BCI Manan Kumar Mishra: નાલસાર યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓ સાથે જોડાયેલા વિવાદને લઈને રાજીનામાનું દબાણ સહન કરી રહેલા બાર કાઉન્સિલ ઓફ ઈન્ડિયા (BCI)ના ચેરમેન મનન કુમાર મિશ્રા સામે હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં વધુ એક મોટો કાનૂની પડકાર ઊભો થયો છે. વકીલ યોગમાયા M.G. દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં મિશ્રાના લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા કાર્યકાળને પડકારવામાં આવ્યો છે. સાથે જ BCIના નાણાકીય ફંડ, PEARL-FIRST ટ્રસ્ટ અને ગોવામાં આવેલી India International University of Legal Education and Research (IIULER)ના નાણાકીય તથા વહીવટી રેકોર્ડની સ્વતંત્ર તપાસ અને ઓડિટની પણ માંગ કરવામાં આવી છે.

2012થી BCIના ચેરમેન પદ પર હોવાનો દાવો

અરજીમાં જણાવ્યા મુજબ મનન કુમાર મિશ્રા પહેલીવાર વર્ષ 2012માં BCIના ચેરમેન બન્યા હતા. વર્ષ 2014માં થોડા સમયના અંતરાલ બાદ તેઓ ફરી આ પદ પર આવ્યા અને ત્યારથી સતત ચેરમેન રહ્યા છે. માર્ચ 2025માં તેઓ ફરી બિનહરીફ ચૂંટાયા હતા. અરજદારના જણાવ્યા મુજબ આ તેમનો સતત સાતમો કાર્યકાળ છે. અરજીમાં ખાસ કરીને એપ્રિલ 2025માં બહાર પાડવામાં આવેલી સરકારી અધિસૂચનાને પડકારવામાં આવી છે, જેમાં તેમના કાર્યકાળને 17 એપ્રિલ 2025થી 16 એપ્રિલ 2030 સુધી એટલે કે પાંચ વર્ષ માટે માન્યતા આપવામાં આવી હતી.

BCIના નિયમો હેઠળ બે વર્ષના કાર્યકાળનો મુદ્દો

અરજદારે દલીલ કરી છે કે BCIના નિયમો અનુસાર ચેરમેન અને વાઇસ ચેરમેનનો કાર્યકાળ બે વર્ષનો હોય છે અથવા તેમનું સભ્યપદ સમાપ્ત થાય ત્યાં સુધીનો હોય છે, જેમાંથી જે પહેલાં આવે તે લાગુ પડે છે. અરજીનો મુખ્ય તર્ક એ છે કે કોઈ વહીવટી અધિસૂચના દ્વારા નિયમોમાં નિર્ધારિત સમયગાળા કરતાં વધારે સમય માટે કોઈ વ્યક્તિને પદ પર રાખી શકાય નહીં. તેથી 2025ની અધિસૂચનાની કાયદેસરતા પર સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા તપાસ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે.

નવી ચૂંટણી અને કાર્યકાળની મર્યાદાની માંગ

અરજીમાં સુપ્રીમ કોર્ટને એપ્રિલ 2025ની અધિસૂચના રદ કરવાની અને મનન મિશ્રા તથા વર્તમાન ઉપાધ્યક્ષનો કાર્યકાળ પૂર્ણ જાહેર કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. સાથે જ સ્વતંત્ર દેખરેખ હેઠળ સમયબદ્ધ રીતે નવી ચૂંટણી યોજવા માટે નિર્દેશ આપવાની માંગ છે. અરજીમાં BCIના ચેરમેન અને ઉપાધ્યક્ષ માટે મહત્તમ કાર્યકાળ નક્કી કરવા, સતત કાર્યકાળ વચ્ચે ‘કૂલિંગ-ઓફ પિરિયડ’ રાખવા અને અલગ-અલગ રાજ્યોને નેતૃત્વની તક મળે તે માટે રોટેશન વ્યવસ્થા લાગુ કરવાની પણ માંગ કરવામાં આવી છે.

