Owaisi Chandrashekhar Azad Alliance: ઉત્તર પ્રદેશમાં 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં રાજકીય સમીકરણોમાં નવો વળાંક આવ્યો છે. ઓલ ઇન્ડિયા મજલિસ-એ-ઇત્તેહાદુલ મુસ્લિમીન (AIMIM)ના પ્રમુખ અસદુદ્દીન ઓવૈસી અને આઝાદ સમાજ પાર્ટી (કાંશીરામ)ના પ્રમુખ તથા નગીનાના સાંસદ ચંદ્રશેખર આઝાદે હાથ મિલાવ્યા છે. બંને નેતાઓએ 12 નવેમ્બરે લખનઉમાં સંયુક્ત પત્રકાર પરિષદ યોજીને ‘સામાજિક પરિવર્તન મોરચા’ (SPM)ની જાહેરાત કરી હતી.
આ ગઠબંધન તરફથી ચંદ્રશેખર આઝાદને મુખ્યમંત્રી પદના ઉમેદવાર જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. મોરચાએ ઉત્તર પ્રદેશની તમામ 403 વિધાનસભા બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની તૈયારી દર્શાવી છે. બંને પક્ષોનો જાહેર હેતુ દલિત, મુસ્લિમ, પછાત અને અન્ય વંચિત સમુદાયોને એક મંચ પર લાવીને BJPને સતત ત્રીજી વખત સત્તામાં આવતાં રોકવાનો છે.
જોકે, રાજકીય વિશ્લેષણમાં એવી શક્યતા પણ વ્યક્ત થઈ રહી છે કે આ ગઠબંધનના કારણે સમાજવાદી પાર્ટી અને કોંગ્રેસના પરંપરાગત મતદારોમાં વિભાજન થઈ શકે છે. અગાઉની ચૂંટણીઓમાં દલિત અને મુસ્લિમ મતદારોનો એક હિસ્સો આ પક્ષોને સમર્થન આપતો રહ્યો છે. નવા મોરચાની હાજરીથી ચૂંટણીમાં મતવિભાજન કેવું સ્વરૂપ લે છે, તે જોવાનું રહેશે.
ચંદ્રશેખર આઝાદ મુખ્યમંત્રી પદના ઉમેદવાર
લખનઉમાં યોજાયેલી સંયુક્ત પત્રકાર પરિષદમાં અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ ચંદ્રશેખર આઝાદને સામાજિક પરિવર્તન મોરચા તરફથી મુખ્યમંત્રી પદના ઉમેદવાર જાહેર કર્યા હતા. ઓવૈસીએ કહ્યું કે બંને પક્ષોએ રાજકીય અને વૈચારિક પ્રામાણિકતાના આધારે એક મજબૂત વિકલ્પ ઊભો કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે આ ગઠબંધન ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. ઓવૈસીના જણાવ્યા મુજબ, મોરચાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય BJPને રાજ્યમાં ત્રીજી વખત સરકાર બનાવતાં અટકાવવાનો છે.
તમામ 403 બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની તૈયારી
સામાજિક પરિવર્તન મોરચાએ ઉત્તર પ્રદેશની તમામ 403 વિધાનસભા બેઠકો પર ઉમેદવારો ઉતારવાની યોજના જાહેર કરી છે. અગાઉ આશરે 150 બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની ચર્ચા હતી, પરંતુ હવે ગઠબંધને રાજ્યવ્યાપી ચૂંટણી લડવાનો ઇરાદો વ્યક્ત કર્યો છે.
જોકે, AIMIM અને આઝાદ સમાજ પાર્ટી વચ્ચે બેઠકોની વહેંચણી કેવી રીતે થશે તે અંગે હજુ વિગતો જાહેર કરવામાં આવી નથી. કઈ બેઠક પર કયા પક્ષનો ઉમેદવાર હશે તે પણ સ્પષ્ટ નથી. બંને નેતાઓએ 26 નવેમ્બરે મોટી રેલી યોજવાનું આહ્વાન કર્યું છે. આ રેલી દ્વારા ગઠબંધન પોતાની રાજકીય તાકાત અને જનસમર્થન દર્શાવવાનો પ્રયાસ કરશે.
‘આ ત્રીજો મોરચો નહીં, સામાજિક પરિવર્તનની લડાઈ છે’
ચંદ્રશેખર આઝાદે નવા ગઠબંધનને માત્ર ત્રીજો રાજકીય મોરચો ગણવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આ વંચિત, શોષિત, પીડિત અને પછાત સમુદાયોના અધિકારો માટે રચાયેલું મંચ છે.
આઝાદના મતે, અત્યાર સુધી રાજકીય પક્ષોએ ગરીબો, દલિતો અને વંચિત વર્ગોને મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવવાના નામે તેમનો રાજકીય ઉપયોગ કર્યો છે. સરકારો બદલાઈ અને અનેક જાહેરાતો થઈ, પરંતુ બહુજન સમાજની મૂળભૂત સમસ્યાઓ યથાવત્ છે.
તેમણે સામાજિક અને આર્થિક શોષણ, જાતિ આધારિત હિંસા અને અત્યાચારનો મુદ્દો ઉઠાવીને કહ્યું કે મોરચાનો હેતુ આ સમુદાયોને માત્ર મતદાતા તરીકે નહીં, પરંતુ સત્તા અને નિર્ણય પ્રક્રિયામાં વાસ્તવિક ભાગીદારી આપવાનો છે.
દલિત-મુસ્લિમ મતદારોને એક મંચ પર લાવવાનો પ્રયાસ
આ ગઠબંધનનું મહત્ત્વનું પાસું દલિત અને મુસ્લિમ મતદારોને એકસાથે લાવવાની રણનીતિ છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં મુસ્લિમોની વસ્તી આશરે 19 ટકા અને અનુસૂચિત જાતિ એટલે કે દલિત સમુદાયની વસ્તી લગભગ 21 ટકા માનવામાં આવે છે. બંને સમુદાયોને જોડવામાં આવે તો રાજ્યની કુલ વસ્તીમાં તેમનો હિસ્સો આશરે 40 ટકા થાય છે.
AIMIM લાંબા સમયથી મુસ્લિમ રાજકીય પ્રતિનિધિત્વનો મુદ્દો ઉઠાવતી રહી છે, જ્યારે ચંદ્રશેખર આઝાદ દલિત અને બહુજન રાજકારણમાં પોતાની ઓળખ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશ અને રુહેલખંડના રામપુર, મુરાદાબાદ, સહારનપુર, બિજનૌર, અમરોહા અને સંભલ જેવા જિલ્લાઓમાં બંને સમુદાયોની નોંધપાત્ર હાજરી છે.
જોકે, માત્ર વસ્તીના આંકડાઓ ચૂંટણીમાં જીતની ખાતરી આપતા નથી. સ્થાનિક નેતૃત્વ, ઉમેદવારોની લોકપ્રિયતા, સંગઠનનું માળખું અને મતદારોનું વાસ્તવિક સમર્થન પણ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.
અખિલેશ યાદવના PDA સમીકરણ સામે નવો પડકાર?
સમાજવાદી પાર્ટીના પ્રમુખ અખિલેશ યાદવે પછાત, દલિત અને લઘુમતી એટલે કે PDA સમીકરણના આધારે પોતાનો રાજકીય આધાર મજબૂત કર્યો છે. 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં સમાજવાદી પાર્ટીએ ઉત્તર પ્રદેશની 80માંથી 37 બેઠકો જીતી હતી. આ સફળતામાં PDAની રણનીતિને મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી હતી.
