Manipur Political Crisis: મણિપુરમાં જાતિગત અશાંતિ વચ્ચે આગામી વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં BJPની સરકાર અને સંગઠન સામે અનેક પડકારો ઊભા થયા છે. રાજ્યનાં ઉપમુખ્યમંત્રી નેમચા કિપગેનને પદ સંભાળ્યાને આઠ મહિના વીતી ગયા હોવા છતાં તેઓ એક પણ વખત ઇમ્ફાલ સ્થિત પોતાની કચેરીએ ગયાં નથી. કુકી-જો સમુદાયનાં કિપગેને દિલ્હીમાં રહીને વર્ચ્યુઅલ રીતે શપથ લીધા હતા. બીજી તરફ, મુખ્યમંત્રી યુમનામ ખેમચંદ સિંહ મર્યાદિત મંત્રિમંડળ સાથે સરકાર ચલાવી રહ્યા છે અને ગઠબંધનના સાથી પક્ષો વચ્ચે પણ મતભેદો સામે આવી રહ્યા છે.
ચૂંટણી પંચની ટીમે 22 ઑક્ટોબરે મણિપુરના 16 જિલ્લાઓની મુલાકાત લઈને ચૂંટણીની તૈયારીઓની સમીક્ષા કરી હતી. રાજ્ય સરકારના એક વરિષ્ઠ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, સરકારનો કાર્યકાળ 13 માર્ચે પૂરો થતો હોવાથી ચૂંટણીની તૈયારીઓ શરૂ કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
હિંસા અને સુરક્ષાની સ્થિતિ સરકાર માટે પડકાર
ફેબ્રુઆરીમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન પૂર્ણ થયા બાદ ખેમચંદ સિંહે મુખ્યમંત્રી તરીકે જવાબદારી સંભાળી હતી. જોકે, ત્યારથી રાજ્યમાં ફરી હિંસાની ઘટનાઓ વધી હોવાનો અહેવાલ છે. આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, આ સમયગાળામાં 50થી વધુ લોકોનાં મોત થયાં છે, જેમાં મોટાભાગના કુકી અને નાગા આદિવાસી સમુદાયના હતા.
તાજેતરની એક ઘટનામાં ત્રણ મૈતેઈ નાગરિકોની હત્યા થઈ હતી. આ હુમલા પાછળ કુકી ઉગ્રવાદીઓ હોવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ ઘટનાથી ખીણ વિસ્તારમાં ફરી તણાવ વધ્યો છે.
ખેમચંદ સિંહે કુકી બહુમતી ધરાવતા કાંગપોકપી અને નાગા બહુમતી ધરાવતા સેનાપતિ જિલ્લાઓની મુલાકાત લઈને વિવિધ સમુદાયો સાથે સંપર્ક સાધવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. તેમ છતાં, BJPના કેટલાક નેતાઓનું માનવું છે કે હિંસા રોકવા અને સમુદાયો વચ્ચે વિશ્વાસ સ્થાપિત કરવા માટેના પ્રયાસો પૂરતા નથી.
ꯁꯨꯅꯨꯔꯣꯛ ꯒꯤ ꯂꯥꯏꯕꯛ ꯊꯤꯕ ꯊꯧꯗꯣꯛꯇ ꯂꯩꯈꯤꯗ꯭ꯔꯕꯁꯤꯡꯒꯤ ꯏꯃꯨꯡꯁꯤꯡꯗ ꯆꯠꯇꯨꯅ ꯂꯩꯍꯧꯔꯤꯕ ꯏꯃꯨꯡ ꯃꯅꯨꯡꯒꯤ ꯃꯤꯑꯣꯏꯁꯤꯡꯅ ꯅꯪꯍꯧꯔꯤꯕ ꯑꯋꯥꯕꯗ ꯁꯔꯨꯛ ꯌꯥꯖꯔꯨꯔꯦ ꯫
ꯖꯦ.ꯑꯦ.ꯁꯤ. ꯒꯤ ꯃꯤꯑꯣꯏꯁꯤꯡꯁꯨ ꯎꯅꯗꯨꯅ ꯋꯥꯔꯤ ꯁꯥꯟꯅꯔꯕ ꯃꯇꯨꯡ ꯃꯔꯥꯜ ꯂꯩꯕꯁꯤꯡꯒꯤ ꯃꯊꯛꯇ ꯆꯞ ꯆꯥꯕ ꯑꯥꯏꯟꯒꯤ ꯑꯣꯏꯕ ꯆꯩꯔꯥꯛ ꯐꯪꯍꯟꯒꯅꯤ ꯍꯥꯏꯅ ꯊꯥꯖꯕ ꯄꯤꯔꯝꯈꯤ ꯫
Visited the residences of Late Arubam Ronil, Lairenlakpam Inaobi and Kshetrimayum Sushil at Nongshum, Imphal East District today. They were killed by armed miscreants while collecting firewood at Sunurok on 19th October.
Met the aggrieved JAC members and assured them that their legitimate demands will be looked into with utmost sincerity.
I shared the profound grief of the bereaved families, conveyed my heartfelt condolences and prayed for strength to bear this irreparable loss.
