Bhavnagar Cooperative Bank Scam: ભાવનગર જિલ્લા સહકારી બેંકમાં કથિત નાણાકીય ગેરરીતિઓ, કર્મચારીઓની ભરતી અને વહીવટી કામગીરીને લઈને વિવાદ ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે. આ મુદ્દે ભાવનગર APMCના પૂર્વ ચેરમેન ભીખાભાઈ જાજડિયા છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી રજૂઆતો અને કાનૂની લડત ચલાવી રહ્યા હોવાનું તેમણે જણાવ્યું છે. તેમના આક્ષેપો મુજબ, બેંકમાં ભરતીની પ્રક્રિયા, કર્મચારીઓની પસંદગી, નાણાકીય વ્યવહારો અને સાયબર સુરક્ષાને લગતી અનેક બાબતોની તપાસ જરૂરી છે. તાજેતરમાં બેંકના કેટલાક અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓ સામે કાર્યવાહી થયા બાદ આ મામલો વધુ ચર્ચામાં આવ્યો છે.
ખેડૂતોના હિત માટે રચાયેલી બેંકની જવાબદારી પર સવાલ
ભીખાભાઈ જાજડિયાના જણાવ્યા અનુસાર, જિલ્લા સહકારી બેંકનો મુખ્ય હેતુ ખેડૂતોને ઓછા વ્યાજે ધિરાણ, ખાતર, બિયારણ અને દવાઓ જેવી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે. ખેડૂતો લોન લેતી વખતે બેંક અને સહકારી મંડળીમાં શેરની રકમ પણ જમા કરાવે છે. તેથી બેંકને નુકસાન થાય તો તેની અસર મંડળીઓ અને અંતે ખેડૂતોના હિત પર પડી શકે છે.
જાજડિયાએ દલીલ કરી કે સહકારી સંસ્થાઓનું સંચાલન પારદર્શક અને કુશળ લોકોના હાથમાં હોવું જોઈએ. તેમના મતે, બેંકમાં નાણાકીય વહીવટ સંભાળતા અધિકારીઓ યોગ્ય લાયકાત અને અનુભવ ધરાવતા હોય તે જરૂરી છે, કારણ કે નબળા વહીવટથી સંસ્થાની આર્થિક સ્થિતિ પર ગંભીર અસર પડી શકે છે.
ભરતીમાં ગેરરીતિ અને ઓળખાણના આધારે પસંદગીના આક્ષેપો
ભીખાભાઈ જાજડિયાએ બેંકમાં ભરતી પ્રક્રિયા અંગે ગંભીર આક્ષેપો કર્યા છે. તેમના કહેવા મુજબ, કેટલીક ભરતીમાં યોગ્ય લાયકાત અને અનુભવને બદલે ઓળખાણ, ભલામણ અને નાણાકીય લેવડદેવડને મહત્ત્વ મળ્યું હોવાની શંકા છે. તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે કેટલીક જગ્યાઓ માટે ઉમેદવારો પાસેથી રૂ. 25 લાખથી રૂ. 37 લાખ સુધીની રકમ લેવામાં આવતી હોવાની વાતો સામે આવી છે. આ આક્ષેપોની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ અને સત્તાવાર તપાસનાં અંતિમ પરિણામો અંગે સ્પષ્ટતા જરૂરી છે.
જાજડિયાએ ઇન્ડિયન બેન્કિંગ પર્સનલ સિલેક્શન (IBPS) અથવા નાબાર્ડ સાથે સંકળાયેલી યોગ્ય ભરતી વ્યવસ્થા દ્વારા પસંદગી કરવાની માગ કરી છે. તેમના મતે, રાષ્ટ્રીયકૃત બેંકોની જેમ પરીક્ષા, મેરીટ અને પારદર્શક માપદંડોના આધારે ભરતી થાય તો યોગ્ય લાયકાત ધરાવતા ઉમેદવારોને તક મળશે અને બેંકનું સંચાલન પણ વધુ અસરકારક બની શકશે.
80 કર્મચારીઓની ભરતી અને પસંદગી પ્રક્રિયા અંગે તપાસની માગ
જાજડિયાના જણાવ્યા અનુસાર, બેંકમાં અંદાજે 80 લોકોની ભરતી પ્રક્રિયાને લઈને તેમણે વાંધા ઉઠાવ્યા છે. તેમણે ભરતી માટેની લાયકાત, અનુભવના માપદંડો અને ગુણભાર પદ્ધતિ અંગે સવાલો કર્યા છે. તેમના દાવા પ્રમાણે, કેટલીક જગ્યાએ લેખિત પરીક્ષા અને મૌખિક પરીક્ષાના ગુણના પ્રમાણમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હતો, જેના કારણે પસંદગી પ્રક્રિયાની નિષ્પક્ષતા અંગે શંકા ઊભી થઈ છે.
તેમણે એવો પણ આક્ષેપ કર્યો કે ભરતી માટે જરૂરી સર્વિસ રૂલ્સ અથવા એસઆર પોલિસી યોગ્ય રીતે તૈયાર કરવામાં આવી નહોતી. તેમના જણાવ્યા મુજબ, તપાસ દરમિયાન એક પૂર્વ જનરલ મેનેજરે એસઆર પોલિસી સંબંધિત દસ્તાવેજ પર પોતાની સહી અંગે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. આ મુદ્દાઓના આધારે જાજડિયાએ ભરતી પ્રક્રિયાની સંપૂર્ણ તપાસ કરીને ગેરરીતિ સાબિત થાય તો જવાબદાર લોકો સામે કાર્યવાહી કરવાની માગ કરી છે.