હવે ઓવૈસી અને ચંદ્રશેખર આઝાદનું ગઠબંધન આ જ સામાજિક સમીકરણના એક મોટા હિસ્સાને પોતાની તરફ આકર્ષવાનો પ્રયાસ કરશે. ખાસ કરીને મુસ્લિમ અને દલિત મતદારો નિર્ણાયક હોય તેવી બેઠકો પર નવા મોરચાની હાજરીની અસર જોવા મળી શકે છે. જોકે, આ ગઠબંધન સમાજવાદી પાર્ટીના મતાધારને કેટલો પ્રભાવિત કરશે તે ચૂંટણીની રણનીતિ અને ઉમેદવારો જાહેર થયા પછી જ સ્પષ્ટ થશે.
SP અને કોંગ્રેસ સાથે સમજૂતી ન થતાં નવો મોરચો
સામાજિક પરિવર્તન મોરચાની રચના પહેલાં ઓવૈસીએ ઉત્તર પ્રદેશમાં સમાજવાદી પાર્ટી અને કોંગ્રેસ સાથે વ્યાપક વિપક્ષી ગઠબંધનનો ભાગ બનવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. બેઠકોની વહેંચણી અંગે ચર્ચા કરવાની તૈયારી પણ દર્શાવી હતી.
અહેવાલો મુજબ, ઓવૈસીએ બંને પક્ષોને 2 ઑક્ટોબર સુધી જવાબ આપવા માટે સમયમર્યાદા આપી હતી. જોકે, સમાજવાદી પાર્ટી અને કોંગ્રેસ તરફથી તેમની દરખાસ્તને હકારાત્મક પ્રતિસાદ મળ્યો નહોતો. ત્યારબાદ AIMIMએ ચંદ્રશેખર આઝાદની આઝાદ સમાજ પાર્ટી સાથે ગઠબંધન કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો.
2027માં BJP, SP અને BSP વચ્ચે બદલાઈ શકે છે સમીકરણ
ઉત્તર પ્રદેશમાં 2027ની ચૂંટણીમાં BJP અને સમાજવાદી પાર્ટી મુખ્ય રાજકીય પક્ષો તરીકે મેદાનમાં હશે. કોંગ્રેસ પણ વિપક્ષી રાજકારણમાં સક્રિય છે, જ્યારે બહુજન સમાજ પાર્ટીનાં પ્રમુખ માયાવતીએ સ્વતંત્ર રીતે ચૂંટણી લડવાના સંકેત આપ્યા છે.
2022ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં BJPએ 255 બેઠકો જીતી હતી. સમાજવાદી પાર્ટીને 111, બહુજન સમાજ પાર્ટીને એક અને કોંગ્રેસને બે બેઠકો મળી હતી. હવે AIMIM અને આઝાદ સમાજ પાર્ટીના નવા ગઠબંધનથી ચૂંટણીની સ્પર્ધામાં વધુ એક રાજકીય પક્ષનો ઉમેરો થયો છે.
મોરચા સામે મુખ્ય પડકાર દલિત, મુસ્લિમ અને પછાત સમુદાયોને એક મંચ પર લાવવાની સાથે તેમના સમર્થનને વિધાનસભાની બેઠકો પર જીતમાં ફેરવવાનો રહેશે.
26 નવેમ્બરની રેલી પર સૌની નજર
ઓવૈસી અને ચંદ્રશેખર આઝાદે 26 નવેમ્બરે મોટી રેલી યોજવાનું આહ્વાન કર્યું છે. આ રેલીમાં કેટલાં સંગઠનો અને સમુદાયો જોડાય છે તેના પરથી નવા ગઠબંધનના પ્રારંભિક જનસમર્થનનો અંદાજ મળી શકે છે.
હાલમાં સામાજિક પરિવર્તન મોરચાએ તમામ 403 બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની અને ચંદ્રશેખર આઝાદને મુખ્યમંત્રી પદના ઉમેદવાર બનાવવાની જાહેરાત કરી છે. હવે બેઠકોની વહેંચણી, ઉમેદવારોની પસંદગી અને સંગઠનના વિસ્તરણ અંગેના નિર્ણયો મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે. 2027ની ચૂંટણીમાં આ ગઠબંધન કેટલો પ્રભાવ પાડી શકે છે તેની કસોટી આગામી મહિનાઓમાં થશે.
