US Attack on Qeshm Island: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં નવો વળાંક આવ્યો છે. અમેરિકાએ ઈરાનના વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ કેશ્મ ટાપુ પર મર્યાદિત સૈન્ય હુમલા કર્યા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. અમેરિકાના અધિકારીઓને ટાંકીને ધ વૉલ સ્ટ્રીટ જર્નલે આ સમાચાર આપ્યા છે. આ ઘટનાથી પશ્ચિમ એશિયામાં ફરી મોટા સૈન્ય સંઘર્ષની આશંકા વધી છે.

ખાસ વાત એ છે કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ એક તરફ ઈરાન સાથે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે સમજૂતીની શક્યતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ અમેરિકાની સૈન્ય કાર્યવાહી ચાલુ હોવાના સમાચાર મળી રહ્યા છે. ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ પણ 3 નવેમ્બરની અમેરિકાની મિડટર્મ ચૂંટણીઓ બાદ ઈરાન વિરુદ્ધ નવા સૈન્ય અભિયાનની તરફેણ કરી રહ્યા હોવાનું કહેવાય છે.

કેશ્મ ટાપુ પર મર્યાદિત સૈન્ય કાર્યવાહી

કેશ્મ ટાપુ ઈરાનના દક્ષિણ કિનારે આવેલો છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીની નજીક હોવાથી તેનું વ્યૂહાત્મક મહત્ત્વ ઘણું વધારે છે. આ દરિયાઈ માર્ગ ફારસની ખાડીને ઓમાનની ખાડી અને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે. વિશ્વના તેલ વેપારનો મોટો હિસ્સો આ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે.

ઈરાનની સરકારી સમાચાર એજન્સી IRNAએ કેશ્મ ટાપુ પર અનેક વિસ્ફોટ થયાના સમાચાર આપ્યા હતા. ત્યારબાદ અમેરિકાના મીડિયા અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો કે અમેરિકાની સેનાએ ટાપુ પર હુમલા કર્યા હતા. રોઇટર્સના અહેવાલ અનુસાર, અમેરિકાના અધિકારીઓએ આ કાર્યવાહી મર્યાદિત અને રક્ષણાત્મક ગણાવી હતી.

એક અમેરિકન અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાની સેનાએ અમેરિકાનાં સૈન્ય સાધનોને નિશાન બનાવવા હવાથી જમીન પર પ્રહાર કરતી મિસાઇલોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આ જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને અમેરિકાએ જવાબી કાર્યવાહી કરી હતી. જોકે, હુમલામાં કેટલા લોકોનાં મોત થયાં કે કેટલા ઘાયલ થયા તેની તાત્કાલિક પુષ્ટિ થઈ નહોતી. ઈરાનનાં સૈન્ય મથકોને કેટલું નુકસાન થયું તેની પણ સ્પષ્ટ માહિતી ઉપલબ્ધ નહોતી.

Trump attacked on Iran’s Qeshm Island and declared war amid Mid Term elections.
Iran is responding to US bases in gulf. https://t.co/ArrbWVs0f2

— Mayid (@mayidah118879) November 3, 2026

ટ્રમ્પના નિવેદનોથી સમજૂતીની આશા

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાન સાથે સમજૂતીની શક્યતા ખુલ્લી રાખી રહ્યા છે. 2 નવેમ્બરે પત્રકારો સાથે વાતચીત દરમિયાન તેમણે કહ્યું હતું કે ઈરાન સાથે સમજૂતી થઈ શકે છે. મિડટર્મ ચૂંટણીઓ બાદ ઈરાન પર હુમલો કરવાની યોજના અંગે પૂછવામાં આવતાં તેમણે નકારાત્મક જવાબ આપ્યો હતો.

ટ્રમ્પ અગાઉ કહી ચૂક્યા છે કે અમેરિકા ઈરાન સાથે વાતચીત કરવા ઉતાવળમાં નથી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાનની નૌકાસેના, વાયુસેના અને અન્ય સૈન્ય ક્ષમતાઓને મોટું નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું છે. જોકે, કેશ્મ ટાપુ પર હુમલાના સમાચારથી સવાલ ઊભો થયો છે કે શું અમેરિકા વાતચીતની સાથે ઈરાન પર સૈન્ય દબાણ પણ જાળવી રાખવા માગે છે.

નેતન્યાહૂ ઈરાન પર નવા હુમલાની તરફેણમાં

ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ ઈરાન વિરુદ્ધ નવી સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરવાની ઇચ્છા ધરાવે છે. અહેવાલો અનુસાર, તેમણે 31 ઓક્ટોબરે ટ્રમ્પ સાથે ફોન પર વાતચીત દરમિયાન આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. નેતન્યાહૂ ઇચ્છે છે કે અમેરિકાની 3 નવેમ્બરની મિડટર્મ ચૂંટણીઓ બાદ ઈરાન સામે નવા હુમલા કરવામાં આવે.