રાજકીય ભૂમિકા અને BCIની નિષ્પક્ષતા પર સવાલ

અરજીમાં મનન મિશ્રાની રાજકીય ભૂમિકાનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં જણાવાયું છે કે વર્ષ 2024માં તેઓ BJPના સમર્થનથી રાજ્યસભાના સભ્ય બન્યા હતા. અરજીમાં માત્ર રાજકીય જોડાણને અયોગ્યતાનું કારણ ગણાવવામાં આવ્યું નથી, પરંતુ દેશના વકીલોની સર્વોચ્ચ વૈધાનિક સંસ્થાના વડા તરીકે રાજકીય પદ સંભાળવાથી BCIની સંસ્થાકીય નિષ્પક્ષતા અંગે પ્રશ્નો ઊભા થઈ શકે છે તેવી દલીલ કરવામાં આવી છે.

વિદ્યાર્થી આંદોલન અંગે BCIના નિવેદન પર પણ પ્રશ્ન

અરજીમાં BCIના સત્તાવાર મંચ પરથી રાજકીય અને જાહેર મુદ્દાઓ અંગે આપવામાં આવેલા નિવેદનોનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. ખાસ કરીને 23 જુલાઈ 2026ના એક નિવેદનનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં વિદ્યાર્થી આંદોલનોને વિદેશી શક્તિઓથી પ્રેરિત અને રાષ્ટ્રવિરોધી ગણાવવામાં આવ્યા હોવાનો દાવો છે. અરજદારે સવાલ કર્યો છે કે આવા નિવેદનો BCIની જનરલ કાઉન્સિલની મંજૂરીથી આપવામાં આવ્યા હતા કે નહીં અને શું આવા નિવેદનો BCIના વૈધાનિક અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ આવે છે.

PEARL-FIRST ટ્રસ્ટ માટે સ્વતંત્ર તપાસની માંગ

અરજીનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ BCI Trust for Promotion of Education (Legal and Professional) and Reforms in Law and For Improvement of Research and Social Training એટલે કે PEARL-FIRST ટ્રસ્ટ સાથે સંબંધિત છે. અરજદારે સુપ્રીમ કોર્ટ પાસે એક સ્વતંત્ર તપાસ સમિતિ રચવાની માંગ કરી છે. આ સમિતિની અધ્યક્ષતા સુપ્રીમ કોર્ટના પૂર્વ ન્યાયાધીશ અથવા હાઇકોર્ટના પૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશને સોંપવાની માંગ છે. સમિતિમાં CAG દ્વારા નિયુક્ત ઓડિટર અને નાણાકીય નિષ્ણાતોને સામેલ કરવાની પણ માગ કરવામાં આવી છે.

BCI ફંડ અને AIBE ફીની સંપૂર્ણ ઓડિટની માંગ

અરજીમાં BCIના વૈધાનિક ફંડ, ઓલ ઇન્ડિયા બાર એક્ઝામિનેશન એટલે કે AIBEમાંથી મળતી ફી, ટ્રસ્ટના નાણાકીય રેકોર્ડ, કોન્ટ્રાક્ટ, ખરીદી પ્રક્રિયા અને સંબંધિત પક્ષો સાથે થયેલા નાણાકીય વ્યવહારોની તપાસ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. અરજીમાં જણાવાયું છે કે દર વર્ષે હજારો કાયદા સ્નાતકો AIBE માટે ફી ચૂકવે છે, તેથી આ નાણાંનું સંચાલન અને ઓડિટ પારદર્શક રીતે થાય છે કે નહીં તેની તપાસ જરૂરી છે.

