Angomcha Bimol Akoijam FIR: દિલ્હી પોલીસે કોંગ્રેસના સાંસદ અને જવાહરલાલ નેહરુ યુનિવર્સિટી (JNU)ના ભૂતપૂર્વ પ્રોફેસર અંગોમચા બિમોલ અકોઇજમ સામે યૌન ઉત્પીડનના આરોપોને લઈને FIR નોંધાવી છે. યુનિવર્સિટીએ આંતરિક તપાસ બાદ થોડા દિવસ પહેલાં જ તેમને શિક્ષકના પદ પરથી દૂર કર્યા હતા. આ મામલે પોલીસ કાર્યવાહી JNUના મુખ્ય સુરક્ષા અધિકારી (CSO)ની ફરિયાદ અને તેમના દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા દસ્તાવેજોના આધારે કરવામાં આવી છે.
કોંગ્રેસના ઇનર મણિપુરના સાંસદ અકોઇજમ સામે રવિવારે વસંત કુંજ નૉર્થ પોલીસ સ્ટેશનમાં FIR નોંધવામાં આવી હતી. તેમની સામેના આરોપોની તપાસ કરનારી યુનિવર્સિટીની આંતરિક સમિતિએ કડક સજાની ભલામણ કરી હતી. જોકે, અકોઇજમે તમામ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે અને યુનિવર્સિટીમાંથી દૂર કરવાના નિર્ણયને રાજકીય બદલો ગણાવ્યો છે.
રવિવારે આપેલા એક ઇન્ટરવ્યૂમાં અકોઇજમે આરોપ લગાવ્યો હતો કે ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પહેલાં તેમનો અવાજ દબાવવા માટે તેમની સામે ખોટા આરોપોનો ઉપયોગ કરી રહી છે. તેમણે પોતાની સામેની કાર્યવાહી પાછળ રાજકીય હેતુ હોવાનો દાવો કર્યો હતો.
FIRમાં આંતરિક સમિતિની તપાસનો ઉલ્લેખ
પોલીસમાં નોંધાયેલી FIR મુજબ, JNUની આંતરિક તપાસ બાદ સમિતિના સભ્યો દ્વારા નોંધવામાં આવેલા તારણો, મૂલ્યાંકન અને ટિપ્પણીઓ સહિતના દસ્તાવેજો પોલીસને સોંપવામાં આવ્યા હતા. JNUના મુખ્ય સુરક્ષા અધિકારીએ ફરિયાદમાં જણાવ્યું હતું કે સમિતિએ અલગ-અલગ ફરિયાદીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા આરોપોની તપાસ કરી હતી અને સાક્ષીઓ તથા અન્ય પુરાવાઓનું મૂલ્યાંકન કર્યું હતું.
FIRમાં જણાવાયું છે કે અકોઇજમ JNUની સ્કૂલ ઑફ સોશિયલ સાયન્સિસના સેન્ટર ફૉર સ્ટડીઝ ઑફ સોશિયલ સિસ્ટમ્સમાં પ્રોફેસર તરીકે કાર્યરત હતા. તેમની સામેના આરોપોની તપાસ દરમિયાન સાક્ષીઓ, બચાવ પક્ષના સાક્ષીઓ અને ઉપલબ્ધ અન્ય પુરાવાઓને ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા હતા.
આંતરિક સમિતિના તારણોનો ઉલ્લેખ કરતાં FIRમાં જણાવાયું છે કે તપાસ હેઠળની ઘટના એકલદોકલ નહોતી. સમિતિના મૂલ્યાંકન મુજબ, આરોપીના નિવેદનો, સાક્ષીઓનાં નિવેદનો અને સ્વતંત્ર પુરાવાઓને એકસાથે જોતા અયોગ્ય અંગત વાતચીત, યૌન સંકેત આપતું વર્તન અને સંમતિ વિના શારીરિક સંપર્કનું વારંવાર પુનરાવર્તન થતું હોવાનો આરોપ સામે આવ્યો હતો.
