SIR Election Commission Controversy: મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની વિપક્ષી માંગ વચ્ચે હવે સત્તારૂઢ NDAના કેટલાક સહયોગી પક્ષોએ પણ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગે જાહેર સ્પષ્ટતાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરી છે. લોક જનશક્તિ પાર્ટી (રામ વિલાસ), તેલુગુ દેશમ પાર્ટી અને રાષ્ટ્રીય લોક મોરચાના નેતાઓએ ચૂંટણી પંચને પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરવા અને મતદારોના મનમાં ઊભી થયેલી શંકાઓ દૂર કરવા અપીલ કરી છે. આ નિવેદનો એવા સમયે આવ્યા છે જ્યારે વિશેષ સઘન પુનરીક્ષણ એટલે કે SIR પ્રક્રિયાને લઈને રાજકીય ચર્ચા વધુ તીવ્ર બની છે.
10 મહિનામાં 14 ઔપચારિક વાંધાના અહેવાલથી વિવાદ
ચૂંટણી પંચના બે કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ 10 મહિનાના સમયગાળામાં ઓછામાં ઓછા 14 વખત વિવિધ નિર્ણયોને લઈને ઔપચારિક વાંધા નોંધાવ્યા હોવાના અહેવાલ બાદ વિવાદ ઊભો થયો છે. આ વાંધાઓમાં મતદાર નોંધણી માટેના Form-6માં ફેરફાર, મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવા અને દૂર કરવાની પ્રક્રિયા તથા મતદાર યાદીના ડેટાના કેન્દ્રીય સંચાલન જેવા મુદ્દાઓ સામેલ હોવાનું સામે આવ્યું છે. ચૂંટણી પંચે બીજી તરફ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બહુસભ્ય બંધારણીય સંસ્થામાં ચર્ચા દરમિયાન અલગ-અલગ અભિપ્રાય, સૂચનો અને આંતરિક વાંધા સામાન્ય પ્રક્રિયાનો ભાગ છે અને અંતિમ નિર્ણયો સર્વસંમતિથી લેવામાં આવ્યા હતા.
ગોવામાં 97 મતદારોના નામ અંગે પણ સવાલ
SIR દરમિયાન ગોવામાં 97 મતદારોએ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી પોતાનું નામ હટાવવામાં આવ્યું હોવાનો સફળતાપૂર્વક પડકાર કર્યો હોવા છતાં, અંતિમ મતદાર યાદીમાં તેમના નામ ફરી સામેલ ન થઈ શક્યા હોવાનો અહેવાલ પણ ચર્ચામાં છે. આ મામલે સોફ્ટવેર સિસ્ટમની કામગીરી અને માનવીય ચકાસણી વચ્ચેનું સંકલન કેટલું અસરકારક હતું તે અંગે પ્રશ્નો ઊભા થાય છે. જો કોઈ મતદાર પોતાનું નામ દૂર થવા સામે સફળતાપૂર્વક વાંધો નોંધાવે છે, તો અંતિમ યાદીમાં તે સુધારો અમલમાં કેમ ન આવ્યો, તેની પ્રક્રિયાત્મક સ્પષ્ટતા મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
ચિરાગ પાસવાને કહ્યું- ચૂંટણી પંચે પોતાનો પક્ષ સ્પષ્ટ કરવો જોઈએ
કેન્દ્રીય મંત્રી અને LJP (રામ વિલાસ)ના નેતા ચિરાગ પાસવાને કહ્યું કે ચૂંટણી પંચ એક સ્વતંત્ર બંધારણીય સંસ્થા હોવાથી કોઈ રાજકીય પક્ષે તેનો બચાવ કરવો યોગ્ય નથી. તેમના મતે, જ્યારે ચૂંટણી પંચ અંગે સતત સવાલો ઉઠી રહ્યા હોય ત્યારે પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરવાની જવાબદારી ખુદ ચૂંટણી પંચની છે.
પાસવાને ખાસ કરીને એવી ચિંતા વ્યક્ત કરી કે ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે સામાન્ય નાગરિકના મનમાં શંકા ઊભી થવી લોકશાહી માટે યોગ્ય સ્થિતિ નથી. તેમણે એવો પણ મુદ્દો ઉઠાવ્યો કે આજે જો વિપક્ષ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગે પ્રશ્નો કરે છે, તો આવતીકાલે કોઈપણ રાજકીય પક્ષને તેની કામગીરી અંગે મુશ્કેલી થઈ શકે છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે ચૂંટણી પંચ સાથે વાતચીત કરતી વખતે તમામ રાજકીય પક્ષો સમાન છે.
