Ujjain Shahi Masjid Protest: મધ્યપ્રદેશના ઉજ્જૈનમાં ઐતિહાસિક શાહી મસ્જિદના રસ્તામાં આવતા એક ભાગને હટાવવાની કાર્યવાહી દરમિયાન સ્થિતિ તંગ બની હતી. રોડ પહોળો કરવાની કામગીરી માટે વહીવટી તંત્ર બુલડોઝર સાથે પહોંચ્યા બાદ મોટી સંખ્યામાં સ્થાનિક લોકો અને મુસ્લિમ સમુદાયના સભ્યો વિરોધમાં એકત્ર થયા હતા. આ દરમિયાન પોલીસ અને વિરોધ કરી રહેલા લોકો વચ્ચે ઘર્ષણ થયું અને પથ્થરમારાની ઘટના બાદ પોલીસે ટીયર ગેસના સેલ છોડ્યા હતા. તાજા અહેવાલો અનુસાર પોલીસ દ્વારા ટોળાને વિખેરવા માટે ટીયર ગેસ અને બળપ્રયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
મસ્જિદનો કયો ભાગ હટાવવાનો છે?
વિવાદનો કેન્દ્ર શાહી મસ્જિદનો એવો ભાગ છે જે પ્રસ્તાવિત રોડ અલાઇનમેન્ટમાં આવે છે. તેમાં પ્રાર્થના હોલનો એક હિસ્સો, મઝાર ચોક શાહી અને આશરે 120 ફૂટ ઊંચો મીનારો સામેલ હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. આ કાર્યવાહીનો હેતુ મસ્જિદને સંપૂર્ણપણે હટાવવાનો નહીં પરંતુ રસ્તાની સીમામાં આવતા ભાગને દૂર કરવાનો હોવાનું વહીવટી પક્ષનું કહેવું છે.
900 મીટરના રસ્તાને 15 મીટર પહોળો કરવાની યોજના
આ સમગ્ર કામગીરી 2028માં યોજાનારા સિંહસ્થ કુંભ મેળાની તૈયારીઓ સાથે જોડાયેલી છે. કન્થલ ચૌરાહાથી ગોપાલ મંદિર સુધીના આશરે 900 મીટરના રસ્તાને 15 મીટર પહોળો કરવાની યોજના છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ રોડના નિર્ધારિત અલાઇનમેન્ટમાં આવતા વિવિધ બાંધકામો અને ધાર્મિક સ્થળોના અસરગ્રસ્ત ભાગોને દૂર અથવા ફેરફાર કરવામાં આવી રહ્યા છે. અહેવાલો અનુસાર આ વિસ્તરણ માટે કુલ 272 જેટલી મિલકતો અથવા માળખાં અસરગ્રસ્ત યાદીમાં છે.
મસ્જિદ સમિતિએ કોર્ટમાં પડકાર્યો હતો નિર્ણય
મસ્જિદ સમિતિએ વહીવટી કાર્યવાહી સામે કોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો. 9 સપ્ટેમ્બરે મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટની ઇન્દોર બેન્ચે મસ્જિદના અસરગ્રસ્ત ભાગને હટાવવાની કાર્યવાહી સામેની અરજીઓ ફગાવી હતી. કોર્ટના અવલોકન મુજબ પ્રશાસને કાયદાકીય પ્રક્રિયાનું પાલન કર્યું હતું અને સિંહસ્થ દરમિયાન ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન તથા જાહેર સુરક્ષાના હિતમાં રોડ પહોળો કરવાની જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં લેવામાં આવી હતી. કોર્ટના રેકોર્ડમાં અન્ય માળખાં સામે પણ કાર્યવાહી થતી હોવાનો ઉલ્લેખ છે.
