોલવાના તથા પોતાની વાત રજૂ કરવાના અધિકારનું રક્ષણ કરવાની માંગ કરી. તેમણે BCIના સત્તાવાર લેટરહેડના ઉપયોગ અંગે પણ સ્પષ્ટતા માગી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટના CJIએ BCIની કાર્યવાહી પર સવાલ ઉઠાવ્યો

14 ઓગસ્ટે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ આ મુદ્દો ઉઠ્યો હતો. CJI સૂર્યકાંતે BCIના હસ્તક્ષેપ અંગે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે વિદ્યાર્થીઓને જો કોઈ બાબત સામે વાંધો હોય તો તેમને વિરોધ કરવાનો અધિકાર છે. તેમણે BCIની કાર્યવાહી બિનજરૂરી ગણાવી અને કહ્યું હતું કે વિવાદ વિદ્યાર્થીઓ અને CJI વચ્ચેની વાતચીતથી ઉકેલવો જોઈએ.

મનન મિશ્રાના રાજીનામાની માંગ પણ ઉઠી

વિવાદ વધતા CJPની કાનૂની ટીમ સહિત અનેક લોકો દ્વારા મિશ્રાના રાજીનામાની માંગ કરવામાં આવી હતી. CJPના પ્રવક્તા સૌરવ દાસે નૈતિક જવાબદારી સ્વીકારીને રાજીનામું આપવાની માંગ કરી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટના વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે પણ BCI અધ્યક્ષના વલણની ટીકા કરી હતી. આ સમગ્ર દબાણ વચ્ચે મિશ્રાએ કહ્યું હતું કે તેઓ CJI સાથે વાત કરવા તૈયાર છે.

BCI અધ્યક્ષે અગાઉના વલણથી પીછેહઠ કરી

મિશ્રાએ એ પણ સ્વીકાર્યું હતું કે BCIના કેટલાક અન્ય સભ્યો 13 ઓગસ્ટે ઉતાવળમાં જારી કરવામાં આવેલા તેમના આદેશ સાથે સહમત નહોતા. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે વિદ્યાર્થીઓ સામે કોઈપણ પ્રકારની કાર્યવાહી કરવાનો સવાલ જ નથી. નોંધણી સંબંધિત આદેશ પાછો ખેંચાયા બાદ હવે માફી માંગવાથી સમગ્ર વિવાદમાં વધુ એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક આવ્યો છે.

મુદ્દો હવે કાયદાકીય સંસ્થાઓની સ્વતંત્રતા સુધી પહોંચ્યો

આ વિવાદ માત્ર નાલસારના વિદ્યાર્થીઓ અને BCI વચ્ચેનો મામલો રહ્યો નથી. વિદ્યાર્થીઓની અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા, કાયદાકીય સંસ્થાઓની ભૂમિકા, BCIની સત્તાની મર્યાદા અને ન્યાયતંત્ર તથા કાયદા વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચેના સંબંધોને લઈને પણ ચર્ચા શરૂ થઈ છે. મિશ્રાની માફીથી તાત્કાલિક તણાવ ઓછો થવાની શક્યતા છે, પરંતુ BCIના પ્રારંભિક આદેશો અને વિદ્યાર્થીઓના વિરોધને લઈને ઉઠેલા સવાલો હજુ પણ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહેશે.