Adani SEBI Settlement: અદાણી જૂથની ચાર લિસ્ટેડ કંપનીઓ અને તેમની સાથે જોડાયેલા 14 વ્યક્તિઓએ ન્યૂનતમ જાહેર શેરહોલ્ડિંગ એટલે કે Minimum Public Shareholding (MPS) સંબંધિત કાર્યવાહીમાં સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI) સાથે સેટલમેન્ટ કર્યું છે. 28 સપ્ટેમ્બર 2026ના SEBIના આદેશ મુજબ સમગ્ર મામલામાં કુલ ₹1.48 કરોડની સેટલમેન્ટ રકમ નક્કી કરવામાં આવી છે. આ કાર્યવાહી 2020માં SEBIને મળેલી ફરિયાદો અને ત્યારબાદ શરૂ થયેલી તપાસ સાથે સંબંધિત છે.
ગૌતમ અદાણી સહિત 14 લોકોના નામ
આ કાર્યવાહી હેઠળ અદાણી એન્ટરપ્રાઇઝિસ લિમિટેડ, અદાણી પાવર લિમિટેડ, અદાણી પોર્ટ્સ એન્ડ સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન લિમિટેડ અને અદાણી ટ્રાન્સમિશન લિમિટેડનો સમાવેશ થાય છે. અદાણી ટ્રાન્સમિશનનું હાલનું નામ અદાણી એનર્જી સોલ્યુશન્સ લિમિટેડ છે. આ કંપનીઓ સાથે જોડાયેલા 14 વ્યક્તિઓમાં જૂથના ચેરમેન ગૌતમ એસ. અદાણી અને રાજેશ એસ. અદાણી સહિત અન્ય સંબંધિત ડિરેક્ટરોનો સમાવેશ થાય છે. SEBIના સેટલમેન્ટ આદેશમાં કંપનીઓ અને સંબંધિત વ્યક્તિઓ સામેની કાર્યવાહીનો નિકાલ કરવામાં આવ્યો છે.
દરેક કંપની સાથે ₹37.05 લાખની રકમ
SEBIના આદેશ મુજબ ચારેય કંપનીઓ અને તેમના સંબંધિત ડિરેક્ટરોને દરેક કેસ માટે ₹37.05 લાખ ચૂકવવાના રહેશે. ચાર અલગ કાર્યવાહી માટે આ રકમ મળીને આશરે ₹1.482 કરોડ થાય છે. મહત્વની બાબત એ છે કે દરેક કંપની અને તેની સાથે જોડાયેલા સંબંધિત ડિરેક્ટરો આ રકમ સંયુક્ત રીતે ચૂકવવાના રહેશે. જોકે, દરેક વ્યક્તિએ અલગથી કેટલી રકમ ચૂકવવાની છે તેનું વિભાજન આદેશમાં કરવામાં આવ્યું નથી.
2020ની ફરિયાદોથી શરૂ થઈ હતી કાર્યવાહી
આ મામલો જૂન અને જુલાઈ 2020 દરમિયાન SEBIને મળેલી ફરિયાદોથી શરૂ થયો હતો. ફરિયાદોમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે અદાણી જૂથની કેટલીક લિસ્ટેડ કંપનીઓએ ન્યૂનતમ જાહેર શેરહોલ્ડિંગની ફરજિયાત શરતોનું પાલન કર્યું નહોતું. MPSનો અર્થ એ છે કે લિસ્ટેડ કંપનીના શેરનો નિર્ધારિત ન્યૂનતમ હિસ્સો જાહેર રોકાણકારો પાસે હોવો જરૂરી છે.
SEBIએ 23 ઓક્ટોબર 2020ના રોજ આ ફરિયાદોના આધારે તપાસ શરૂ કરી હતી. ત્યારબાદ સપ્ટેમ્બર 2024માં સંબંધિત પક્ષોને કારણ બતાવો નોટિસ આપવામાં આવી હતી. 3 માર્ચ 2025ના રોજ SEBIએ પૂરક નોટિસ પણ મોકલી હતી, જેમાં સિક્યોરિટીઝ કાયદા અને MPS સંબંધિત નિયમોના કથિત ઉલ્લંઘન અંગે વધુ મુદ્દા રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.
