Pilibhit Voter List Irregularities: ઉત્તર પ્રદેશમાં મતદાર યાદી સાથે જોડાયેલી ગેરરીતિનો મામલો સામે આવ્યા બાદ ચૂંટણી તંત્રએ રાજ્યવ્યાપી કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. પીલીભીતમાં મતદાર નોંધણી પોર્ટલ ECI-Netના કથિત દુરુપયોગની તપાસમાં 13,779 ફોર્મ ખોટી રીતે દાખલ થયાં હોવાનું સામે આવ્યું હતું. તેમાંથી 10,470 ફોર્મ મંજૂર પણ કરવામાં આવ્યાં હતાં. આ ઘટનાને ગંભીરતાથી લેતાં ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી (CEO) નવદીપ રિણવાએ રાજ્યના તમામ જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીઓને મતદાર નોંધણી કેન્દ્રો (VRC) પર કામ કરતા કમ્પ્યુટર સહાયકોની ECI-Net લૉગિન ID તાત્કાલિક બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.

31 ઓક્ટોબર, શનિવારે જાહેર કરાયેલી સૂચના અનુસાર, આ નિર્ણય રાજ્યની તમામ 403 વિધાનસભા બેઠકોમાં લાગુ પડશે. કુલ 806 કમ્પ્યુટર સહાયકોને આપવામાં આવેલી લૉગિન ID નિષ્ક્રિય કરવામાં આવશે. ચૂંટણી તંત્રનો હેતુ મતદાર નોંધણી પોર્ટલનો કોઈપણ પ્રકારનો અનધિકૃત ઉપયોગ અટકાવવાનો અને મતદાર યાદી સંબંધિત કામગીરીમાં પારદર્શિતા જાળવવાનો છે.

પીલીભીતમાં 13,779 ફોર્મ દાખલ થયાં, 10,470 મંજૂર

આ સમગ્ર કાર્યવાહીનું મુખ્ય કારણ પીલીભીતની વિધાનસભા બેઠક નંબર 127માં સામે આવેલી ગેરરીતિ છે. તપાસ મુજબ, 31 મે 2026થી 29 ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન એક કમ્પ્યુટર સહાયકે ECI-Net પોર્ટલ પર મતદારોની વિગતોમાં ફેરફાર કરવા માટે કુલ 13,779 ફોર્મ-8 દાખલ કર્યાં હતાં.

આમાંથી 4,717 ફોર્મ 16 જુલાઈ સુધીમાં દાખલ કરવામાં આવ્યાં હતાં, જ્યારે બાકીનાં 9,062 ફોર્મ 17 જુલાઈથી 29 ઓગસ્ટ વચ્ચે દાખલ થયાં હતાં. તપાસ દરમિયાન આ અરજીઓ સાથે સંબંધિત કોઈ ભૌતિક ફોર્મ કે જરૂરી આધાર દસ્તાવેજો કચેરીના રેકોર્ડમાં મળ્યા નહોતા.

કુલ 13,779 ફોર્મમાંથી 10,470 મંજૂર કરવામાં આવ્યાં હતાં, જ્યારે 3,309 ફોર્મ નામંજૂર થયાં હતાં. તપાસમાં મંજૂર થયેલાં તમામ 10,470 ફોર્મમાં ગેરરીતિ હોવાનું સામે આવ્યું હતું. આ મામલે અગાઉ પણ કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી હતી અને સંબંધિત કમ્પ્યુટર ઓપરેટર તથા બે ચૂંટણી નોંધણી અધિકારીઓ સામે કાયદાકીય અને વિભાગીય પગલાં લેવાની સૂચના આપવામાં આવી હતી.

પીલીભીતના કમ્પ્યુટર સહાયકની સેવા સમાપ્ત કરવાનો આદેશ

મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી નવદીપ રિણવાના કાર્યાલયે સંબંધિત એજન્સીને પીલીભીત વિધાનસભા મતવિસ્તારમાં ફરજ બજાવતા આઉટસોર્સ કમ્પ્યુટર સહાયકની સેવા તાત્કાલિક સમાપ્ત કરવા જણાવ્યું છે. આ કર્મચારીનું નામ ગેરરીતિના કેસમાં સામે આવ્યું છે.

રાજ્યના તમામ જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીઓને પોતાના જિલ્લામાં કાર્યરત કમ્પ્યુટર સહાયકોની લૉગિન ID બંધ કરાવવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ સંબંધિત ચૂંટણી નોંધણી અધિકારી (ERO) પાસેથી તેની પુષ્ટિ મેળવવાની રહેશે.

જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીઓએ દરેક વિધાનસભા મતવિસ્તારમાં વ્યક્તિગત રીતે કાર્યવાહીનું નિરીક્ષણ કરવાનું રહેશે. તમામ લૉગિન ID નિષ્ક્રિય થઈ ગઈ છે તેની ખાતરી કર્યા બાદ પાલન અહેવાલ તાત્કાલિક મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીની કચેરીમાં મોકલવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. સૂચનાઓના અમલમાં કોઈપણ પ્રકારની બેદરકારી કે વિલંબ સહન કરવામાં નહીં આવે તેવી ચેતવણી પણ આપવામાં આવી છે.

