Kolkata Municipal Corporation Election: પશ્ચિમ બંગાળમાં કોલકાતા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (KMC)ની ચૂંટણીને લઈને BJP સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચે રાજકીય વિવાદ વધુ ઘેરો બન્યો છે. મુખ્યમંત્રી શુભેન્દુ અધિકારીએ જાહેરાત કરી છે કે જો સુપ્રીમ કોર્ટ કલકત્તા હાઈકોર્ટ દ્વારા ચૂંટણી પર મૂકવામાં આવેલી રોક નહીં હટાવે, તો 30 નવેમ્બર પછી કોલકાતાના તમામ 209 સૂચિત વોર્ડમાં BJP સાથે જોડાયેલા લોકોને કોઓર્ડિનેટર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવશે. આ નિવેદન બાદ તૃણમૂલ કોંગ્રેસ અને માર્ક્સવાદી કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી (CPM)એ સરકાર પર લોકશાહી વ્યવસ્થાને બાજુ પર રાખીને મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન પર પાછળના દરવાજેથી કબજો કરવાનો પ્રયાસ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.

209 વોર્ડમાં BJPના લોકોને જવાબદારી સોંપવાની જાહેરાત

મુખ્યમંત્રી શુભેન્દુ અધિકારીએ 11 નવેમ્બરના રોજ પૂર્વ મિદનાપુર જિલ્લાના નંદીગ્રામમાં પત્રકારો સાથે વાતચીત દરમિયાન આ જાહેરાત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે રાજ્ય સરકારની ઇચ્છા છે કે કોલકાતા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની ચૂંટણી નિર્ધારિત સમય પ્રમાણે યોજાય. જોકે, કાનૂની અડચણને કારણે ચૂંટણી યોજવી શક્ય ન બને તો શહેરની નાગરિક સેવાઓ ખોરવાવા દેવામાં આવશે નહીં.

શુભેન્દુ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, જો સુપ્રીમ કોર્ટ કલકત્તા હાઈકોર્ટની વેકેશન બેન્ચ દ્વારા મૂકવામાં આવેલી રોક હટાવી દેશે તો ચૂંટણી સમયસર યોજાશે. પરંતુ જો રોક યથાવત્ રહેશે તો 30 નવેમ્બર પછી તમામ 209 સૂચિત વોર્ડમાં કોઓર્ડિનેટરની નિમણૂક કરવામાં આવશે.

મુખ્યમંત્રીએ ખાસ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ કોઓર્ડિનેટર સરકારી અધિકારીઓ કે સામાન્ય નાગરિકો નહીં હોય, પરંતુ BJP સાથે જોડાયેલા લોકો હશે. આ નિવેદનથી વિપક્ષે સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે ચૂંટણી વગર પક્ષના કાર્યકરોને વોર્ડ સ્તરે જવાબદારી સોંપવાનો અધિકાર સરકારને કેવી રીતે મળી શકે?

વોર્ડના સીમાંકનને લઈને હાઈકોર્ટમાં વિવાદ

આ સમગ્ર વિવાદનું મુખ્ય કારણ કોલકાતા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના વોર્ડના સીમાંકન (Delimitation)ની પ્રક્રિયા છે. પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભાએ 12 ઑગસ્ટ 2026ના રોજ કોલકાતા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (અમેન્ડમેન્ટ) બિલ, 2026 પસાર કર્યું હતું. આ બિલ હેઠળ KMCના વોર્ડની સંખ્યા 144થી વધારીને 209 કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો હતો.

જોકે, તૃણમૂલ કોંગ્રેસ અને CPM સહિતના વિપક્ષી પક્ષોએ સીમાંકનની પ્રક્રિયા સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. તેમનો આરોપ છે કે વોર્ડની સીમાઓ નક્કી કરતી વખતે પારદર્શિતા અને નિષ્પક્ષતાનું પાલન કરવામાં આવ્યું નથી. આ પ્રક્રિયા દ્વારા BJPને ચૂંટણીમાં રાજકીય લાભ પહોંચાડવાનો પ્રયાસ થયો હોવાનો પણ વિપક્ષનો આક્ષેપ છે.