TDPએ પારદર્શિતા પર ભાર મૂક્યો
NDAના અન્ય સહયોગી TDPના લોકસભા ફ્લોર લીડર લાવુ શ્રી કૃષ્ણ દેવરાયાલુએ પણ ચૂંટણી પંચ પાસેથી સ્પષ્ટતા અને પારદર્શિતાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરી છે. તેમણે આંધ્ર પ્રદેશમાં SIR પ્રક્રિયા પારદર્શક રીતે થઈ હોવાનો દાવો કર્યો, પરંતુ સાથે કહ્યું કે ચૂંટણી પંચ બંધારણીય સંસ્થા હોવાથી તેની સામે કોઈ સવાલ ઊભો થાય ત્યારે યોગ્ય જવાબ આપવો અને પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા જાળવવી જનવિશ્વાસ મજબૂત કરવા માટે જરૂરી છે.
અહીં સરકાર અને ચૂંટણી તંત્ર સામે સવાલ એ પણ છે કે જો પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે નિયમો મુજબ અને પારદર્શક છે, તો મતદાર યાદી, Form-6, નામ ઉમેરવા-કાઢવાની પ્રક્રિયા અને સોફ્ટવેર સંબંધિત પ્રશ્નો અંગે વિગતવાર જાહેર સ્પષ્ટતા કરવામાં અડચણ શું છે?
UPPLએ સંસદીય સમિતિની તપાસની માંગ કરી
આસામમાં BJPના સહયોગી United People’s Party Liberal (UPPL)ના મહાસચિવ રાજુ કુમાર નારઝારીએ આક્ષેપોની તપાસ માટે તમામ પક્ષોના સભ્યો ધરાવતી સંસદીય સમિતિ બનાવવાની માંગ કરી છે. તેમનું કહેવું છે કે આવી તપાસથી ચૂંટણી પંચ અંગે લોકોમાં ઊભા થયેલા પ્રશ્નોની તપાસ થઈ શકે અને સંસ્થામાં વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં મદદ મળી શકે.
સરકાર પાસે અહીં સવાલ એ છે કે જો સત્તારૂઢ ગઠબંધનના જ કેટલાક સહયોગીઓ વધુ પારદર્શિતા અને સ્પષ્ટતાની માંગ કરી રહ્યા છે, તો શું કેન્દ્ર સરકાર ચૂંટણી પંચ પાસેથી આ મુદ્દાઓ અંગે વિગતવાર જાહેર જવાબ માગશે?
ઉપેન્દ્ર કુશવાહાએ પણ તાત્કાલિક સ્પષ્ટતા માંગી
રાષ્ટ્રીય લોક મોરચાના નેતા ઉપેન્દ્ર કુશવાહાએ પણ SIR અને ચૂંટણી પ્રક્રિયાને લઈને લોકોમાં મૂંઝવણ ઊભી થઈ હોવાનો ઉલ્લેખ કરીને ચૂંટણી પંચને તાત્કાલિક સ્પષ્ટતા કરવાની માંગ કરી છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે વાસ્તવિક સ્થિતિ શું છે તે જાહેર થવાથી લોકોમાં રહેલી ગેરસમજ દૂર થઈ શકે છે.
ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે જનવિશ્વાસ જ મુખ્ય મુદ્દો
આ સમગ્ર વિવાદમાં એક બાબત સ્પષ્ટ છે કે ચર્ચાનું કેન્દ્ર માત્ર સત્તા પક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચેનો રાજકીય મતભેદ નથી, પરંતુ મતદાર યાદી અને ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે લોકોના વિશ્વાસનો પ્રશ્ન પણ છે. ચૂંટણી પંચે આંતરિક ચર્ચા અને મતભેદને સામાન્ય પ્રક્રિયા ગણાવીને અંતિમ નિર્ણયો સર્વસંમતિથી લેવાયા હોવાનું કહ્યું છે. બીજી તરફ, NDAના કેટલાક સહયોગીઓ પણ હવે જાહેર સ્પષ્ટતા અને પારદર્શિતાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકી રહ્યા છે.
સરકાર અને ચૂંટણી પંચ માટે મુખ્ય સવાલ એ છે કે SIR સંબંધિત દરેક પ્રક્રિયા, વાંધા, સુધારા અને સોફ્ટવેર આધારિત નિર્ણય અંગે એવી કેટલી માહિતી જાહેર કરવામાં આવશે જેથી કોઈપણ મતદારના મનમાં પોતાના મતાધિકાર અથવા મતદાર યાદીની વિશ્વસનીયતા અંગે શંકા ન રહે?
