Vadodara Fake Ghee Case: વડોદરાના પોર જીઆઈડીસી વિસ્તારમાં નકલી ઘીના શંકાસ્પદ કારોબારને લઈને મોટો ખુલાસો થયો છે. ચાલીસા ફૂડ્સ નામના યુનિટ પર દરોડા દરમિયાન 10 હજાર લિટરથી વધુ શંકાસ્પદ ઘી ભરેલું ટેન્કર અને લાખો રૂપિયાની પેકિંગ સામગ્રી મળી આવી હતી. સામાજિક કાર્યકર અને આમ આદમી પાર્ટીના નેતા યુવરાજસિંહ જાડેજા તથા ખોરાક અને ઔષધ નિયમન તંત્રના અધિકારીઓએ સંયુક્ત કાર્યવાહી કરી હતી. પ્રાથમિક શંકા મુજબ, પામોલીન તેલ અથવા અન્ય લૂઝ સામગ્રીમાંથી ઘી જેવો પદાર્થ તૈયાર કરીને જાણીતી બ્રાન્ડ્સનાં નામે પેકિંગ કરવામાં આવતું હતું. જોકે, જપ્ત કરાયેલા પદાર્થની વાસ્તવિક ગુણવત્તા અને તેમાં ભેળસેળ થઈ છે કે નહીં તે અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ લેબોરેટરીના સત્તાવાર અહેવાલ બાદ જ આવશે.
અમૃત, ગિરધન અને ઘી કિંગ સહિતની બ્રાન્ડ્સનાં લેબલ મળ્યાનો દાવો
ચાલીસા ફૂડ્સના યુનિટમાંથી ગિરધન, ઘી કિંગ, અમૃત અને રાધા કેશવ સહિત અનેક બ્રાન્ડ્સનાં લેબલ અને પેકિંગ સામગ્રી મળી આવ્યાની માહિતી સામે આવી છે. યુવરાજસિંહ જાડેજાના જણાવ્યા અનુસાર, સ્થળ પર તપાસ દરમિયાન 11થી 12 જેટલાં અલગ-અલગ લેબલ જોવા મળ્યાં હતાં. તેમના દાવા પ્રમાણે, કેટલીક બ્રાન્ડ્સનાં ઉત્પાદનો ગુજરાત બહાર અને કેટલીકનું વેચાણ દેશની બહાર પણ થતું હોવાની આશંકા છે.
તપાસ દરમિયાન એક જ પ્રકારની લૂઝ સામગ્રીમાંથી અલગ-અલગ બ્રાન્ડ્સનાં નામે પેકિંગ થતું હોવાની શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. જોકે, આ બ્રાન્ડ્સની માલિકી, તેમની સંડોવણી અથવા બજારમાં વેચાયેલા ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા અંગે કોઈ અંતિમ નિષ્કર્ષ પર પહોંચવા માટે વધુ તપાસ જરૂરી છે. માત્ર લેબલ મળી આવવાથી સંબંધિત તમામ બ્રાન્ડ્સ ભેળસેળના કારોબારમાં સામેલ છે એવું સાબિત થતું નથી.
પામોલીન તેલમાંથી ઘી બનાવાતું હોવાની આશંકા
યુવરાજસિંહ જાડેજાએ જણાવ્યું હતું કે તેમને થોડા દિવસ પહેલાં આ યુનિટમાં ભેળસેળયુક્ત ઘી બનાવવામાં આવતું હોવાની બાતમી મળી હતી. ત્યારબાદ પ્રાથમિક તપાસ કરવામાં આવી હતી અને ખાનગી લેબોરેટરીમાં તપાસ માટે મોકલાયેલા નમૂનામાં ભેળસેળ હોવાની જાણ થઈ હોવાનો તેમણે દાવો કર્યો હતો. આ પછી ખોરાક અને ઔષધ નિયમન વિભાગના અધિકારીઓ સાથે સ્થળ પર તપાસ કરવામાં આવી હતી.
જાડેજાના જણાવ્યા અનુસાર, ફેક્ટરીમાં દૂધ, માખણ કે મલાઈમાંથી ઘી બનાવવાની સામાન્ય પ્રક્રિયા માટે જરૂરી કાચા માલની હાજરી અંગે સવાલો ઊભા થયા હતા. સ્થળ પર મળેલી લૂઝ સામગ્રીનો રંગ અને દેખાવ પામોલીન તેલ જેવો લાગતો હોવાની શંકા તેમણે વ્યક્ત કરી હતી. જોકે, સામગ્રીની ચોક્કસ ઓળખ અને તેની રચના અંગે સત્તાવાર લેબોરેટરી રિપોર્ટ મહત્વનો રહેશે.
ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગની તપાસ, નમૂનાઓ લેબોરેટરીમાં મોકલાયા
દરોડા દરમિયાન શંકાસ્પદ ઘીના અલગ-અલગ નમૂનાઓ લેવામાં આવ્યા હતા. આ નમૂનાઓને તપાસ માટે લેબોરેટરીમાં મોકલવામાં આવ્યા છે. અહેવાલ આવ્યા બાદ જ ઘીમાં કયા ઘટકો છે, તે નિર્ધારિત ધોરણો અનુસાર છે કે નહીં અને તેમાં કોઈ પ્રકારની ભેળસેળ કરવામાં આવી છે કે નહીં તે અંગે સ્પષ્ટતા થઈ શકશે.
ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા અંગેની તપાસમાં નમૂનાઓના વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણ અને સત્તાવાર પરિણામોનું વિશેષ મહત્વ છે. તેથી હાલ આ મામલે શંકાસ્પદ જથ્થો મળ્યો હોવાની હકીકત અને ઘીમાં ભેળસેળ સાબિત થવા વચ્ચેનો તફાવત જાળવવો જરૂરી છે. તપાસના પરિણામોના આધારે સંબંધિત વિભાગ આગળની કાનૂની કાર્યવાહી કરી શકે છે.
દોઢથી બે મહિના પહેલાં પણ દરોડો પડ્યાનો દાવો
યુવરાજસિંહ જાડેજાએ એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે અંદાજે દોઢથી બે મહિના પહેલાં, 30 ઑગસ્ટની આસપાસ, આ જ યુનિટ પર ખોરાક અને ઔષધ નિયમન વિભાગે કાર્યવાહી કરી હતી. તેમના જણાવ્યા મુજબ, તે સમયે થોડો જથ્થો જપ્ત કરીને સીલ કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે બાકીનો જથ્થો છોડી દેવામાં આવ્યો હતો.
જાડેજાએ સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે અગાઉની કાર્યવાહી બાદ જો પૂરતી તપાસ અને કડક પગલાં લેવામાં આવ્યાં હોત, તો શંકાસ્પદ ઉત્પાદનનો કારોબાર ફરી ચાલુ રહેવાની શક્યતા કેવી રીતે ઊભી થઈ? તેમણે અગાઉની કાર્યવાહીનો રેકોર્ડ, જપ્ત કરાયેલા જથ્થાની વિગતો અને ત્યારબાદ લેવાયેલા પગલાં અંગે સ્પષ્ટતા કરવાની માગ કરી હતી. જોકે, અગાઉની કાર્યવાહી અને તે સમયે લેવાયેલા નિર્ણયોની સત્તાવાર વિગતો સામે આવ્યા બાદ જ આ દાવાની સંપૂર્ણ ચકાસણી થઈ શકશે.
તહેવારો દરમિયાન ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા અંગે ચિંતા
નવરાત્રિ અને દશેરા જેવા તહેવારોના સમયગાળામાં ઘીનો ઉપયોગ મીઠાઈઓ, પ્રસાદ અને અન્ય ખાદ્ય પદાર્થો બનાવવા માટે વધે છે. આવી સ્થિતિમાં શંકાસ્પદ ઘીનો જથ્થો બજારમાં પહોંચ્યો હોય તો તેની અસર ગ્રાહકો અને ખાદ્ય પદાર્થો બનાવતા વ્યવસાયો પર પડી શકે છે. આથી જપ્ત કરાયેલા જથ્થાનો ઉપયોગ ક્યાં થવાનો હતો, તે ક્યાંથી આવ્યો હતો અને તે બજારમાં પહોંચ્યો છે કે નહીં તેની તપાસ મહત્વની બની છે.
યુવરાજસિંહ જાડેજાએ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે જો ભેળસેળયુક્ત પદાર્થોનો ઉપયોગ ડેરી ઉત્પાદનો અથવા મીઠાઈઓમાં થાય તો ગ્રાહકોના આરોગ્ય માટે જોખમ ઊભું થઈ શકે છે. તેમણે ખાદ્ય પદાર્થોમાં ભેળસેળ કરનારાઓ સામે કડક કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવાની માગ કરી હતી.
કડક કાર્યવાહી અને જવાબદારી નક્કી કરવાની માગ
આ ઘટનાએ ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા ચકાસવાની વ્યવસ્થા અને અગાઉની ફરિયાદો પર થતી કાર્યવાહી અંગે સવાલો ઊભા કર્યા છે. યુવરાજસિંહ જાડેજાએ ખોરાક અને ઔષધ નિયમન વિભાગની કામગીરી વધુ અસરકારક બનાવવાની અને ભેળસેળના ગુનામાં સંડોવાયેલા લોકો સામે કડક કાયદાકીય પગલાં લેવાની માગ કરી હતી. તેમણે આવા કૃત્યો માટે ગંભીર ફોજદારી કલમો લાગુ કરવાની પણ માગણી કરી હતી.
હાલ આ મામલે લેબોરેટરીના અહેવાલ, જપ્ત કરાયેલા જથ્થાની તપાસ, ઉત્પાદન અને વિતરણની વિગતો તથા અગાઉની કાર્યવાહીનો રેકોર્ડ મહત્વનો રહેશે. જો ભેળસેળ અને કાયદાના ભંગની પુષ્ટિ થાય, તો જવાબદાર વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ સામે નિયમો અનુસાર કાર્યવાહી થઈ શકે છે. ગ્રાહકોના આરોગ્યનું રક્ષણ કરવા માટે તપાસના પરિણામો અને ત્યારબાદ લેવાયેલા પગલાં અંગે પારદર્શક માહિતી જાહેર કરવી પણ જરૂરી બનશે.
