Septic Tank Deaths: દેશમાં એક જ દિવસે બે અલગ-અલગ રાજ્યોમાં ઝેરી ગેસ અને ગૂંગળામણની બે ગંભીર ઘટનાઓ સામે આવી છે. મેઘાલયના દક્ષિણ ગારો હિલ્સ જિલ્લામાં ભૂગર્ભ સેપ્ટિક ટાંકીમાંથી નીકળેલી ઝેરી ગેસની ઝપેટમાં આવી ચાર મજૂરોના મોત થયા છે. બીજી તરફ મુંબઈના ગોરેગાંવ ઈસ્ટમાં જાહેર શૌચાલયમાં બે લોકોના મોત થયા છે. બંને ઘટનાઓમાં કુલ છ લોકોના જીવ ગયા છે, જ્યારે બચાવ કામગીરી દરમિયાન કેટલાક કર્મચારીઓ પણ ગેસની અસરથી બેભાન થયા હતા.
મેઘાલયમાં સેપ્ટિક ટાંકી ખોલતી વખતે ચાર મજૂરોના મોત
મેઘાલયના દક્ષિણ ગારો હિલ્સ જિલ્લાના રંગડોક્રમમાં રવિવારે આ ઘટના બની હતી. પ્રાથમિક માહિતી પ્રમાણે બે મજૂરો સેબેસ્ટિયન સી. સંગમાના ઘરમાં બનેલી ભૂગર્ભ સેપ્ટિક ટાંકીનું ઢાંકણું ખોલીને મરામતનું કામ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. ટાંકીમાંથી બહાર આવેલી ઝેરી ગેસની અસર થતાં બંને બેભાન થઈને અંદર પડી ગયા હતા.
બંને મજૂરોને બચાવવા માટે અન્ય બે લોકો પણ આગળ વધ્યા હતા, પરંતુ તેઓ પણ ગેસની ઝપેટમાં આવી બેભાન થઈ ગયા. ઘટનાની જાણ થતાં પોલીસ તેમજ ફાયર અને રેસ્ક્યૂ ટીમ ઘટનાસ્થળે પહોંચી હતી. બચાવ કામગીરી દરમિયાન બે બચાવકર્મીઓને પણ ગેસની અસર થઈ હતી અને તેમને તાત્કાલિક તબીબી સારવાર આપવામાં આવી હતી.
મૃતકો ચારેય આસામના રહેવાસી
આ દુર્ઘટનામાં મૃત્યુ પામેલા ચારેય મજૂરો આસામના દક્ષિણ સલમારા-માનકાચર જિલ્લાના રહેવાસી હોવાનું સામે આવ્યું છે. મૃતકોની ઓળખ દીયારાના 34 વર્ષીય મોફિદુર રહેમાન, ચેંગુરચરના 41 વર્ષીય અજિયર રહેમાન, ચોમરાશાલીના 20 વર્ષીય ઇસ્માઇલ હુસૈન અને બોઆલિયાના 22 વર્ષીય રકીબ હુસૈન તરીકે કરવામાં આવી છે.
પ્રાથમિક તપાસમાં સેપ્ટિક ટાંકીમાં ગેસ બહાર નીકળવા માટે પૂરતી વેન્ટિલેશન વ્યવસ્થા ન હોવાની વાત સામે આવી છે. સોક પિટની વ્યવસ્થા પણ ન હોવાના કારણે ટાંકીની અંદર ઝેરી ગેસ એકઠી થઈ હોવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. જોકે, કયા પ્રકારની ગેસના કારણે મોત થયા અને ચોક્કસ કારણ શું હતું તે જાણવા અધિકારીઓ તપાસ કરી રહ્યા છે.
મુંબઈમાં જાહેર શૌચાલયમાં બે લોકોના મોત
બીજી ઘટના મુંબઈના ગોરેગાંવ ઈસ્ટમાં રામ મંદિર પૂર્વ વિસ્તારમાં બની હતી. 27 સપ્ટેમ્બરની વહેલી સવારે મૃણાલતાઈ બ્રિજ નજીક પારસી પંચાયત ગેટ પાસે આવેલા જાહેર શૌચાલયમાં બે લોકો ગેસની અસરથી બેભાન થઈ ગયા હતા.
