MPSC Drug Inspector Paper Leak: મહારાષ્ટ્રમાં સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની વિશ્વસનીયતા અંગે ફરી ગંભીર ચર્ચા શરૂ થઈ છે. મહારાષ્ટ્ર લોક સેવા આયોગ (MPSC)એ ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન વિભાગમાં ડ્રગ ઇન્સ્પેક્ટર, ગ્રુપ-B પદોની ચાલી રહેલી ભરતી પ્રક્રિયા 26 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ રદ કરી દીધી છે. 22 માર્ચ 2026ના રોજ યોજાયેલી સ્ક્રીનિંગ પરીક્ષામાં કથિત પેપર લીક અને અનિયમિતતાઓ અંગે થયેલી પ્રાથમિક તપાસમાં ગંભીર બાબતો સામે આવ્યા બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. હવે આ પદ માટે નવી પરીક્ષા યોજવામાં આવશે.

પરીક્ષા રદ કરવાનો નિર્ણય કેમ લેવાયો?

MPSCનું કહેવું છે કે ભરતી પ્રક્રિયા રદ કરવાનો મુખ્ય હેતુ તમામ ઉમેદવારોને સમાન અને નિષ્પક્ષ તક આપવાનો છે. પરીક્ષાની પારદર્શિતા, નિષ્પક્ષતા અને વિશ્વસનીયતા જાળવવી જરૂરી હોવાથી અગાઉની સ્ક્રીનિંગ પરીક્ષા અને તેના આધારે આગળ વધેલી ભરતી પ્રક્રિયા ચાલુ રાખવી યોગ્ય ન હોવાનું આયોગે માન્યું. તેનો સીધો અર્થ એ છે કે જે ઉમેદવારો અગાઉ સ્ક્રીનિંગ પરીક્ષા પાસ કરીને ઇન્ટરવ્યૂ સુધી પહોંચ્યા હતા, તેમને પણ હવે નવી પરીક્ષા આપવી પડશે.

ડ્રગ ઇન્સ્પેક્ટર ભરતીની સમગ્ર પ્રક્રિયા

ડ્રગ ઇન્સ્પેક્ટર ભરતી માટેની જાહેરાત 29 જુલાઈ 2025ના રોજ બહાર પાડવામાં આવી હતી. 22 માર્ચ 2026ના રોજ મહારાષ્ટ્રના છ વિભાગીય મુખ્યમથકો પર ઑફલાઇન સ્ક્રીનિંગ પરીક્ષા યોજાઈ હતી. તેનું પરિણામ 12 જૂને જાહેર થયું હતું. ત્યારબાદ કુલ 506 ઉમેદવારોને ઇન્ટરવ્યૂ માટે યોગ્ય ગણવામાં આવ્યા હતા. તેમાંથી 488 ઉમેદવારોએ 1થી 22 જુલાઈ દરમિયાન ઇન્ટરવ્યૂ આપ્યો હતો.

ઇન્ટરવ્યૂ બાદ MPSCએ 488 ઉમેદવારોની કામચલાઉ સામાન્ય મેરીટ યાદી જાહેર કરી હતી. તેમાં 485 ઉમેદવારોને નિમણૂક માટે યોગ્ય ગણવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે ત્રણ ઉમેદવારો અયોગ્ય જાહેર થયા હતા. જોકે આ પ્રક્રિયા દરમિયાન પરીક્ષાની વિશ્વસનીયતા અંગે ફરિયાદો સામે આવતા સમગ્ર ભરતી પ્રક્રિયા જ પ્રશ્નાર્થમાં આવી ગઈ.

22થી 26 જુલાઈ વચ્ચે મળી ફરિયાદો

MPSCને 22થી 26 જુલાઈ દરમિયાન કેટલાક ઉમેદવારો અને જનપ્રતિનિધિઓ તરફથી ઈ-મેલ મારફતે ફરિયાદો મળી હતી. ફરિયાદોમાં આરોપ મૂકાયો હતો કે કેટલાક ઉમેદવારોને પરીક્ષા શરૂ થાય તે પહેલાં જ પ્રશ્નપત્ર અથવા તેમાં આવેલા પ્રશ્નોની માહિતી મળી ગઈ હતી. પ્રશ્નપત્ર અથવા તેની સામગ્રી સોશિયલ મીડિયા અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક માધ્યમો મારફતે પરીક્ષા પહેલાં ફેલાવવામાં આવી હોવાનો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો હતો.

