• ઘરેલુ કામમાંથી નિકળીને પગારવાળી નોકરી તરફ જઈ રહી છે મહિલાઓ?

શું પગારદાર નોકરીઓમાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધી રહી છે? સરકારી આંકડા પણ કંઈક આવું જ સૂચવે છે. રાષ્ટ્રીય આંકડાકીય કાર્યાલયે લોકોના દૈનિક સમયના ઉપયોગ પર એક સર્વે રિપોર્ટ બહાર પાડ્યો છે. એટલે કે, રિપોર્ટમાં એ જાણવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો કે પુરુષો અને સ્ત્રીઓ દરરોજ કેટલો સમય અને કેવા પ્રકારનું કામ કરે છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે મહિલાઓ પગારવાળા કામ કરવાના સમયમાં વધારો થયો છે.

રિપોર્ટ અનુસાર, છેલ્લા છ વર્ષમાં રોજગાર અને સંબંધિત કામમાં મહિલાઓની ભાગીદારી 21.8 ટકાથી વધીને 25 ટકા થઈ છે. આનો અર્થ એ થયો કે પગાર વગરના ઘરકામમાં મહિલાઓની ભાગીદારી ઘટી છે. રાષ્ટ્રીય આંકડાકીય કાર્યાલય દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા સમય ઉપયોગ સર્વે અનુસાર, 15-59 વર્ષની વયના પુરુષો અને સ્ત્રીઓ દ્વારા રોજગાર અને સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓમાં દૈનિક ભાગીદારી 2019 માં 70.9% અને 21.8% હતી, જે 2024 સુધીમાં વધીને 75% અને 25% થવાનો અંદાજ છે.

આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલયે સર્વેક્ષણના આધારે એક નિવેદનમાં દાવો કર્યો છે કે મહિલાઓ દ્વારા પગાર વગરના ઘરેલુ કામમાં વિતાવેલો સમય 2024માં ઘટીને 305 મિનિટ થવાનો અંદાજ છે, જે 2019 માં 315 મિનિટ હતો. આનો સ્પષ્ટ અર્થ એ છે કે મહિલાઓની ભાગીદારી પગાર વગરના કામથી પગાર વાળા કામ તરફ વધી રહી છે.

આ સર્વે પુરુષો અને સ્ત્રીઓ દ્વારા દરરોજ કેવા પ્રકારનું કામ કરવામાં આવે છે અને કેટલા સમય સુધી કરવામાં આવે છે તેના પર કરવામાં આવ્યો છે. ધ હિન્દુના અહેવાલ મુજબ, સર્વેમાં જાણવા મળ્યું છે કે 2024માં રોજગાર અને સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓમાં રોકાયેલા લોકોએ દરરોજ 440 મિનિટ તેના પર વિતાવી હતી. પુરુષોએ 473 મિનિટ વિતાવી જ્યારે મહિલાઓએ 341 મિનિટ વિતાવી હતી. આનો સ્પષ્ટ અર્થ એ થાય કે રોજગાર અને સંબંધિત કામમાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધી હોવા છતાં તે હજુ પણ પુરુષો કરતા ઓછી છે.

આ પણ વાંચો-બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીના સાત મહિના પહેલા કેમ નીતિશના મંત્રીમંડળનું કરાયું વિસ્તાર?

પરંતુ આનો અર્થ એ નથી કે તેઓ કામની દ્રષ્ટિએ પાછળ છે. સ્ત્રીઓ પર ઘરકામની જવાબદારી હોય છે, તેથી તેઓ પગાર વગરનું ઘરકામ પણ કરે છે. સ્ત્રીઓ આ પ્રકારનું કામ પુરુષો કરતાં ઘણું વધારે કરે છે. સર્વેમાં જણાવાયું છે કે મહિલાઓ તેમના ઘરના સભ્યો માટે કોઈપણ પગાર વિના દરરોજ 289 મિનિટ કામ કરવામાં વિતાવે છે. “પુરુષ સભ્યો આવી પ્રવૃત્તિઓમાં દિવસમાં 88 મિનિટ વિતાવતા હતા,” સર્વેમાં જણાવાયું છે. મહિલાઓએ તેમના ઘરના સભ્યોની સંભાળ રાખવામાં દિવસમાં 137 મિનિટ વિતાવી, જ્યારે ઘરના પુરુષોએ 75 મિનિટ વિતાવી.

મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે 15 થી 59 વર્ષની વયની લગભગ 41% મહિલાઓ તેમના ઘરના સભ્યોની સંભાળ રાખે છે. આવી પ્રવૃત્તિમાં આ ઉંમરના પુરુષોની ભાગીદારી 21.4% હતી.

મહિલાઓએ દરરોજ લગભગ 140 મિનિટ સંભાળ પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લીધો, જ્યારે સમાન વય જૂથના પુરુષ ઉત્તરદાતાઓએ 74 મિનિટ વિતાવી હતી.

રિપોર્ટ મુજબ, સર્વેમાં 1,39,487 પરિવારોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 83,247 ઘરો અને શહેરી વિસ્તારોમાં 56,240 ઘરોનો સર્વે કરવામાં આવ્યો હતો. આમાં, છ વર્ષ અને તેથી વધુ ઉંમરના 4,54,192 લોકોના મંતવ્યો લેવામાં આવ્યા હતા. આમાંથી, ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 2,85,389 લોકો અને શહેરી વિસ્તારોમાં 1,68,803 લોકોનો અભિપ્રાય લેવામાં આવ્યો હતો.

સર્વેના પ્રશ્નોના જવાબ આપનારા છ અને તેથી વધુ ઉંમરના લોકોએ સંસ્કૃતિ, લેઝર અને માસ મીડિયાના ઉપયોગ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓમાં દરરોજ 171 મિનિટ વિતાવી. આમાં પુરુષોએ 177 મિનિટ અને મહિલાઓએ 164 મિનિટ વિતાવી. છ થી 14 વર્ષના બાળકોએ શિક્ષણ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓમાં દરરોજ 413 મિનિટ વિતાવી હતી.

આ પણ વાંચો-રાજ્ય સરકારના મંત્રીઓના મુસાફરી ભથ્થામાં સરકાર કરશે વધારો; કોંગ્રેસે નોંધાવ્યો વિરોધ