સેટલમેન્ટનો અર્થ આરોપો સ્વીકારવા જેવો નથી
SEBIના આદેશમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે સેટલમેન્ટ કરનાર પક્ષોએ કાર્યવાહીને નિકાલ માટે સ્વીકારી છે, પરંતુ તેમણે તથ્યો અને કાયદા અંગેના નિષ્કર્ષોને ન તો સ્વીકાર્યા છે કે ન તો નકાર્યા છે. એટલે સેટલમેન્ટને સીધી રીતે આરોપોની સ્વીકૃતિ તરીકે વાંચી શકાય નહીં.
SEBIના આદેશ મુજબ, જો અરજદારો દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી અથવા રજૂઆતો ખોટી સાબિત થાય, આપવામાં આવેલી ખાતરીઓનો ભંગ થાય અથવા સેટલમેન્ટની શરતો નક્કી કરતી વખતે કોઈ મહત્વપૂર્ણ વિસંગતિ બહાર આવે, તો કાર્યવાહી ફરીથી શરૂ અથવા પુનઃસ્થાપિત થઈ શકે છે.
26 ઓગસ્ટે ચુકવણી મળ્યાની પુષ્ટિ
SEBIના સંબંધિત વિભાગે 26 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ સેટલમેન્ટ રકમની ચુકવણી પ્રાપ્ત થયાની પુષ્ટિ કરી હતી. ત્યારબાદ 28 સપ્ટેમ્બરે સેટલમેન્ટ આદેશ જાહેર કરવામાં આવ્યો. SEBIની સત્તાવાર ઓર્ડર લિસ્ટમાં પણ 28 સપ્ટેમ્બરે અદાણી જૂથની કંપનીઓ સંબંધિત સેટલમેન્ટ ઓર્ડર નોંધાયો છે.
હવે રોકાણકારોના હિત અંગે સરકાર અને SEBI સામે સવાલ
MPSના નિયમોનો મુખ્ય હેતુ લિસ્ટેડ કંપનીઓમાં જાહેર રોકાણકારોની યોગ્ય ભાગીદારી અને બજારમાં પારદર્શિતા જાળવવાનો છે. ત્યારે સવાલ એ છે કે 2020માં ફરિયાદો મળ્યા બાદ તપાસ શરૂ થવામાં અને ત્યારબાદ કાર્યવાહી આગળ વધવામાં આટલો સમય કેમ લાગ્યો? શું આવા મામલામાં નિયમોના પાલનની દેખરેખ વધુ ઝડપથી થઈ શકે નહીં?
બીજો સવાલ એ છે કે ચાર કંપનીઓ અને સંબંધિત ડિરેક્ટરો પાસેથી કુલ ₹1.48 કરોડની સેટલમેન્ટ રકમ નક્કી કરવામાં આવી છે ત્યારે MPSના નિયમોના કથિત ઉલ્લંઘનની રોકાણકારો પર કોઈ વાસ્તવિક અસર પડી હતી કે નહીં તેનું મૂલ્યાંકન કેવી રીતે કરવામાં આવ્યું? સરકાર અને SEBIએ રોકાણકારોના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને આવી કાર્યવાહી અંગે વધુ વિગતવાર જાહેર સ્પષ્ટતા કરવી જોઈએ કે નહીં?
સાથે જ, જ્યારે SEBI પોતે કહે છે કે ખોટી માહિતી, ખાતરીના ભંગ અથવા વિસંગતિ જણાય તો કાર્યવાહી ફરી શરૂ થઈ શકે છે, ત્યારે સેટલમેન્ટ બાદ પણ નિયમોના પાલન પર દેખરેખ કેવી રીતે રાખવામાં આવશે તે અંગે પણ સ્પષ્ટતા જરૂરી બને છે.