સીમાંકનને પડકારતી અરજીઓ પર સુનાવણી દરમિયાન 7 નવેમ્બરના રોજ કલકત્તા હાઈકોર્ટની વેકેશન ડિવિઝન બેન્ચે મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીની તારીખો જાહેર કરવા પર રોક લગાવી હતી. સાથે જ રાજ્ય ચૂંટણી પંચ (SEC)ને ચૂંટણીની સૂચના જાહેર કરવાની મનાઈ ફરમાવી હતી. નિયમિત બેન્ચ સીમાંકનની કાયદેસરતા અંગેની અરજીઓ પર નિર્ણય ન કરે ત્યાં સુધી આ રોક લાગુ રહેશે. હાઈકોર્ટ 16 નવેમ્બરના રોજ ફરી ખુલશે.

શુભેન્દુ અધિકારીએ જણાવ્યું કે રાજ્ય સરકારે હાઈકોર્ટના વચગાળાના આદેશને પડકારવા સુપ્રીમ કોર્ટમાં સ્પેશિયલ લીવ પિટિશન (SLP) દાખલ કરી છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે હાઈકોર્ટે સીમાંકનની પ્રક્રિયા રદ કરી નથી, પરંતુ કાનૂની વિવાદનો ઉકેલ ન આવે ત્યાં સુધી ચૂંટણીની સૂચના જાહેર કરવા પર રોક લગાવી છે.

વિપક્ષનો આરોપ: BJPને ફાયદો થાય તે રીતે સીમાંકન

વિપક્ષી પક્ષોનું કહેવું છે કે વોર્ડની સંખ્યા 144થી વધારીને 209 કરવાની પ્રક્રિયા ઉતાવળમાં અને પૂરતી પારદર્શિતા વિના હાથ ધરવામાં આવી હતી. વિધાનસભાની ચૂંટણી પછીના બૂથવાર મતદાનના આંકડાઓનો હવાલો આપીને અરજદારોએ આરોપ લગાવ્યો છે કે BJPને વધુ સમર્થન મળ્યું હોય તેવા વિસ્તારોના બૂથને જોડીને નવા વોર્ડ બનાવવામાં આવ્યા છે. બીજી તરફ, જ્યાં વિપક્ષી પક્ષોનું પ્રદર્શન સારું રહ્યું હતું તેવા જૂના વોર્ડને અલગ-અલગ ભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યા હોવાનો પણ આરોપ છે.

ચૂંટણી ક્ષેત્રોની સીમાઓમાં કોઈ ચોક્કસ પક્ષને ફાયદો પહોંચે તે રીતે ફેરફાર કરવાની પદ્ધતિને ‘ગેરિમેન્ડરિંગ’ (Gerrymandering) કહેવામાં આવે છે. વિપક્ષનો દાવો છે કે કોલકાતામાં પણ આવી જ પદ્ધતિ અપનાવવામાં આવી છે. જોકે, વિપક્ષે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે ચૂંટણીનો વિરોધ કરતું નથી, પરંતુ નિષ્પક્ષ અને કાયદેસર પ્રક્રિયા હેઠળ ચૂંટણી યોજાય તેવી માગ કરી રહ્યું છે.

તૃણમૂલ કોંગ્રેસ અને CPMનો વિરોધ

મુખ્યમંત્રીની જાહેરાત સામે તૃણમૂલ કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય અને પ્રવક્તા કુણાલ ઘોષે વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે સરકાર લોકશાહી અને બંધારણીય પ્રક્રિયાઓને બાજુ પર રાખીને પાછળના દરવાજેથી સત્તા કબજે કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.

CPMની કેન્દ્રીય સમિતિના સભ્ય સુજન ચક્રવર્તીએ પણ સરકારની ટીકા કરી હતી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, સરકારનો ઇરાદો સ્પષ્ટ છે અને તે લોકશાહી પ્રક્રિયાની અવગણના કરીને મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન પર કબજો કરવા ઉતાવળી છે.