મૃતકોની ઓળખ 24 વર્ષીય પ્રભાકર ધનિવર અને 18 વર્ષીય ભાવિન દેસાઈ તરીકે કરવામાં આવી છે. બંનેને મધરાતની આસપાસ ટ્રોમા કેર હોસ્પિટલમાં લઈ જવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં તબીબોએ સવારે 3:49 વાગ્યે બંનેને મૃત જાહેર કર્યા હતા.
તીવ્ર રાસાયણિક ગંધ બાદ તંત્રને જાણ
સ્થાનિક લોકોએ જાહેર શૌચાલયમાંથી તીવ્ર રાસાયણિક ગંધ આવતી હોવાનું જણાયા બાદ સંબંધિત તંત્રને જાણ કરી હતી. પ્રાથમિક પોલીસ તપાસમાં શૌચાલયની નજીક આવેલા નાના પાયાના ઔદ્યોગિક એકમમાંથી કોઈ ગેસ બહાર નીકળી હોવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. જોકે, ગેસનો ચોક્કસ સ્ત્રોત અને બંનેના મોતનું કારણ તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.
વનરાઈ પોલીસે આ મામલે આકસ્મિક મૃત્યુનો અહેવાલ નોંધ્યો છે. મૃતક પ્રભાકર ધનિવરના ભાઈ પ્રભાત ધનિવરના જણાવ્યા પ્રમાણે બંને લોકોને બાથરૂમમાં બેભાન હાલતમાં મળ્યા હતા અને તેમના હોઠ કાળા પડી ગયા હતા તથા મોઢામાંથી ફીણ નીકળતું હતું.
ફાયર વિભાગથી લઈને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ સુધીની ટીમો પહોંચી
BMCના અધિકારીઓને ઘટનાની જાણ સવારે આશરે 8:30 વાગ્યે કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ ફાયર વિભાગ, પોલીસ, 108 એમ્બ્યુલન્સ સેવા, મહારાષ્ટ્ર પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ અને BMCના વોર્ડ કર્મચારીઓની ટીમોને ઘટનાસ્થળે મોકલવામાં આવી હતી. મૃતકોના પરિવારજનો હવે ઘટનામાં જવાબદાર લોકો સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે.
સરકાર સામે સુરક્ષા વ્યવસ્થાને લઈને સવાલ
મેઘાલયની ઘટનામાં જો સેપ્ટિક ટાંકીમાં યોગ્ય વેન્ટિલેશન અને સોક પિટની વ્યવસ્થા નહોતી તો આવી સ્થિતિમાં મજૂરોને કામ કરવાની મંજૂરી કેવી રીતે મળી? શું સ્થાનિક તંત્ર દ્વારા સેપ્ટિક ટાંકી અને આવા બંધ સ્થળોમાં કામ કરતા મજૂરો માટે જરૂરી સલામતી નિયમોની તપાસ કરવામાં આવે છે?
મુંબઈની ઘટનામાં પણ જો પ્રાથમિક તપાસમાં નજીકના ઔદ્યોગિક એકમમાંથી ગેસ લીક થવાની શક્યતા વ્યક્ત થઈ રહી છે તો ગેસનો સ્ત્રોત શોધવા માટે તંત્રએ કયા પગલાં લીધા છે? જાહેર શૌચાલયોની આસપાસના ઔદ્યોગિક એકમોમાંથી નીકળતા ગેસ અને કેમિકલ અંગે નિયમિત ચકાસણી થાય છે કે નહીં? સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે આવી દુર્ઘટનાઓ થયા પછી જ સલામતી વ્યવસ્થા સક્રિય થાય છે કે અગાઉથી જોખમ ઓળખીને લોકોના જીવ બચાવવા માટે કોઈ અસરકારક વ્યવસ્થા પણ છે?