હવે BLO સંભાળશે મતદાર નોંધણીની ઓનલાઇન કામગીરી

ચૂંટણી પંચે અગાઉ કમ્પ્યુટર સહાયકોને ECI-Net પોર્ટલનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. તેનું મુખ્ય કારણ એ હતું કે ઘણા બૂથ લેવલ ઓફિસરો (BLO) પાસે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ ચલાવવાની પૂરતી તાલીમ નહોતી. તેથી કમ્પ્યુટર સહાયકો તેમની મદદથી મતદાર નોંધણી સંબંધિત કામગીરી કરતા હતા.

જોકે, હવે મોટાભાગના BLOને BLO એપ્લિકેશન ચલાવવાની તાલીમ આપવામાં આવી ચૂકી છે. આથી કમ્પ્યુટર સહાયકોને પોર્ટલની લૉગિન ID આપવાની જરૂરિયાત ઘટી ગઈ હોવાનું ચૂંટણી અધિકારીઓનું કહેવું છે.

હવે દરેક BLO પોતાના વિસ્તારમાં આવેલા મતદાન મથક સાથે જોડાયેલી મતદાર નોંધણીની અરજીઓ સીધી જમા કરાવી શકશે. આ ફોર્મ ECI-Net અથવા BLO એપ દ્વારા ઓનલાઇન મોકલી શકાશે. જરૂર પડે તો કાગળના સ્વરૂપમાં મળેલી અરજીઓ પણ સ્વીકારી શકાશે, જેને બાદમાં ડિજિટલ કરવામાં આવશે.

જોકે, ચૂંટણી નોંધણી અધિકારીઓ (ERO) પોતાની લૉગિન ID દ્વારા પોર્ટલનો ઉપયોગ ચાલુ રાખી શકશે. મતદારોની નોંધણી અને વિગતોમાં ફેરફાર સંબંધિત કામગીરીની સીધી જવાબદારી તેમની પાસે રહેશે.

યોગી આદિત્યનાથનો દાવો, 1.27 કરોડ હિન્દુ મતદારોનાં નામ ગાયબ

બીજી તરફ, ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે રાજ્યની મતદાર યાદી અંગે અલગ મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. તેમણે દાવો કર્યો છે કે રાજ્યની મતદાર યાદીમાંથી આશરે 1.27 કરોડ હિન્દુ મતદારોનાં નામ ગાયબ છે. 30 ઓક્ટોબરે યોજાયેલી BJPની રાજ્ય કારોબારીની બેઠકમાં તેમણે પક્ષના કાર્યકરોને પાત્ર મતદારોનાં નામ યાદીમાં સામેલ કરાવવા માટે સક્રિય થવા સૂચના આપી હતી.

યોગી આદિત્યનાથે કહ્યું હતું કે રાજ્યની અંદાજિત વસ્તી અને મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલા લોકોની સંખ્યા વચ્ચે મોટો તફાવત છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, પંચાયતની મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલા 66 લાખ લોકોનાં નામ રાજ્યની વિધાનસભા મતદાર યાદીમાં નથી. આ ઉપરાંત, સરકારી કલ્યાણકારી યોજનાઓના 55 લાખ લાભાર્થીઓનાં નામ પણ મતદાર યાદીમાં સામેલ ન હોવાનો તેમણે દાવો કર્યો હતો. તેમણે 18થી 19 વર્ષની વયજૂથના આશરે 4.5 લાખ યુવાનોનાં નામ પણ યાદીમાં ન હોવાની વાત કરી હતી.

મુખ્યમંત્રીએ એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે મતદારોનાં નામ યાદીમાં ન હોવાને કારણે શહેરી સ્થાનિક સ્વરાજ્ય સંસ્થાઓની 28 બેઠકો પર BJPની ચૂંટણીની શક્યતાઓને અસર થઈ રહી છે. તેમણે પક્ષના કાર્યકરોને ‘કમલ સાથી’ એપના આંકડાઓના આધારે આવા મતદારોની ઓળખ કરવા જણાવ્યું હતું.

BLO સાથે સંકલન કરવા BJP કાર્યકરોને સૂચના

યોગી આદિત્યનાથે BJPના સાંસદો, ધારાસભ્યો અને સંગઠનના હોદ્દેદારોને મતદાર યાદીની સમીક્ષા પર સતત નજર રાખવા સૂચના આપી હતી. તેમણે બૂથ સ્તરે BLO સાથે સંકલન કરીને પાત્ર મતદારોનાં નામ નોંધાય તેની ખાતરી કરવા કહ્યું હતું.

આમ, એક તરફ પીલીભીતમાં ECI-Net પોર્ટલના કથિત દુરુપયોગને પગલે ચૂંટણી તંત્રે 806 કમ્પ્યુટર સહાયકોની લૉગિન ID બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે, તો બીજી તરફ મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે મતદાર યાદીમાં નામ ન હોવાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. જોકે, 1.27 કરોડ હિન્દુ મતદારોનાં નામ ગાયબ હોવાનો આંકડો મુખ્યમંત્રી દ્વારા રજૂ કરાયેલો દાવો છે, તેને ચૂંટણી પંચ દ્વારા જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર આંકડા તરીકે સમજવો નહીં.