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે અગાઉની કેટલીક ભરતી રદ કરવામાં આવી હતી અને ત્યારબાદ અલગ-અલગ સંખ્યામાં જગ્યાઓ માટે નવી જાહેરાતો બહાર પાડવામાં આવી હતી. 87 જગ્યાઓ માટેની ભરતી અંગે પણ તેમણે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમના મતે, કાનૂની કાર્યવાહી અને રજૂઆતોને કારણે આ પ્રક્રિયામાં ફેરફારો થયા હતા.
કરોડોના નાણાકીય વ્યવહારો અંગે પણ આક્ષેપો
બેંકના નાણાકીય વ્યવહારો અંગે જાજડિયાએ અનેક આક્ષેપો કર્યા છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે, આશરે રૂ. 10 કરોડની લોન અથવા બાકી રકમના સમાધાનની પ્રક્રિયામાં નાબાર્ડના પરિપત્રોનો યોગ્ય આધાર લેવામાં આવ્યો હતો કે નહીં તે અંગે પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. તેમણે સંબંધિત પરિપત્રો અને દસ્તાવેજોની નકલો માગી હોવા છતાં માહિતી મેળવવામાં મુશ્કેલી પડી હોવાનો દાવો કર્યો હતો.
તેમણે ઓડિટ સંબંધિત દસ્તાવેજોનો ઉલ્લેખ કરીને આશરે રૂ. 22 કરોડની ખોટ દર્શાવવામાં આવી હોવા છતાં રૂ. 18 કરોડનો નફો બતાવાયો હોવાનો આક્ષેપ પણ કર્યો હતો. આ ઉપરાંત, જાલાલપુર શાખામાંથી એક કર્મચારી દ્વારા આશરે રૂ. 2.5 કરોડ ઉપાડવામાં આવ્યા હોવાની વાત પણ તેમણે કરી હતી. જોકે, આ રકમો અને વ્યવહારો અંગે સત્તાવાર ઓડિટ, તપાસ અહેવાલ અને બેંકના જવાબના આધારે જ અંતિમ નિષ્કર્ષ પર પહોંચી શકાય.
સાયબર ફ્રોડ અને જૂના સોફ્ટવેરના ઉપયોગનો મુદ્દો
જાજડિયાએ બેંકમાં થયેલા કથિત સાયબર ફ્રોડ અંગે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમના જણાવ્યા મુજબ, બેંકમાં જૂના સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ અને ટેક્નોલોજી સંબંધિત નિર્ણયોની સમીક્ષા જરૂરી છે. તેમણે દાવો કર્યો કે અગાઉ નવા સોફ્ટવેર માટે ઓર્ડર આપવામાં આવ્યો હોવા છતાં બાદમાં જૂની કંપનીના સોફ્ટવેરને ફરી ચાલુ રાખવામાં આવ્યું હતું. આ નિર્ણય અને સાયબર ફ્રોડ વચ્ચે કોઈ સંબંધ હતો કે નહીં, તે તપાસનો વિષય છે.
હાઈકોર્ટની કાર્યવાહી અને તપાસનો અહેવાલ
ભીખાભાઈ જાજડિયાના જણાવ્યા મુજબ, તેમણે આ મુદ્દે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી હતી. કોર્ટના અગાઉના આદેશ બાદ તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી અને નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં અહેવાલ પૂર્ણ કરવાની સૂચના આપવામાં આવી હતી. તેમનો દાવો છે કે તપાસ પૂર્ણ થયા પછી પણ લાંબા સમય સુધી જરૂરી પગલાં લેવામાં આવ્યાં નહોતાં. ત્યારબાદ તેમણે પોતાના વકીલ તુલસી સવાણી મારફતે કોર્ટમાં વધુ કાર્યવાહી કરી હતી.
જાજડિયાના જણાવ્યા અનુસાર, સપ્ટેમ્બર 2026માં થયેલી સુનાવણી દરમિયાન તપાસ અહેવાલ અને આગળની કાર્યવાહી અંગે સવાલો ઊભા થયા હતા. આ મામલે સંબંધિત અધિકારીઓની જવાબદારી અને તપાસનાં તારણો અંગે સત્તાવાર દસ્તાવેજોનું મહત્ત્વ રહેશે.
ભરતીમાં પારદર્શિતા અને ખેડૂતોના હિતની માગ
ભીખાભાઈ જાજડિયાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમની મુખ્ય માગણી યોગ્ય મેરીટના આધારે ભરતી, પારદર્શક પ્રક્રિયા અને નાણાકીય વ્યવહારોની સંપૂર્ણ તપાસ છે. તેમના મતે, સહકારી સંસ્થાઓમાં રાજકીય ભલામણ કે પારિવારિક સંબંધોને બદલે લાયકાત અને અનુભવને પ્રાથમિકતા મળવી જોઈએ.
આ સમગ્ર વિવાદમાં બેંકના કર્મચારીઓ સામે થયેલી કાર્યવાહી, ભરતી પ્રક્રિયાની કાયદેસરતા, કથિત નાણાકીય ગેરરીતિઓ અને સાયબર સુરક્ષાના મુદ્દાઓની નિષ્પક્ષ તપાસ જરૂરી છે. સાથે જ, આક્ષેપો અને સાબિત થયેલી ગેરરીતિ વચ્ચેનો તફાવત જાળવીને જવાબદાર સત્તાધીશોએ દસ્તાવેજો અને તપાસના પરિણામો જાહેર કરવા જોઈએ. સહકારી બેંકની આર્થિક સ્થિરતા અને ખેડૂતોના હિતનું રક્ષણ થાય તે માટે પારદર્શક વહીવટ અને જવાબદારી નિશ્ચિત કરવી આ વિવાદનો મુખ્ય મુદ્દો છે.