વિપક્ષનો સવાલ છે કે જ્યારે ચૂંટણી યોજાઈ નથી અને નાગરિકોએ પોતાના પ્રતિનિધિઓ પસંદ કર્યા નથી, ત્યારે BJPના કાર્યકરોને કોઓર્ડિનેટર બનાવીને ચૂંટાયેલા કાઉન્સિલર જેવી જવાબદારી કેવી રીતે સોંપી શકાય?

જૂનથી વહીવટદાર સંભાળી રહ્યા છે KMCનું સંચાલન

કોલકાતા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનનું ચૂંટાયેલું બોર્ડ 8 જૂનથી વિખેરી દેવામાં આવ્યું છે. ત્યારથી તેનું સંચાલન વહીવટદાર દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે. મેયર ફિરહાદ હકીમના રાજીનામા બાદ નવું બોર્ડ રચાઈ શક્યું નહોતું. ત્યારબાદ રાજ્ય સરકારે ચૂંટાયેલા બોર્ડને વિખેરીને વહીવટી વ્યવસ્થા લાગુ કરી હતી.

આ દરમિયાન શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં ખરાબ સ્ટ્રીટ લાઇટ, રસ્તાઓ પર કચરાના ઢગલા, તૂટેલા રસ્તા અને નાગરિક સુવિધાઓની ખામીઓ અંગે ફરિયાદો સામે આવી રહી છે. શુભેન્દુ અધિકારીનું કહેવું છે કે ચૂંટણીમાં વિલંબ થાય તો પણ પાણી, સ્વચ્છ રસ્તા અને સ્ટ્રીટ લાઇટ જેવી પાયાની સુવિધાઓ ચાલુ રહેવી જરૂરી છે.

અગાઉ પણ કરી હતી કોઓર્ડિનેટરની જાહેરાત

શુભેન્દુ અધિકારીએ 7 નવેમ્બરના રોજ હાઈકોર્ટના આદેશ બાદ પહેલી વખત કોઓર્ડિનેટરની નિમણૂકનો સંકેત આપ્યો હતો. ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે 30 નવેમ્બર પછી કાયદા મુજબ વોર્ડમાં કોઓર્ડિનેટરની નિમણૂક કરવામાં આવશે, જેથી નાગરિક સેવાઓ પર અસર ન પડે. જોકે, 11 નવેમ્બરના નિવેદનમાં તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ જવાબદારી સરકારી અધિકારીઓને નહીં, પરંતુ BJP સાથે જોડાયેલા લોકોને આપવામાં આવશે.

તેમણે વિપક્ષ પર એવો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે તેની પાસે મતદારોનું સમર્થન નથી અને ચૂંટણી લડવા માટે ઉમેદવારો પણ મળી રહ્યા નથી. તેથી તે ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં અવરોધ ઊભો કરી રહ્યો છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય પર સૌની નજર

હવે કોલકાતા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનનો વિવાદ માત્ર ચૂંટણીની તારીખો અને વોર્ડના સીમાંકન પૂરતો રહ્યો નથી. ચૂંટણી વગર રાજકીય પક્ષના કાર્યકરોને વહીવટી જવાબદારી સોંપી શકાય કે નહીં તે મુદ્દો પણ ચર્ચામાં આવ્યો છે.

એક તરફ રાજ્ય સરકાર નાગરિક સેવાઓ ચાલુ રાખવા માટે વૈકલ્પિક વ્યવસ્થાની જરૂરિયાત દર્શાવી રહી છે, તો બીજી તરફ વિપક્ષ તેને લોકશાહી પ્રતિનિધિત્વના અધિકાર સાથે જોડીને વિરોધ કરી રહ્યો છે. હવે સુપ્રીમ કોર્ટની સુનાવણી અને 16 નવેમ્બરે કલકત્તા હાઈકોર્ટ ફરી શરૂ થયા બાદ થનારી કાર્યવાહી પર સૌની નજર રહેશે. કોલકાતાના 209 સૂચિત વોર્ડમાં ચૂંટણી યોજાશે કે BJP સાથે જોડાયેલા લોકોને કોઓર્ડિનેટર તરીકે જવાબદારી મળશે, તેનો નિર્ણય આગામી કાનૂની પ્રક્રિયા બાદ સ્પષ્ટ થશે.