Israel Election Results: ઇઝરાયેલની રાજનીતિમાં તાજેતરની ચૂંટણી બાદ સત્તા સ્થાપવાની લડાઈ વધુ રસપ્રદ બની છે. વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂના સમર્થક જૂથને 53 બેઠકો મળી છે, જ્યારે આરબ પક્ષોએ મળીને 19 બેઠકો મેળવી છે. આ પરિણામોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હવે સરકાર રચવામાં આરબ પક્ષોની ભૂમિકા નિર્ણાયક બની શકે છે. બીજી તરફ, નેતન્યાહૂને સત્તા પરથી દૂર કરવાના એકમાત્ર ઉદ્દેશ સાથે ચૂંટણી લડનાર વિરોધી ગઠબંધન સામે પણ મોટો પડકાર ઊભો થયો છે.
7 ઑક્ટોબરે હમાસના નેતૃત્વમાં થયેલા હુમલા પછી ઇઝરાયેલના સમાજ અને રાજકારણમાં ઊંડું વિભાજન જોવા મળી રહ્યું છે. ચૂંટણીનાં પરિણામો પણ આ બદલાયેલા રાજકીય માહોલને દર્શાવે છે. દરેક જૂથ પોતાની જીતનો દાવો કરી રહ્યું છે, પરંતુ સરકાર રચવા માટે જરૂરી બહુમતી કોઈ એક પક્ષ કે ગઠબંધન પાસે સ્પષ્ટ રીતે નથી.
નેતન્યાહૂ વિરોધી ગઠબંધન સામે સરકાર રચવાનો પડકાર
ગાદી આઇઝેનકોટના નેતૃત્વ હેઠળનું નેતન્યાહૂ વિરોધી ગઠબંધન હવે સરકાર રચવા માટે મુશ્કેલ વિકલ્પો પર વિચાર કરી રહ્યું છે. આ ગઠબંધનનું મુખ્ય લક્ષ્ય નેતન્યાહૂને વડાપ્રધાન પદેથી દૂર કરવાનું હતું. આઇઝેનકોટે ચૂંટણી પહેલાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેઓ નેતન્યાહૂના નેતૃત્વ હેઠળની કોઈપણ સરકારમાં સામેલ નહીં થાય, ભલે તેમાં વડાપ્રધાન પદની વારાફરતી જવાબદારીની વ્યવસ્થા હોય.
આઇઝેનકોટ પાસે સરકાર રચવાના ત્રણ મુખ્ય રસ્તા છે. પ્રથમ વિકલ્પ બે આરબ પક્ષો રામની 8 અને જોઇન્ટ લિસ્ટની 11 બેઠકોના સમર્થનથી 67 બેઠકોનું ગઠબંધન બનાવવાનો છે. પરંતુ આ માટે બંને પક્ષો વચ્ચેની વૈચારિક અને રાજકીય અસહમતિઓ દૂર કરવી પડશે.
આઇઝેનકોટે સરકારમાં સામેલ થવા માટે ચાર શરતો રાખી છે. ઇઝરાયેલને યહૂદી અને લોકશાહી દેશ તરીકે સ્વીકારવો, તેના સ્વતંત્રતા ઘોષણાપત્રને માન્યતા આપવી, તમામ નાગરિકો માટે લશ્કરી અથવા રાષ્ટ્રીય સેવા ફરજિયાત બનાવવી અને હમાસને આતંકવાદી સંગઠન માનીને તેનો અંત લાવવાની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવવી.
જોકે, આરબ પક્ષોએ 7 ઑક્ટોબરના હુમલાને આતંકવાદી હુમલો ગણાવીને સ્પષ્ટ નિંદા કરી નથી. તેથી આઇઝેનકોટની શરતો સ્વીકારવી તેમના માટે મુશ્કેલ બની શકે છે. ઉપરાંત, નેતન્યાહૂ વિરોધી ગઠબંધનના ચાર પૈકી ત્રણ પક્ષોએ આરબ પક્ષો સાથે સરકાર બનાવવાનો વિરોધ કર્યો હતો.
લઘુમતી સરકાર અને અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ પક્ષોનો વિકલ્પ
આઇઝેનકોટ માટે બીજો વિકલ્પ લઘુમતી સરકાર બનાવવાનો છે. આવી સરકાર રામ અને વધુ રૂઢિચુસ્ત જોઇન્ટ લિસ્ટના સમર્થન પર આધારિત રહેશે. જોકે, રામના પ્રમુખ મન્સૂર અબ્બાસે આવી સરકાર રચાવાની શક્યતા લગભગ નહિવત્ ગણાવી છે. જો સરકાર રચાય તો પણ તેને સતત મજબૂત વિપક્ષનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
ત્રીજો વિકલ્પ અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ પક્ષો શાસ અને યુનાઇટેડ તોરા જ્યુડેઇઝમનું સમર્થન મેળવવાનો છે. પરંતુ આ બંને પક્ષો સાથે સમજૂતી કરવી પણ આઇઝેનકોટ માટે મુશ્કેલ છે. કારણ કે તેમના ચૂંટણી અભિયાનનો એક મુખ્ય મુદ્દો અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ યહૂદીઓને મળતી લશ્કરી સેવાની છૂટ સમાપ્ત કરવાનો હતો. હવે આ જ પક્ષોનું સમર્થન લેવું મતદારોને આપેલા વચનથી પાછળ હટવા જેવું બની શકે છે.