ફરિયાદોની ગંભીરતા ધ્યાનમાં લઈને MPSCએ 27 જુલાઈએ મુંબઈ પોલીસ કમિશનરને તપાસ કરવાની વિનંતી કરી હતી. ત્યારબાદ મુંબઈ પોલીસની ક્રાઇમ ઇન્વેસ્ટિગેશન બ્રાન્ચે પ્રાથમિક તપાસ હાથ ધરી અને તેનો અહેવાલ આયોગને સોંપ્યો.

પોલીસની પ્રાથમિક તપાસમાં શું મળ્યું?

MPSCના જણાવ્યા પ્રમાણે પોલીસની પ્રાથમિક તપાસમાં પ્રથમ દૃષ્ટિએ એવા સંકેતો મળ્યા કે ઓછામાં ઓછા એક ઉમેદવારને પરીક્ષા પહેલાં પ્રશ્નપત્રનું સેટ મળી ગયું હતું અને તેણે તેનો લાભ લીધો હતો. પરીક્ષાની ગુપ્તતા અંગે ગંભીર શંકા ઊભી થવાથી આયોગે ભરતી પ્રક્રિયા રદ કરવાનો નિર્ણય લીધો.

આ નિર્ણયથી અગાઉની સ્ક્રીનિંગ પરીક્ષા, તેનું પરિણામ અને ત્યારબાદ હાથ ધરાયેલી ઇન્ટરવ્યૂ પ્રક્રિયા હવે ભરતી માટે માન્ય રહેશે નહીં. નવી પરીક્ષા યોજાયા બાદ જ ઉમેદવારોને ફરીથી ભરતી પ્રક્રિયામાં આગળ વધવાની તક મળશે.

ઉમેદવારોને ફરી ફી ભરવાની જરૂર નહીં પડે

આયોગે ઉમેદવારોને એક મહત્વપૂર્ણ વહીવટી રાહત આપી છે. નવી પરીક્ષા માટે પાત્ર ઉમેદવારોએ ફરીથી અરજી કરવાની જરૂર રહેશે નહીં અને તેમની પાસેથી પરીક્ષા ફી પણ લેવામાં આવશે નહીં. નવી પરીક્ષાની તારીખ અને સંપૂર્ણ કાર્યક્રમ અંગે MPSC બાદમાં અલગથી સૂચના જાહેર કરશે.

નંદુરબારના કોચિંગ સંચાલક અંગે રાજકીય દાવો

આ મામલે મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેના (MNS)ના નેતા સંદીપ દેશપાંડેએ સરકાર સામે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. તેમનો દાવો છે કે ઉત્તર મહારાષ્ટ્રના નંદુરબારના એક કોચિંગ ક્લાસ સંચાલકની પેપર લીકમાં સંડોવણી હોવાની માહિતી સામે આવી હતી. દેશપાંડેએ એવો પણ પ્રશ્ન કર્યો કે જો પેપર લીક અંગે જાણકારી હતી તો તાત્કાલિક FIR કેમ નોંધાઈ નહીં.

તેમણે દાવો કર્યો હતો કે સંબંધિત વ્યક્તિને નોટિસ આપવામાં આવી હતી, પરંતુ તેની ધરપકડ થઈ નહોતી અને બાદમાં તે ફરાર થઈ ગયો હતો. જોકે આ બાબતો હાલ રાજકીય દાવા તરીકે સામે આવી છે અને તેની અંતિમ પુષ્ટિ પોલીસ તપાસ તથા કાનૂની પ્રક્રિયા બાદ જ થઈ શકશે.

2026માં પેપર લીકના અન્ય મામલાઓ

MPSCની ઘટના એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે 2026 દરમિયાન મહારાષ્ટ્રમાં અન્ય પરીક્ષાઓમાં પણ પેપર લીક અથવા પેપર લીકના આરોપોને લઈને વિવાદ સર્જાયો છે. માર્ચમાં મહારાષ્ટ્ર બોર્ડની ધોરણ 10ની ગણિતની બંને પ્રશ્નપત્રિકાઓ પરીક્ષા પહેલાં Telegram ચેનલ પર ઉપલબ્ધ હોવાની ફરિયાદ થઈ હતી. FIR મુજબ પાર્ટ-1નું પેપર 5 માર્ચ અને પાર્ટ-2નું પેપર 6 માર્ચે શેર કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે સંબંધિત પરીક્ષાઓ 6 અને 9 માર્ચે યોજાઈ હતી.