The Government stands firmly with the families and assured them of all possible assistance.
— Khemchand Yumnam (@YKhemchandSingh) October 26, 2026
કુકી ધારાસભ્યોની ઇમ્ફાલથી દૂર રહેવાની સ્થિતિ
મે 2023માં હિંસા શરૂ થયા પછી મૈતેઈ બહુમતી ધરાવતી ઇમ્ફાલ ખીણમાં કુકી ધારાસભ્યોની અવરજવર મર્યાદિત રહી છે. ફેબ્રુઆરીમાં યોજાયેલા વિધાનસભા સત્રમાં 10 કુકી ધારાસભ્યોમાંથી કોઈ હાજર રહ્યો નહોતો. સપ્ટેમ્બરના સત્રમાં માત્ર બે કુકી ધારાસભ્યો ઇમ્ફાલ પહોંચ્યા હતા.
ઉપમુખ્યમંત્રી નેમચા કિપગેને 19 ઑક્ટોબરે ટૂંક સમયમાં ઇમ્ફાલ જઈને કામગીરી સંભાળવાની જાહેરાત કરી હતી. જોકે, ત્રણ મૈતેઈ નાગરિકોની હત્યા બાદ વધેલા તણાવને કારણે તેમની મુલાકાત અંગે અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ હતી.
દરમિયાન, કાંગપોકપીના સિનાઈ કેમ્પમાં સસ્પેન્શન ઑફ ઑપરેશન્સ (SoO) કરાર હેઠળના બે કુકી સશસ્ત્ર જૂથોના 159 કેડર રહેતા હતા. સુરક્ષા દળો તપાસ માટે પહોંચ્યા ત્યારે 158 લોકો ગાયબ હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. ત્યારબાદ સુરક્ષા દળોએ કેમ્પનો કબજો મેળવ્યો હતો.
ઉપમુખ્યમંત્રીના પદને લઈને NPF સાથે વિવાદ
મુખ્યમંત્રીની પાંચ સભ્યોની કેબિનેટમાં નેમચા કિપગેન ઉપરાંત NPFના ધારાસભ્ય લોસી ડિખો પણ ઉપમુખ્યમંત્રી છે. ડિખોએ કિપગેનના પતિ થાંગબોઈ કિપગેન પર કુકી નેશનલ ફ્રન્ટ (પ્રેસિડેન્ટ) સાથેના સંબંધોને લઈને આક્ષેપ કર્યા છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, આ સંગઠન નાગા ગામો પરના હુમલામાં સામેલ હોવાનો આરોપ ધરાવે છે. ડિખોએ કિપગેનના રાજીનામાની માગ કરી છે.
NPFએ પણ કિપગેનને પદ પરથી દૂર કરવામાં નહીં આવે તો સરકારમાંથી બહાર નીકળવાની ચેતવણી આપી છે. જોકે, BJPના કેટલાક નેતાઓનું કહેવું છે કે NPFના પાંચ ધારાસભ્યોનું સમર્થન પાછું ખેંચાય તો પણ સરકાર પાસે અન્ય સહયોગીઓ સાથે બહુમતી રહી શકે છે.
60 સભ્યોની વિધાનસભામાં BJP પાસે 36 ધારાસભ્યો છે. NPFના પાંચ, નેશનલ પીપલ્સ પાર્ટીના છ, કુકી નેશનલ અલાયન્સના બે અને ત્રણ અપક્ષ ધારાસભ્યોના સમર્થનથી ગઠબંધનનો કુલ આંકડો 52 થાય છે.
BJPના સંગઠનમાં પણ અસંતોષ
રાજ્ય BJPમાં પણ નેતૃત્વ અને ચૂંટણીની તૈયારીઓને લઈને અસંતોષ હોવાનું કેટલાક નેતાઓએ જણાવ્યું છે. રાજ્યસભાનાં સાંસદ એ. શારદા દેવીનો પ્રદેશ અધ્યક્ષ તરીકેનો ત્રણ વર્ષનો કાર્યકાળ જુલાઈ 2024માં પૂરો થયો હતો, છતાં તેઓ પદ પર યથાવત્ છે. કેન્દ્રીય નેતૃત્વ તરફથી તેમની આગામી ભૂમિકા અંગે સ્પષ્ટ જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.
કેટલાક ધારાસભ્યો મંત્રિમંડળનું વિસ્તરણ ન થવાથી અને ચૂંટણીની તૈયારીઓ અંગે માર્ગદર્શન ન મળવાથી નારાજ હોવાનું કહેવાય છે. ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી એન. બીરેન સિંહે પણ પક્ષમાં એકતાના અભાવને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે સરકાર પ્રત્યે લોકોમાં અસંતોષ ચૂંટણીમાં અસર કરી શકે છે.
આગામી ચૂંટણી પહેલાં BJP માટે હિંસા પર નિયંત્રણ, સમુદાયો વચ્ચે વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવો, ગઠબંધનના મતભેદો ઉકેલવા અને સંગઠનને સક્રિય બનાવવું મહત્ત્વપૂર્ણ પડકારો બની રહ્યા છે.