મુસ્લિમ સમુદાયનો વિકલ્પનો આગ્રહ
મસ્જિદ સમિતિ અને સ્થાનિક મુસ્લિમ સમુદાય તરફથી એવી દલીલ કરવામાં આવી છે કે શાહી મસ્જિદ ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક મહત્વ ધરાવે છે, તેથી રોડની ડિઝાઇનમાં ફેરફાર કરીને અથવા સામેની બાજુની જમીન સંપાદિત કરીને રસ્તો પહોળો કરવામાં આવે. સમિતિનું કહેવું છે કે મસ્જિદનો અસરગ્રસ્ત ભાગ પણ ઐતિહાસિક ધરોહરનો હિસ્સો હોવાથી તેને હટાવવાને બદલે વૈકલ્પિક રસ્તો શોધવો જોઈએ. બીજી તરફ, પ્રશાસનનો અભિગમ રોડ અલાઇનમેન્ટ અને જાહેર સુરક્ષાની જરૂરિયાત પર આધારિત છે.
પથ્થરમારો બાદ પોલીસ કાર્યવાહી, અનેક લોકો સામે કેસ
કાર્યવાહી દરમિયાન વિરોધ કરી રહેલા કેટલાક લોકો તરફથી પોલીસ પર પથ્થરમારો થયો હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. ત્યારબાદ પોલીસે ટીયર ગેસના સેલ છોડીને ભીડને વિખેરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ ઘટનાને પગલે અનેક લોકો સામે એફઆઈઆર નોંધાઈ છે અને કેટલાક સોશિયલ મીડિયા કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સનાં નામ પણ કેસમાં હોવાના અહેવાલો છે. પોલીસનું કહેવું છે કે અફવા કે ખોટી માહિતીથી પરિસ્થિતિ વધુ ન બગડે તે માટે કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.
બજારો બંધ, શાળાઓમાં રજા અને વિસ્તારમાં ભારે પોલીસ બંદોબસ્ત
ઘર્ષણ બાદ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારની આસપાસ સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધારવામાં આવી હતી. છત્રી ચોક, સતીગેટ, સરાફા, લખેરવાડી, ઢાબા રોડ અને ગોપાલ મંદિર આસપાસના બજારો બંધ રાખવામાં આવ્યા હોવાની માહિતી સામે આવી હતી. આસપાસની કેટલીક ખાનગી શાળાઓમાં પણ રજા જાહેર કરવામાં આવી હતી. વરિષ્ઠ પોલીસ અને વહીવટી અધિકારીઓ સ્થળ પર પહોંચ્યા હતા અને લોકોને અફવાઓથી દૂર રહેવાની અપીલ કરવામાં આવી હતી.
સરકાર સામે સવાલ: વિકાસ સાથે વારસાનું રક્ષણ કેવી રીતે થશે?
હવે સરકાર અને વહીવટી તંત્ર સામે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે સિંહસ્થ કુંભ માટે રોડ પહોળો કરવો જરૂરી હોય તો પણ ઐતિહાસિક ધાર્મિક સ્થળોના સંરક્ષણ માટે વૈકલ્પિક વિકલ્પોનું સંપૂર્ણ મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું છે કે નહીં? જો અન્ય માળખાં પર પણ કાર્યવાહી થઈ રહી છે તો તેની પારદર્શક વિગતો જાહેર કેમ ન કરવામાં આવે?
સરકાર એ પણ સ્પષ્ટ કરે કે શાહી મસ્જિદના અસરગ્રસ્ત ભાગ અંગે સમુદાય સાથે થયેલી ચર્ચા અને કોર્ટમાં રજૂ કરાયેલી શરતોનું સંપૂર્ણ પાલન કેવી રીતે થશે? વિકાસ, ટ્રાફિક અને જાહેર સુરક્ષાની જરૂરિયાતો સાથે ઐતિહાસિક વારસાનું રક્ષણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે કઈ સ્વતંત્ર વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે? અને સૌથી મહત્વનું, કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવતી વખતે સ્થાનિક લોકોની ધાર્મિક લાગણીઓ અને અફવાઓથી ઊભા થતા તણાવને રોકવા માટે પ્રશાસનનો સ્પષ્ટ રોડમૅપ શું છે?
અહેવાલો અનુસાર બાદમાં મસ્જિદ સમિતિ અને મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન વચ્ચે સમજૂતીની વાત પણ સામે આવી હતી અને હાઈકોર્ટમાં સંબંધિત અપીલોનો નિકાલ થયો હતો.