ઇઝરાયેલની આંતરિક રાજકીય સ્થિતિ પણ આ મુદ્દે મહત્ત્વપૂર્ણ છે. તાજેતરની ચૂંટણી બાદ નેતન્યાહૂના ગઠબંધનને 120 સભ્યોની સંસદ નેસેટમાં 53 બેઠકો મળી છે. સરકાર બનાવવા માટે 61 બેઠકો જરૂરી છે. આવી સ્થિતિમાં ઈરાન સામે કડક વલણ અપનાવવાથી દેશમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના મુદ્દે રાજકીય એકતા ઊભી થઈ શકે છે, જે નેતન્યાહૂ માટે ફાયદાકારક બની શકે છે.

કતારની મધ્યસ્થીથી વાતચીત ચાલુ

સૈન્ય તણાવ વચ્ચે પણ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે રાજદ્વારી પ્રયાસો ચાલુ છે. કતાર બંને દેશો વચ્ચે મધ્યસ્થી કરી રહ્યું છે. કતારના અધિકારીઓએ ઈરાની પ્રતિનિધિઓ સાથે અનેક તબક્કાની વાતચીત કરી છે. તેનો હેતુ યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે બંને દેશોને સ્વીકાર્ય સમજૂતી તૈયાર કરવાનો છે.

ઈરાનના વિદેશમંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ જણાવ્યું છે કે વાતચીત ચાલુ છે, પરંતુ હજુ કોઈ અંતિમ સમજૂતી થઈ નથી. ઈરાનના પ્રસ્તાવમાં હોર્મુઝની સામુદ્રધુની ફરી ખોલવાનો મુદ્દો પણ સામેલ છે. અરાઘચીના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકાની શરતો સ્વીકારવામાં આવે તો આ દરિયાઈ માર્ગ બે દિવસમાં ખોલી શકાય છે.

ઈરાનની મુખ્ય માગણીઓમાં અમેરિકાની નૌકાદળની નાકાબંધી દૂર કરવી, તેલની નિકાસ પરના પ્રતિબંધોમાં રાહત આપવી અને વિસ્તારમાં સૈન્ય કાર્યવાહી અટકાવવાનો સમાવેશ થાય છે. બીજી તરફ, અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સ તરફથી ઈરાનની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદના સચિવ મોહસિન રઝાઈને વાતચીત ફરી શરૂ કરવા અંગે પત્ર મોકલવામાં આવ્યો હોવાના અહેવાલો પણ છે.

તેલના ભાવમાં ઉછાળો, ભારત પર પણ અસરની આશંકા

કેશ્મ ટાપુ પર હુમલાના સમાચાર બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં વધારો જોવા મળ્યો હતો. મંગળવારે એશિયાઈ કારોબાર દરમિયાન બ્રેન્ટ ક્રૂડ 0.5 ટકા વધીને પ્રતિ બેરલ 105.25 ડૉલર થયું હતું. જ્યારે અમેરિકાનું વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) 0.5 ટકા વધીને 96.93 ડૉલર પ્રતિ બેરલ પહોંચ્યું હતું.

આ પહેલાં સોમવારે બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં 7.63 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો અને તે 104.77 ડૉલર પર બંધ થયું હતું. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સમજૂતીની આશા વધે ત્યારે તેલના ભાવ ઘટે છે, જ્યારે નવા હુમલાના સમાચારથી પુરવઠો ખોરવાવાની ચિંતા વધે છે.

હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં લાંબો સંઘર્ષ ચાલે તો વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર અસર પડી શકે છે. ભારત જેવા મોટા તેલ આયાતકાર દેશો માટે પણ આ ચિંતાનો વિષય છે. કાચા તેલના ભાવ વધવાથી આયાત ખર્ચ અને મોંઘવારી પર દબાણ વધી શકે છે.

મિડટર્મ ચૂંટણીઓ બાદ શું થશે?

હાલ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે એક તરફ સૈન્ય કાર્યવાહી અને બીજી તરફ સમજૂતીના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. અમેરિકાએ કેશ્મ ટાપુ પર કરેલી કાર્યવાહી મર્યાદિત અને રક્ષણાત્મક ગણાવી છે, પરંતુ ઇઝરાયેલ નવા હુમલાની તરફેણમાં છે. જો રાજદ્વારી પ્રયાસો નિષ્ફળ જશે તો પશ્ચિમ એશિયામાં ફરી મોટા યુદ્ધનું જોખમ ઊભું થઈ શકે છે. તેની અસર માત્ર ખાડી દેશો સુધી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ વૈશ્વિક વેપાર અને તેલ બજાર પર પણ પડી શકે છે.