HSC પરીક્ષામાં મોબાઇલ મળવાનો મામલો

ફેબ્રુઆરીમાં નાગપુરમાં ધોરણ 12ની કેમેસ્ટ્રી પરીક્ષા દરમિયાન એક વિદ્યાર્થીના મોબાઇલમાં પરીક્ષા શરૂ થાય તે પહેલાં પ્રશ્નપત્ર મળ્યા બાદ તપાસ શરૂ થઈ હતી. પોલીસે SIT બનાવીને તપાસ આગળ ધપાવી હતી અને કેટલાક આરોપીઓની ધરપકડ પણ કરવામાં આવી હતી. આ મામલામાં ફિઝિક્સના પેપર સંબંધિત સામગ્રી પણ મોબાઇલમાં મળી હોવાની માહિતી સામે આવી હતી. જોકે સમગ્ર મામલાની કાનૂની અને તપાસ પ્રક્રિયાને ધ્યાનમાં રાખીને તેને શંકાસ્પદ પેપર લીક કેસ તરીકે જોવામાં આવ્યો છે.

TET અને NEET મામલાથી વધતી ચિંતા

જૂનમાં મહારાષ્ટ્ર TET 2026નું પેપર લીક થયાના આરોપ બાદ 28 જૂને યોજાનારી પરીક્ષા સ્થગિત કરવામાં આવી હતી. પોલીસે ભિવંડીમાં આરોપીઓની ધરપકડ કરી હતી અને કથિત નેટવર્ક અંગે તપાસ કરી હતી.

બીજી તરફ NEET-UG 2026 પેપર લીકની રાષ્ટ્રીય તપાસમાં પણ મહારાષ્ટ્રનું જોડાણ સામે આવ્યું છે. CBIની તપાસ અનુસાર લીક થયેલા પ્રશ્નપત્રો WhatsApp જેવા માધ્યમો મારફતે મહારાષ્ટ્રથી રાજસ્થાન, હરિયાણા અને કેરળ સુધી પહોંચ્યા હતા. CBIએ 13 આરોપીઓ સામે ચાર્જશીટ દાખલ કરી છે, જેમાં લાતુરની કોચિંગ સંસ્થાના સંચાલકનું નામ પણ સામેલ છે. જોકે NEET રાષ્ટ્રીય સ્તરની પરીક્ષા હોવાથી તેને મહારાષ્ટ્રની રાજ્ય પરીક્ષાઓની સીધી કડી તરીકે જોવી યોગ્ય નથી.

હવે સૌથી મોટો પડકાર વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવાનો

MPSCના ડ્રગ ઇન્સ્પેક્ટર ભરતી કેસમાં સૌથી મોટું નુકસાન માત્ર પરીક્ષા રદ થવાનું નથી. ઉમેદવારોએ લાંબા સમય સુધી તૈયારી કરી, પરીક્ષા આપી, પરિણામ મેળવ્યું અને 488 ઉમેદવારો ઇન્ટરવ્યૂ સુધી પહોંચ્યા હતા. તેમાંથી 485 ઉમેદવારોને નિમણૂક માટે યોગ્ય પણ ગણવામાં આવ્યા હતા. હવે સમગ્ર પ્રક્રિયા ફરીથી શરૂ થવાની હોવાથી ઉમેદવારોનો સમય અને મહેનત બંને ફરી પરીક્ષામાં લાગશે.

MPSCએ ફી અને નવી અરજીમાંથી રાહત આપીને ઉમેદવારોની મુશ્કેલી ઘટાડવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. પરંતુ આ ઘટનાએ પરીક્ષાના પ્રશ્નપત્રની ગુપ્તતા, પરીક્ષા કેન્દ્રોની સુરક્ષા, ફરિયાદોની ઝડપી તપાસ અને જવાબદારી નક્કી કરવાની વ્યવસ્થા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. હવે નવી પરીક્ષા કેટલી સુરક્ષિત અને પારદર્શક રીતે યોજાય છે તેના પર ઉમેદવારોનો વિશ્વાસ ઘણો અંશે નિર્ભર રહેશે.