દસ્તાવેજોમાં એવો પણ ઉલ્લેખ છે કે મહિલા વિદ્યાર્થીઓ સાથેની વાતચીતમાં વ્યાવસાયિક મર્યાદાઓનું યોગ્ય પાલન થયું નહોતું અને તેના કારણે અભ્યાસનું વાતાવરણ ડરાવનારું, અપમાનજનક તથા શત્રુતાપૂર્ણ બન્યું હોવાનો સમિતિનો અભિપ્રાય હતો. આ તારણો આંતરિક સમિતિના મૂલ્યાંકન તરીકે FIRમાં નોંધવામાં આવ્યા છે; આરોપો અંગે અંતિમ ન્યાયિક નિર્ણય આવવાનો બાકી છે.
ભારતીય ન્યાય સંહિતાની વિવિધ કલમો હેઠળ કેસ
FIRમાં 22 જાન્યુઆરી, 2025ના રોજ HCL ટેક્નોલોજીઝ લિમિટેડ વિરુદ્ધ એન. પાર્થસારથીના કેસમાં આપવામાં આવેલા ચુકાદાનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં યૌન ઉત્પીડનનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે ફરિયાદીની ઇચ્છા, વર્તનની અસર અને સંમતિના મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં લેવાની વાત કરવામાં આવી હતી. આરોપી પોતાના ઇરાદા અંગે શું કહે છે તે એકમાત્ર નિર્ણાયક પરિબળ ન હોઈ શકે, એવો મુદ્દો પણ FIRમાં નોંધાયો છે.
અકોઇજમ સામે ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS), 2023ની કલમ 75, 75(1)(i), 75(1)(iv) અને 79 હેઠળ કેસ નોંધવામાં આવ્યો છે. આ જોગવાઈઓમાં સંમતિ વિના શારીરિક સંપર્ક, યૌન સંબંધ માટે દબાણ અથવા પ્રયાસ, યૌન સંકેત આપતી ટિપ્પણીઓ અને મહિલાની ગરિમાને ઠેસ પહોંચાડવા અથવા તેની અંગતતામાં દખલ કરવાના ઇરાદાથી કરવામાં આવેલા શબ્દો, સંકેતો કે કૃત્યો સંબંધિત સજાની જોગવાઈઓનો સમાવેશ થાય છે.
JNU શિક્ષક સંઘે બરતરફીના નિર્ણય સામે સવાલ ઉઠાવ્યા
આ મામલે JNU શિક્ષક સંઘ (JNUTA)એ રવિવારે નિવેદન જાહેર કરીને યુનિવર્સિટી પ્રશાસનની પ્રક્રિયા સામે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. સંઘે આરોપ લગાવ્યો કે પ્રોફેસરને નોકરીમાંથી દૂર કરવાનો નિર્ણય સંસ્થાના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે છે.
JNUTAએ JNU અધિનિયમના નિયમ 30નો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું હતું કે કુલપતિ કાર્યકારી પરિષદની સ્પષ્ટ મંજૂરી વિના કોઈ શિક્ષકને એકલા હાથે બરતરફ કરવાનો આદેશ આપી શકતા નથી. સંઘના દાવા મુજબ, બરતરફીનો આદેશ જાહેર કરતાં પહેલાં કાર્યકારી પરિષદની બેઠક બોલાવવામાં આવી નહોતી અને સંબંધિત દસ્તાવેજો પણ સભ્યોને આપવામાં આવ્યા નહોતા.
આમ, અકોઇજમ સામેની પોલીસ તપાસની સાથે તેમની બરતરફી અંગે યુનિવર્સિટીની પ્રક્રિયાને લઈને પણ વિવાદ ઊભો થયો છે. એક તરફ આંતરિક સમિતિના તારણો અને FIRના આધારે કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ થઈ છે, જ્યારે બીજી તરફ અકોઇજમ આરોપોને રાજકીય બદલો ગણાવી રહ્યા છે અને JNUTAએ બરતરફીના નિર્ણયની પ્રક્રિયા પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે. હવે આ મામલે પોલીસ તપાસ અને યુનિવર્સિટીની કાર્યવાહી આગળ શું વળાંક લે છે તેના પર ધ્યાન રહેશે.