આથી સરકાર રચવા માટે આઇઝેનકોટને પોતાના ગઠબંધનના મૂળભૂત રાજકીય સિદ્ધાંતો સાથે સમાધાન કરવું પડે તેવી સ્થિતિ છે.
આરબ પક્ષોની બેઠકોમાં મોટો વધારો
આ ચૂંટણીમાં આરબ પક્ષોનું પ્રદર્શન સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહ્યું છે. રામ અને જોઇન્ટ લિસ્ટે અલગ-અલગ રાજકીય અભિગમ સાથે ચૂંટણી લડી હોવા છતાં બંનેને નોંધપાત્ર સફળતા મળી છે. બંને પક્ષોએ આરબ સમુદાયોમાં વધતી ગુનાખોરી સામે પગલાં લેવા અને વિકાસ માટે વધુ રોકાણ લાવવાનું વચન આપ્યું હતું.
જોકે, ઇઝરાયેલ અને પેલેસ્ટાઇનના સંઘર્ષ અંગે બંને પક્ષોના વિચારો અલગ છે. મન્સૂર અબ્બાસના નેતૃત્વ હેઠળના રામે યહૂદી બહુમતી ધરાવતા પક્ષો સાથે મળીને સરકારમાં કામ કરવાની તૈયારી દર્શાવી હતી. તેમણે પૂર્વ પોલીસ અધિકારી યોઆવ સેગાલોવિત્ઝને પણ પોતાની સાથે જોડ્યા છે. તેઓ હવે રામનું પ્રતિનિધિત્વ કરશે.
બીજી તરફ, હદાશ, બલાદ અને તાઆલથી બનેલી જોઇન્ટ લિસ્ટે ગાઝામાં ઇઝરાયેલના લશ્કરી અભિયાનને ‘નરસંહાર’ ગણાવ્યું હતું. સાથે જ વેસ્ટ બેન્ક પરના ઇઝરાયેલના કબજાની સરખામણી દક્ષિણ આફ્રિકાના રંગભેદ સાથે કરી હતી.
આરબ મતદારોની ભાગીદારીથી બદલાયાં સમીકરણો
ચૂંટણીમાં આરબ વિસ્તારોમાં આશરે 80 ટકા મતદાન નોંધાયું હતું. આ ઊંચા મતદાનને કારણે આરબ પક્ષોની બેઠકોમાં 2022ની ચૂંટણીની સરખામણીમાં લગભગ બમણો વધારો થયો છે. ઇઝરાયેલની કુલ વસ્તીમાં આરબ સમુદાયનો હિસ્સો લગભગ 21 ટકા છે.
આ પરિણામો દર્શાવે છે કે હવે ઇઝરાયેલના મુખ્ય યહૂદી રાજકીય પક્ષો આરબ પક્ષોની અવગણના કરી શકે તેવી સ્થિતિમાં નથી. આરબ પક્ષોની કુલ 19 બેઠકો સરકાર રચવા માટે નિર્ણાયક બની શકે છે. આરબ વિસ્તારોમાં મતદાન વધતાં યહૂદી પક્ષોએ પણ પોતાના સમર્થકોને મતદાન કરવા બહાર આવવા અપીલ કરવી પડી હતી.
શિન બેટની તપાસમાં વિદેશી દખલ અને ભંડોળ પૂરું પાડવાના આરોપોને લઈને કેટલાક સવાલો ઊભા થયા હતા. તેમ છતાં, આરબ મતદારોની મોટી ભાગીદારીએ રાજકીય રીતે તેમની એકતા અને પ્રભાવ દર્શાવ્યો છે.
નેતન્યાહૂ માટે જીત છતાં રાજકીય મુશ્કેલી
7 ઑક્ટોબરના હમાસ હુમલા પછી ઇઝરાયેલમાં ઊભી થયેલી આરબ વિરોધી લહેરનો રાજકીય લાભ નેતન્યાહૂના જૂથને મળ્યો અને તેને 53 બેઠકો મળી. પરંતુ આરબ પક્ષોની 19 બેઠકો દર્શાવે છે કે આરબ સમુદાયનો રાજકીય પ્રભાવ પણ વધ્યો છે.
હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે આઇઝેનકોટ પોતાના સિદ્ધાંતો સાથે સમાધાન કર્યા વિના સરકાર બનાવી શકશે કે નહીં. બીજી તરફ, આરબ પક્ષો પણ પોતાની રાજકીય ઓળખ અને સમુદાયના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને કયો રસ્તો પસંદ કરશે તે જોવાનું રહેશે. ચૂંટણીમાં કોઈને સ્પષ્ટ બહુમતી ન મળતાં ઇઝરાયેલની નવી સરકારનું ભવિષ્ય હવે આ પક્ષો વચ્ચેની રાજકીય સમજૂતી પર નિર્ભર બની ગયું છે.