IIULER ગોવાની ભરતી અને નાણાકીય વ્યવસ્થાની તપાસ

ગોવામાં આવેલી India International University of Legal Education and Research એટલે કે IIULERની કામગીરી અંગે પણ અરજીમાં સ્વતંત્ર તપાસની માંગ કરવામાં આવી છે. તેમાં ભરતી પ્રક્રિયા, પ્રમોશન, નિમણૂકો, પસંદગી સમિતિની કાર્યવાહી અને નાણાકીય મંજૂરીઓ સંબંધિત દસ્તાવેજોની તપાસ કરવાનો આગ્રહ કરવામાં આવ્યો છે. સાથે BCI, 1974 ટ્રસ્ટ, PEARL-FIRST અને IIULER સાથે જોડાયેલા મૂળ રેકોર્ડ સુરક્ષિત રાખવા માટે પણ કોર્ટના નિર્દેશની માંગ કરવામાં આવી છે.

નાલસાર વિવાદ બાદ મનન મિશ્રા પર રાજીનામાનું દબાણ

આ સમગ્ર મામલો એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે નાલસાર યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓ સાથે જોડાયેલા વિવાદને કારણે મનન મિશ્રા પર રાજીનામાનું દબાણ વધી રહ્યું છે. બોમ્બે બાર એસોસિયેશન (BBA)એ તાજેતરમાં તેમના રાજીનામાની માંગ કરી હતી. એસોસિયેશનના જણાવ્યા અનુસાર નાલસારના વિદ્યાર્થીઓ સામે BCI દ્વારા કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી યોગ્ય નહોતી અને બાદમાં આપવામાં આવેલી માફી મોડેથી આવી હતી.

70 વિદ્યાર્થીઓના વિરોધથી શરૂ થયો હતો નાલસાર વિવાદ

નાલસાર યુનિવર્સિટી ઓફ લૉ, હૈદરાબાદના વિદ્યાર્થીઓએ યુનિવર્સિટીના દીક્ષાંત સમારોહમાં ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતને મુખ્ય અતિથિ બનાવવાના નિર્ણયનો વિરોધ કર્યો હતો. શરૂઆતમાં 2026 બેચના આશરે 70 વિદ્યાર્થીઓએ યુનિવર્સિટી પ્રશાસનને પત્ર લખ્યો હતો. ત્યારબાદ અન્ય બેચના વિદ્યાર્થીઓએ પણ આ માંગને સમર્થન આપ્યું હતું.

BCIના આદેશ બાદ વધ્યો વિવાદ

વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ બાદ BCIએ નિર્દેશ જાહેર કરીને નાલસારના 2026 બેચના વિદ્યાર્થીઓની રાજ્ય બાર કાઉન્સિલમાં વકીલ તરીકેની નોંધણી આગામી સૂચના સુધી રોકવાનો આદેશ આપ્યો હતો. યુનિવર્સિટીને વિરોધમાં સામેલ વિદ્યાર્થીઓની ઓળખ કરીને રિપોર્ટ આપવા પણ કહેવામાં આવ્યું હતું. આ નિર્ણયની દેશભરમાં ટીકા થયા બાદ BCIએ પોતાનો આદેશ પરત ખેંચ્યો હતો. જોકે તપાસ ચાલુ રાખવાની વાત કરવામાં આવી હતી. ભારે દબાણ વચ્ચે મનન મિશ્રાએ બાદમાં માફી પણ માંગી હતી.

હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં નક્કી થશે મહત્વના સવાલો

નવી અરજી બાદ હવે BCIના ચેરમેનના કાર્યકાળની કાયદેસરતા, સંસ્થાકીય નિષ્પક્ષતા, નાણાકીય પારદર્શિતા અને PEARL-FIRST તથા IIULER સાથે જોડાયેલા વ્યવહારો સહિતના અનેક મુદ્દા સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ આવ્યા છે. અરજીમાં ઉઠાવવામાં આવેલા આક્ષેપો અને માંગણીઓ પર કોર્ટ શું વલણ અપનાવે છે તે આગામી કાર્યવાહી દરમિયાન સ્પષ્ટ થશે.